Komisja opublikowała dziś akt delegowany określający przepisy przyznające dostęp do danych wykwalifikowanym naukowcom na podstawie aktu o usługach cyfrowych. Niniejszy akt delegowany umożliwia dostęp do danych wewnętrznych bardzo dużych platform internetowych (VLOP) i wyszukiwarek (VLOSE) w celu zbadania ryzyka systemowego i środków ograniczających ryzyko w Unii Europejskiej.
W akcie delegowanym w sprawie dostępu do danych wyjaśniono procedury udostępniania danych zweryfikowanym badaczom przez VLOP i VLOSE, w tym formaty danych i wymogi dotyczące dokumentacji danych. Ponadto w akcie delegowanym określono, które informacje koordynatorzy ds. usług cyfrowych, VLOP i VLOSE muszą podawać do wiadomości publicznej, aby ułatwić zweryfikowanym naukowcom składanie wniosków o dostęp do odpowiednich zbiorów danych.
Wraz z przyjęciem aktu delegowanego Komisja uruchomi portal dostępu do danych w ramach aktu o usługach cyfrowych, na którym naukowcy zainteresowani dostępem do danych w ramach nowego mechanizmu będą mogli znaleźć informacje i wymieniać się z VLOP, VLOSE i DSC swoimi aplikacjami dostępu do danych.
Przed uzyskaniem dostępu do danych wewnętrznych badacze muszą zostać zweryfikowani przez DSC.
W tym procesie weryfikacji badacze muszą złożyć wniosek o dostęp do danych wykazujący ich przynależność do organizacji badawczej, ich niezależność od interesów handlowych oraz ich zdolność do zarządzania żądanymi danymi zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, poufności i prywatności. Ponadto naukowcy muszą ujawnić finansowanie projektu badawczego, w odniesieniu do którego wymagane są dane, i zobowiązać się do opublikowania wyników swoich badań. Żądać można jedynie danych niezbędnych do przeprowadzenia badań nad ryzykiem systemowym w UE.
Aby uzupełnić przepisy zawarte w akcie delegowanym, w dniu 27 czerwca 2025 r. Rada ds. Usług Cyfrowych zatwierdziła wniosek dotyczący dalszej współpracy między koordynatorami ds. usług cyfrowych w procesie weryfikacji naukowców.
Wprowadzając wspólne narzędzia do kierowania koordynatorami ds. usług cyfrowych w zarządzaniu wnioskami o dostęp do danych i terminami operacyjnymi, aby zapewnić przeprowadzenie każdego etapu procesu w odpowiednich ramach czasowych, ramy te zapewnią naukowcom w całej UE spójne i przewidywalne standardy.
Zasady określone w akcie delegowanym zostały przetestowane w ramach projektu pilotażowego z udziałem kilku koordynatorów ds. rozwoju i naukowców finansowanych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych. Projekt pilotażowy będzie kontynuowany w najbliższych miesiącach wraz z testowaniem portalu DSA, zanim pierwsi naukowcy zostaną zweryfikowani w ramach nowego systemu od października.
Dzisiejszy akt delegowany uzupełnia przepisy aktu o usługach cyfrowych, które zobowiązują VLOP i VLOSE do udzielania naukowcom dostępu do publicznie dostępnych danych na ich platformach.
Aby prowadzić badania nad ryzykiem systemowym, nieweryfikowani naukowcy, w tym z podmiotów i organizacji nienastawionych na zysk, mogą już uzyskać dostęp do danych publicznych dostępnych na interfejsach VLOP i VLOSE bez konieczności pośrednictwa ze strony koordynatora ds. usług cyfrowych. Razem te dwa przepisy zapewniają naukowcom bezprecedensowe uprawnienia kontrolne, co pozwala im skutecznie przyczyniać się do monitorowania środowiska internetowego.
Wraz z przyjęciem aktu delegowanego rozpoczyna się okres kontroli Parlamentu i Rady, który będzie trwał przez następne trzy miesiące. Przepisy wejdą w życie z końcem tego okresu i zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym. To jest, gdy pierwsi badacze mogą być sprawdzane.