Standardizzazzjoni tal-Att dwar l-IA

L-iżgurar ta’ implimentazzjoni effettiva u ċara tal-Att dwar l-IA huwa prijorità għall-Kummissjoni. L-Att dwar l-IA jirregola s-sistemi tal-IA b’“riskju għoli” li għandhom impatt fuq is-sikurezza, is-saħħa u d-drittijiet fundamentali, pereżempju, fl-infrastruttura kritika u fl-infurzar tal-liġi, fost oqsma oħra (ara l-Artikolu 6 u l-Anness III tal-Att dwar l-IA). Dawn ir-rekwiżiti jeħtieġ li jiġu ssodisfati qabel it-tqegħid fis-suq, filwaqt li jiġi żgurat li s-sistemi tal-IA b'riskju għoli jiġu mmonitorjati matul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom.

L-istandards jittraduċu r-rekwiżiti legali f’lingwaġġ tekniku komuni, filwaqt li jissimplifikaw il-konformità għall-kumpaniji u għal partijiet ikkonċernati oħra.

L-istandards armonizzati Ewropej jaqdu diversi funzjonijiet kruċjali:

• Iċ-ċertezza legali u t-tnaqqis fl-ispejjeż tal-konformità: L-istandards armonizzati Ewropej jipprovdu perkors ċar għall-konformità għan-negozji ta’ kull daqs.
• Valutazzjoni komparattiva tas-suq: L-istandards armonizzati Ewropej spiss isiru punti ta' riferiment globali de facto. Pereżempju, l-istandards li qed jiġu żviluppati bħalissa ffukati fuq l-istabbiliment ta’ metodoloġiji għall-ġestjoni tar-riskju u l-ġestjoni tal-kwalità huma kandidati b’saħħithom biex isiru parametri referenzjarji tas-suq fil-futur.
• Innovazzjoni u kompetittività: L-istandards armonizzati Ewropej irawmu l-fiduċja u l-aċċettazzjoni tas-suq, u jippermettu lill-iżviluppaturi li jadottawhom jikkompetu fuq skala globali filwaqt li jiżguraw li s-soluzzjonijiet tagħhom jissodisfaw l-ogħla standards ta’ sikurezza.

Kif jiġu żviluppati l-istandards u x’inhuma l-istandards attwali?

Il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN) u l-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni Elettroteknika (CENELEC) huma Organizzazzjonijiet Ewropej tal-Istandardizzazzjoni. Il-gruppi ta’ ħidma f’dawn iż-żewġ organizzazzjonijiet qed jiżviluppaw b’mod attiv standards armonizzati għal sistemi tal-IA b’riskju għoli. Huma jaħdmu flimkien f’Kumitat Tekniku Konġunt imsejjaħ JTC 21.

Il-Kummissjoni Ewropea talbet li s-CEN u s-CENELEC jiżviluppaw standards f’għaxar oqsma ewlenin: 

• ġestjoni tar-riskju
• il-governanza u l-kwalità tas-settijiet tad-data
• żamma ta' rekords
• it-trasparenza
• sorveljanza umana
• preċiżjoni
• robustezza
• iċ-ċibersigurtà
• ġestjoni tal-kwalità
• valutazzjoni tal-konformità

Ladarba l-istandards armonizzati jiġu ppubblikati mis-CEN u mis-CENELEC, il-Kummissjoni tivvaluta jekk jissodisfawx l-objettivi u r-rekwiżiti legali maħsuba tal-Att dwar l-IA. Wara dan l-aħħar pass, l-istandards huma referenzjati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE.

L-applikazzjoni tal-istandards tibqa’ volontarja. Il-fornituri jistgħu jagħżlu kwalunkwe qafas ieħor biex juru l-konformità tagħhom mal-Att dwar l-IA. Madankollu, l-istandards armonizzati msemmija fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE jipprovdu ċertezza legali. Il-kumpaniji li japplikaw standards armonizzati huma preżunti li huma konformi mar-rekwiżiti legali.

Fit-30 ta’ Ottubru 2025, prEN 18286: - Quality Management System for EU AI Act Regulatory Purposes (Sistema ta' Ġestjoni tal-Kwalità tal-Intelliġenza Artifiċjali għall-Finijiet Regolatorji tal-Att tal-UE dwar l-IA) saret l-ewwel standard armonizzat għall-IA biex tidħol f'inkjesta pubblika, li tippermetti lill-korpi nazzjonali tal-istandardizzazzjoni jipprovdu kummenti dwar l-abbozz qabel il-pubblikazzjoni finali tiegħu. Dan l-istandard armonizzat huwa mfassal speċifikament biex jgħin lill-fornituri ta’ sistemi tal-IA b’riskju għoli jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-Artikolu 17 tal-Att dwar l-IA, u joffri qafas iffukat fuq il-prodott għall-governanza taċ-ċiklu tal-ħajja tal-IA.

L-istandards tal-IA bħala ċ-ċavetta għall-allinjament globali

L-organizzazzjonijiet Ewropej tal-Istandardizzazzjoni ma jaħdmux fuq l-istandards waħedhom. Approċċ "internazzjonali l-ewwel" huwa wieħed mill-prinċipji gwida tal-istandardizzazzjoni. Dan ifisser li l-istandards internazzjonali, meta jkunu disponibbli u allinjati mar-rekwiżiti tal-UE, jistgħu jsiru standards armonizzati Ewropej.

L-organizzazzjonijiet Ewropej tal-Istandardizzazzjoni u l-kumpaniji Ewropej qed jinvolvu ruħhom b’mod attiv ma’ korpi internazzjonali tal-istandardizzazzjoni u għalhekk qed jikkontribwixxu biex jinbena qafas globali usa’ tal-istandards tal-IA.

Pereżempju, l-ISO/IEC SC 42 diġà qed jiżviluppa standards internazzjonali relatati mal-IA, u r-rappreżentanti Ewropej qed isawru dan il-proċess b’mod attiv. Dan l-allinjament huwa kruċjali biex tiġi evitata l-frammentazzjoni regolatorja u biex jiġi żgurat li l-iżviluppaturi tal-IA jkunu jistgħu joperaw f’diversi swieq mingħajr sforzi ta’ konformità żejda.

Il-parametri referenzjarji u l-istandards stabbiliti llum se jiddefinixxu r-rwol tal-IA fis-soċjetà tagħna għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin. Billi trawwem l-iżvilupp ta’ standards armonizzati Ewropej, l-UE tista’ tavvanza u tmexxi l-iżvilupp u l-adozzjoni sikuri tas-sistemi tal-IA globalment.