Het gebruik van gezondheidsgegevens en digitale gezondheidstechnologieën heeft een groot potentieel om de toegang van burgers tot gezondheidsdiensten te verbeteren, de kwaliteit en efficiëntie van de gezondheidszorg te verbeteren, gepersonaliseerde benaderingen te ontwikkelen en onderzoek en innovatie te ondersteunen. Met het beleidsprogramma voor het digitale decennium 2030 wordt vooruitgang geboekt in de richting van universele toegang tot elektronische gezondheidsdossiers voor EU-burgers en het mondiger maken van patiënten door middel van digitale gezondheid.
In deze studie is de vooruitgang onderzocht die de EU-lidstaten (evenals Noorwegen en IJsland) hebben geboekt met betrekking tot de toegang van burgers tot hun elektronische gezondheidsdossiers. De resultaten beschrijven de stand van zaken per 31 december 2023. Voor deze monitoring is een samengestelde indicator gebruikt, met vier lagen die meerdere aspecten van de toegang tot e-gezondheidsdossiers uitvoerig analyseren: de invoering van elektronische toegangsdiensten voor burgers, categorieën toegankelijke gezondheidsgegevens, gebruikte toegangstechnologie (eID, toegang via portalen of apps), dekking (door bevolking en zorgverleners) en billijke toegangsmogelijkheden.
Hoe presteert de EU om burgers toegang te geven tot e-gezondheidsgegevens?
Europa verbetert zijn volwassenheid op het gebied van de e-gezondheidsindicator. De gemiddelde samengestelde score van de EU-27 steeg van 72 % vorig jaar tot 79 %. De resultaten tonen aan dat landen goed vooruitgang boeken bij het vergemakkelijken van de toegang van burgers tot elektronische gezondheidsdossiers. Tweeëntwintig lidstaten (81 %) verbeterden de score in het afgelopen jaar. De beschikbaarheid van verschillende gegevenstypen is verbeterd, met name binnen de categorie elektronische resultaten en rapporten, meer categorieën zorgverleners zijn verbonden en gegevens verstrekken, en meer onlinetoegangsdiensten volgen richtsnoeren voor de toegankelijkheid van webinhoud.
Er zijn verschillende gebieden voor verdere vooruitgang. Eind 2023 verstrekten alle lidstaten (100 %) een of andere vorm van nationale of regionale onlinetoegangsdienst(en) voor burgers om toegang te krijgen tot hun gezondheidsgegevens. Er zijn echter nog steeds lacunes in de bevolkingsdekking, wat betekent dat niet alle mensen toegang hebben tot dergelijke diensten. Om de 100 %-doelstelling in 2030 te halen, moet toegang universeel worden. Meer zorgverleners, met name particuliere, moeten worden aangesloten op de toegangsdiensten, aangezien de gegevens momenteel voornamelijk worden verstrekt door zorgverleners uit de publieke sector. Onder de uiteenlopende selectie van gezondheidsgegevens zijn bepaalde gegevenstypen beperkt beschikbaar, met name gegevens over medische beelden (26 %) en medische hulpmiddelen/implantaten (52 %). De volledige tenuitvoerlegging van relevante rechtsinstrumenten zoals de eIDAS-verordening en de webtoegankelijkheidsrichtlijn moet worden gewaarborgd.
Welke landen bieden toegang tot e-gezondheidsgegevens op de meest complete manier?
De vijf meest volwassen landen in de EU-27 zijn België (100 %), Denemarken (98 %), Estland (98 %), Litouwen (95 %) en Polen (90 %). De grootste verbetering ten opzichte van vorig jaar werd waargenomen voor Frankrijk (+ 25 punten), Portugal (+ 23 punten), Slowakije (+ 20 punten) en Duitsland (+ 17 punten).
Het beeld over de vier kaderlagen
In 2024 voorzien alle lidstaten in een of andere vorm van nationale of regionale onlinetoegangsdiensten voor burgers om toegang te krijgen tot hun gezondheidsgegevens. Drieëntwintig lidstaten (89 %) brengen verslag uit over het verlenen van toegang tot elektronische medische dossiers via een gecentraliseerde toegangsdienst. De overige vier lidstaten (Ierland, Italië, Spanje en Zweden) hebben regionale diensten.
De EU-27 behaalde een gemiddelde score van 74 % op de thematische laag voor de categorieën toegankelijke gezondheidsgegevens, een groei van 10 procentpunten ten opzichte van vorig jaar. Dit is de laagst scorende thematische laag van de vier lagen die in de eHealth-methodologie zijn geconceptualiseerd, die echter het meest is verbeterd.
