Η τεχνητή νοημοσύνη στην υγεία

Οι ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, μετασχηματίζουν την εξατομικευμένη υγειονομική περίθαλψη. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την υγειονομική περίθαλψη ως στρατηγικό τομέα τόσο στον τομέα της ανταγωνιστικότητας όσο και στο σχέδιο δράσης για την ήπειρο της ΤΝ. Αυτό αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες που έθεσε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της (2024-2029) και ευθυγραμμίζεται με τις συστάσεις των εκθέσεων Letta και Draghi.

Για να εξασφαλίσει την ηγετική θέση της Ευρώπης στον τομέα της αξιόπιστης ΤΝ και των προηγμένων ιατρικών τεχνολογιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα της ΤΝ:

Υποδομές για την ΤΝ

• Υπερυπολογιστική: η κοινή επιχείρηση EuroHPC εγκαινίασε 19 εργοστάσια ΤΝ για να παράσχει σε νεοφυείς επιχειρήσεις και ΜΜΕ πρόσβαση σε πόρους υπερυπολογιστικής για την ανάπτυξη της ΤΝ, 17 εκ των οποίων επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στην υγειονομική περίθαλψη. Η Επιτροπή επενδύει επίσης σε Gigafactories ΤΝ —εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας ικανές να εκπαιδεύουν τα πιο σύνθετα μοντέλα ΤΝ.
• Μικροκυκλώματα: Η επανεξέταση της πράξης για τα μικροκυκλώματα θα ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης στον σχεδιασμό και την παραγωγή ημιαγωγών ΤΝ. Αυτά είναι ζωτικής σημασίας για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των φορετών συσκευών που λειτουργούν με ΤΝ, των εμφυτεύσιμων αισθητήρων, των μικροσκοπικών συνδεδεμένων συσκευών, των διαγνωστικών εργαλείων και των ιατρικών ρομπότ που λειτουργούν με ΤΝ.
• Cloud: Για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων στη δυναμικότητα του υπολογιστικού νέφους και στα κέντρα δεδομένων, η Επιτροπή θα προτείνει πράξη για την ανάπτυξη του υπολογιστικού νέφους και της ΤΝ. Αυτό θα προωθήσει την καινοτομία σε ολόκληρη την υγειονομική περίθαλψη, στηρίζοντας την υιοθέτηση διαγνωστικών μέσων και αποφάσεων που βασίζονται στην ΤΝ, νέων μοντέλων περίθαλψης με επίκεντρο τον ασθενή, προληπτικής υγείας, συμπεριφορικών παρεμβάσεων και άλλων.

Ισχυρά και αξιόπιστα μοντέλα ΤΝ

Δεδομένα

Τα δεδομένα είναι θεμελιώδους σημασίας για την ανάπτυξη ισχυρών και αξιόπιστων μοντέλων ΤΝ. Η Επιτροπή δρομολόγησε τη στρατηγική για την Ένωση Δεδομένων με σκοπό την κλιμάκωση των δεδομένων για την ΤΝ, τον εξορθολογισμό των κανόνων για τα δεδομένα και τη βελτίωση της παγκόσμιας θέσης της ΕΕ όσον αφορά τις διεθνείς ροές δεδομένων.

Οι υποδομές δεδομένων υγείας που χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» (DEP) θα επιταχύνουν την καινοτομία και την ανάπτυξη της ΤΝ παρέχοντας ασφαλή και διαλειτουργική πρόσβαση σε δεδομένα υψηλής ποιότητας. Οι υποδομές αυτές θα συνδεθούν με εργοστάσια ΤΝ και γιγαντοεργοστάσια και θα προωθήσουν τους στόχους της στρατηγικής «Εφαρμογή της ΤΝ» και του ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την υγεία:

• Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία απεικόνισης του καρκίνου αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ανάπτυξης καινοτόμων λύσεων και αλγορίθμων ΤΝ που βασίζονται σε δεδομένα απεικόνισης για εξατομικευμένη πρόληψη, θεραπεία και περίθαλψη του καρκίνου. Η υποδομή Cancer Image Europe θα παρέχει πρόσβαση σε 60 εκατομμύρια εικόνες καρκίνου έως το τέλος του 2026.
• Η πρωτοβουλία 1+ εκατομμύριο γονιδιώματα επιτρέπει την ασφαλή πρόσβαση σε γονιδιωματικά και αντίστοιχα κλινικά δεδομένα σε ολόκληρη την Ευρώπη. 26 κράτη μέλη κατασκευάζουν την υποδομή γονιδιωματικών δεδομένων και, έως τα τέλη του 2026, αναμένεται να έχουν τεθεί σε λειτουργία 15 δομές —δηλαδή με κοινές τεχνικές προδιαγραφές που θα εφαρμόζονται πλήρως και θα είναι ικανές να διαχειρίζονται την πρόσβαση σε γονιδιωματικά δεδομένα. Αξιοποιώντας γονιδιωματικά δεδομένα και καθιστώντας δυνατή τη διασυνοριακή έρευνα, το 1+MG θα συμβάλει στον εντοπισμό παρόμοιων κρουσμάτων ασθενών και θα επιταχύνει την επίλυση σπάνιων και μη διαγνωσμένων νόσων, οι οποίες υποστηρίζονται όλο και περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη.
• Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τα εικονικά ανθρώπινα δίδυμα (VHT) στηρίζει την ανάπτυξη και την υιοθέτηση λύσεων VHT επόμενης γενιάς για την υγεία και την περίθαλψη. Ακρογωνιαίος λίθος της θα είναι μια χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ προηγμένη πλατφόρμα για τη μοντελοποίηση, την ενσωμάτωση και την επικύρωση VHT.
• Η υποδομή δεδομένων της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) θα διευκολύνει την ανάπτυξη προγνωστικών μοντέλων, εργαλείων υποστήριξης αποφάσεων και μοντέλων ΤΝ για την πρόληψη κινδύνων σε έξι περιπτώσεις κλινικής χρήσης.

Διευκόλυνση του κανονιστικού πλαισίου

Η πράξη για την ΤΝ, σε συνδυασμό με τους κανονισμούς για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, παρέχει ένα σαφές πλαίσιο για την ασφαλή και δεοντολογική ανάπτυξη της ΤΝ στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Προωθεί την καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι λύσεις ΤΝ που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά είναι διαφανείς, αξιόπιστες και αξιόπιστες. Με την εναρμόνιση των κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη, η πράξη για την ΤΝ ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και την προβλεψιμότητα για τους φορείς καινοτομίας, οικοδομώντας παράλληλα την εμπιστοσύνη μεταξύ των ασθενών και των επαγγελματιών του τομέα της υγείας.

Στη δέσμη μέτρων «Digital omnibus» που παρουσιάστηκε στις 19 Νοεμβρίου, η Επιτροπή πρότεινε στοχευμένα μέτρα απλούστευσης για τη διασφάλιση της έγκαιρης, ομαλής και αναλογικής εφαρμογής ορισμένων διατάξεων της πράξης για την ΤΝ.

Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε πραγματικές συνθήκες

Η Επιτροπή στηρίζει την υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων που βασίζονται στην ΤΝ για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία:

