Auteursrecht van de EU

Door geharmoniseerde normen vast te stellen, vermindert het auteursrecht van de EU de nationale verschillen en waarborgt het het beschermingsniveau dat nodig is om creativiteit en investeringen in creativiteit te bevorderen. Geharmoniseerde normen bevorderen de culturele diversiteit en zorgen voor een betere toegang voor consumenten en bedrijven tot digitale inhoud en diensten in heel Europa. 

Het EU-acquis

Het regelgevingskader van de EU voor auteursrechten en naburige rechten (acquis)bestaat uit:

• Richtlijn betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij ("InfoSoc-richtlijn"),22 mei 2001
• Richtlijn betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom ("richtlijnverhuur en uitlening"),12 december 2006
• Richtlijn betreffende het volgrecht ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk ("richtlijnvolgrecht"),27 september 2001
• Richtlijn tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel ("desatelliet- en kabelrichtlijn"),27 september 1993
• Richtlijn betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's ("softwarerichtlijn"),23 april 2009
• Richtlijn betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten ("IPRED"),29 april 2004
• Richtlijn betreffende de rechtsbescherming van databanken ("databankrichtlijn"),11 maart 1996
• Richtlijn betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten tot wijziging van de vorige richtlijn van 2006 (hierna"de richtlijn" genoemd),27 september 2011
• Richtlijn inzake bepaalde toegestane vormen van gebruik van verweesde werken ("richtlijnverweesde werken"),25 oktober 2012
• Richtlijn betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten en de multiterritoriale licentieverlening van rechten inzake muziekwerken voor onlinegebruik op de interne markt ("KRM-richtlijn"),26 februari 2014
• Richtlijn betreffende bepaalde toegestane vormen van gebruik van bepaalde door het auteursrecht en naburige rechten beschermde werken en ander materiaal ten behoeve van personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben (richtlijntot uitvoering van het Verdrag van Marrakesh in de EU),13 september 2017
• Verordening betreffende de grensoverschrijdende uitwisseling tussen de Unie en derde landen van exemplaren in toegankelijke vorm van bepaalde door auteursrechten en naburige rechten beschermde werken en ander materiaal ten behoeve van personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben (Verordeningtot uitvoering van het Verdrag van Marrakesh in de EU),13 september 2017
• Verordening betreffende de grensoverschrijdende portabiliteit van online-inhoudsdiensten in de interne markt ("deportabiliteitsverordening"),14 juni 2017
• Richtlijn inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt (“DSM-richtlijn”),17 april 2019
• Richtlijn betreffende de uitoefening van auteursrechten en naburige rechten die van toepassing zijn op bepaalde online-uitzendingen van omroeporganisaties en doorgifte van televisie- en radioprogramma’s (“satelliet-en kabel-II”),17 april 2019

Drie aanvullende instrumenten (Richtlijn87/54/EG, Beschikking 94/824/EG van de  Raad en Beschikking 96/644/EG van de Raad)harmoniseren de rechtsbescherming van topografieën van halfgeleiderproducten. Bovendien bevatten de richtlijn inzake elektronische handel en de richtlijn inzake voorwaardelijke toegang ook bepalingen die relevant zijn voor de uitoefening en handhaving van het auteursrecht.

Het algemene doel van de harmonisatie-inspanningen van de EU is het vrije verkeer binnen de interne markt mogelijk te maken van auteursrechtelijk beschermde goederen (bv. boeken, muziek, films, software enz.) en diensten (bv. diensten die toegang bieden tot deze goederen).

Het internationale kader

Veel van de EU-richtlijnen weerspiegelen de verplichtingen van de lidstaten uit hoofde van de Berner Conventie en het Verdrag van Rome, alsook de verplichtingen van de EU en haar lidstaten uit hoofde van de TRIPS-overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie en de twee internetverdragen van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO)van 1996 (het WIPO-verdrag inzake auteursrecht en het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen).

De afgelopen jaren heeft de EU twee andere WIPO-verdragen ondertekend: het Verdrag van Peking inzake de bescherming van audiovisuele uitvoeringen en het Verdrag van Marrakesh tot bevordering van de toegang tot gepubliceerde werken voor personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben.

Bovendien weerspiegelen vrijhandelsovereenkomsten, die de EU met een groot aantal derde landen heeft gesloten, veel bepalingen van het EU-recht.

Tenuitvoerlegging van het EU-kader

De Commissie houdt toezicht op de tijdige en correcte uitvoering van de EU-wetgeving inzake auteursrechten en het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) heeft de afgelopen jaren een materiële jurisprudentie ontwikkeld waarin de bepalingen van de richtlijnen worden uitgelegd.

Dit heeft in aanzienlijke mate bijgedragen tot de consistente toepassing van de regels inzake auteursrechten in de hele EU.