De meest volwassen categorieën van gezondheidsgegevens omvatten gegevens over identificatie (volwassenheidsscore van 94 %), persoonlijke informatie (90 %), ePrescription (85 %), eDispensation (81 %), huidige en relevante geneesmiddelen uit het verleden (79 %) en laboratoriumtestresultaten (78 %). De minst volwassen categorieën gegevens omvatten gegevens over medische beelden (26 %), medische hulpmiddelen en implantaten (52 %), ziekenhuisontladingsrapporten (69 %) en procedures/operaties (70 %). Toch hebben nog zes landen medische beeldvormingsrapporten beschikbaar gesteld sinds vorig jaar. 17 lidstaten (63 %) hebben verbeteringen aangebracht door ofwel meer categorieën gezondheidsgegevens te verstrekken ofwel de beschikbare gegevens tijdig te verstrekken.
In 2024 bedroeg het EU-27-gemiddelde voor de thematische laag over toegangstechnologie en -dekking 80 %, een verbetering met zeven procentpunten ten opzichte van het voorgaande jaar.
Zeventien lidstaten (63 %) stellen burgers in staat een beveiligde eID (pre-)melding uit hoofde van de eIDAS-verordening te gebruiken om zich te authenticeren bij het gebruik van de onlinetoegangsdienst. Dit is een verbetering ten opzichte van vorig jaar, toen slechts de helft van de EU-landen hun eID (pre-)kennisgeving overeenkomstig de eIDAS-verordening had gekregen.
Alle lidstaten met uitzondering van Ierland bieden via een onlineportaal toegang tot elektronische gezondheidsgegevens. Slechts één gezondheidsregio in Ierland biedt toegang tot gezondheidsgegevens en doet dit met behulp van een native mobiele applicatie. 14 lidstaten (48 %) melden burgers zowel onlineportaal(s) als native mobiele applicatie(s) te bieden als modi om toegang te krijgen tot hun elektronische gezondheidsdossiers. Wat de bevolkingsdekking betreft, melden 20 lidstaten (74 %) dat 80-100 % van de nationale bevolking technisch gebruik kan maken van de onlinetoegang voor elektronische gezondheidsdossiers om hun gezondheidsgegevens te bekijken. In totaal verbeterden 16 lidstaten hun score op het gebied van toegangstechnologie en -dekking.
Publieke zorgverleners (72 %) zijn beter verbonden dan particuliere zorgverleners (55 %). Tegelijkertijd is de dekking van zorgverleners die verbonden zijn en relevante gezondheidsgegevens verstrekken de laagst scorende subindicator van deze thematische laag. Slechts zeven lidstaten (26 %) melden dat ten minste 60 % van de zorgverleners in alle toepasselijke categorieën voorzieningen (bv. eerstelijnszorgvoorzieningen, secundaire zorginstellingen, geriatrische verpleeghuizen, enz.) (ten minste enkele) relevante gegevens voor de toegangsdienst verstrekt. Niettemin hebben 11 lidstaten (41 %) het aantal categorieën aangesloten zorgaanbieders sinds het afgelopen jaar uitgebreid.
In 2024 steeg het EU-27-gemiddelde voor de thematische laag over toegangsmogelijkheden met zeven procentpunten ten opzichte van vorig jaar, tot 77 %.
Zeven lidstaten (Oostenrijk, België, Denemarken, Estland, Duitsland, Litouwen en Polen) scoren volledige punten: alle vier de vereisten worden volledig toegepast voor toegang door wettelijke voogden, door gemachtigde personen, die bijstandsmechanismen bieden aan kansarme groepen en voldoen aan WCAG v2.1 en Web Accessibility Directive.
Achtergrondinformatie
De gegevens werden verzameld in de vorm van een enquête die plaatsvond tussen april en mei 2024 en presenteert de gegevens per 31 december 2023. De respondenten waren nationale bevoegde autoriteiten.
Na de goedkeuring van de verklaring over Europese digitale rechten en beginselen en het programma voor het digitale decennium 2030, waarover het Europees Parlement, de lidstaten en de Commissie gezamenlijk overeenstemming hebben bereikt, is in nauwe samenwerking met de lidstaten een alomvattend monitoringkader ontwikkeld om de instrumenten te bieden om toezicht te houden op en jaarlijks verslag uit te brengen over de vooruitgang op weg naar de verwezenlijking van de digitale doelstellingen en doelstellingen die alle EU-lidstaten tegen 2030 moeten bereiken op vier gebieden: digitale vaardigheden, digitale infrastructuur, digitalisering van het bedrijfsleven en van overheidsdiensten. Het e-gezondheidsdoel voor toegang tot elektronische gezondheidsdossiers vormt een aanvulling op twee andere doelstellingen: de doelstelling om 100 % online toegankelijkheid van belangrijke openbare diensten te bieden en de doelstelling van toegang tot beveiligde elektronische identificatie (eID) voor 100 % van de burgers van de Unie.