• Η στρατηγική «εφαρμογή της ΤΝ» μετουσιώνει τις φιλοδοξίες της Ευρώπης για την ΤΝ σε πρακτικά μέτρα, κλιμακώνοντας τις βιομηχανικές και κλινικές χρήσεις της ΤΝ σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, η βιοτεχνολογία και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Για παράδειγμα, η Επιτροπή θα δημιουργήσει προηγμένα κέντρα προσυμπτωματικού ελέγχου που λειτουργούν με ΤΝ για τη βελτίωση της έγκαιρης ανίχνευσης του καρκίνου και των καρδιαγγειακών παθήσεων — αξιοποιώντας την απεικόνιση του καρκίνου στην ΕΕ και τις πρωτοβουλίες 1+εκατομμυρίου γονιδιωμάτων.
• Το GenAI4EU αποσκοπεί στην ανάπτυξη της παραγωγικής ΤΝ σε όλους τους στρατηγικούς τομείς της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης, με πάνω από 700 εκατ. EUR στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη».
• Ο μηχανισμός δοκιμών και πειραματισμού για την υγεία, ο οποίος συγχρηματοδοτείται από την Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη», επιτρέπει στις ΜΜΕ να δοκιμάζουν λύσεις ΤΝ σε πραγματικά κλινικά περιβάλλοντα. Το TEF-Health συμβάλλει στη διασφάλιση της συμμόρφωσης των προϊόντων με τις απαιτήσεις ασφάλειας και τις κανονιστικές απαιτήσεις, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της πράξης για την ΤΝ και των κανονισμών για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Οικοδόμηση του οικοσυστήματος ψηφιακής υγείας

Έως το 2030, όλοι οι πολίτες της ΕΕ θα πρέπει να έχουν επιγραμμική πρόσβαση στα ηλεκτρονικά μητρώα υγείας τους. Πρόκειται για έναν από τους στόχους της ψηφιακής δεκαετίας και βασική κινητήρια δύναμη του ψηφιακού μετασχηματισμού στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.

Η Επιτροπή οικοδομεί ισχυρά ψηφιακά οικοσυστήματα υγείας που φέρνουν σε επαφή τη βιομηχανία, τους ερευνητές, τους φορείς καινοτομίας, τις ΜΜΕ, τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, τους εκπροσώπους των ασθενών και τα κράτη μέλη. Αυτό το πνεύμα συνεργασίας αντικατοπτρίζεται στον αυξανόμενο αριθμό εταίρων που συμμετέχουν στην Cancer Image Europe, στην υποδομή γονιδιωματικών δεδομένων και στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία εικονικών ανθρώπινων διδύμων.

Η συμμαχία «Apply AI Alliance» διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή, συνδέοντας τα ενδιαφερόμενα μέρη, προωθώντας βέλτιστες πρακτικές και ενθαρρύνοντας τη διασυνοριακή συνεργασία, ώστε να διασφαλιστεί ότι η καινοτομία στον τομέα της ΤΝ ενισχύει τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το δίκτυο ευρωπαϊκών κόμβων ψηφιακής καινοτομίας (EDIH) αποτελεί επίσης βασικό πυλώνα του οικοσυστήματος καινοτομίας της ΕΕ στον τομέα της ΤΝ. Από τους 163 ευρωπαϊκούς κόμβους ψηφιακής καινοτομίας που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη», οι 82 καλύπτουν την υγειονομική περίθαλψη, παρέχοντας υπηρεσίες «δοκιμής πριν από την επένδυση», οι οποίες βοηθούν τους φορείς καινοτομίας και τις ΜΜΕ να προσφέρουν νέες λύσεις στην αγορά και ενθαρρύνουν την υιοθέτηση από τους τελικούς χρήστες.

Για να διασφαλιστεί ότι οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας μπορούν να επωφεληθούν πλήρως από αυτές τις τεχνολογίες, τα προγράμματα «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Η ΕΕ για την υγεία» στηρίζουν προηγμένες πρωτοβουλίες κατάρτισης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων στον τομέα της ψηφιακής υγείας και της τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες σχεδιάζονται από κοινού με ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ερευνητικούς οργανισμούς και τη βιομηχανία.

Δεδομένου ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης αντιμετωπίζουν αυξανόμενες απειλές για την κυβερνοασφάλεια, η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο δράσης για την κυβερνοασφάλεια των νοσοκομείων και των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, το οποίο εφαρμόζεται σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και την κοινότητα κυβερνοασφάλειας, με σκοπό την προστασία ευαίσθητων ιατρικών δεδομένων και τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας του συστήματος.