Strategie voor de Europese data-unie

Kunstmatige intelligentie wordt een drijvende kracht achter onze economieën, zowel in de technologiesector als daarbuiten, omdat het nieuwe oplossingen biedt voor alle sectoren. Om op deze nieuwe wereldmarkt te kunnen concurreren, moet de EU AI kunnen voeden met hoogwaardige gegevens. De strategie voor de data-unie voorziet in deze behoefte aan hoogwaardige gegevens in Europa, met als doel het onbenutte potentieel van gegevens te benutten en de eengemaakte markt voor gegevens te voltooien, zoals uiteengezet in de politieke beleidslijnen van voorzitter Von der Leyen.

Dit zal onze bedrijven, met name onze kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), helpen om te concurreren in een wereldeconomie die in toenemende mate wordt gevormd door AI en concrete voordelen oplevert voor alle Europese burgers. Bijvoorbeeld:

• Bedrijven, met inbegrip van kmo’s, krijgen eenvoudigere en goedkopere toegang tot datasets en lagere nalevingskosten
• Onderzoekers en innovators krijgen hoogwaardige data om AI te trainen
• Consumenten zullen profiteren van meer innovatie en nieuwe diensten

In de strategie worden drie prioritaire actiegebieden vastgesteld op basis van:

1. Opschaling van de toegang tot gegevens voor AI om ervoor te zorgen dat onze bedrijven toegang hebben tot hoogwaardige gegevens die nodig zijn voor innovatie
2. Stroomlijning van de gegevensregels om bedrijven rechtszekerheid te bieden en de nalevingskosten te verlagen
3. De gegevenssoevereiniteit van de EU waarborgen om onze mondiale positie op het gebied van internationale gegevensstromen te versterken

Vergroting van de toegang tot gegevens voor AI

Vlaggenschipinitiatieven om knelpunten in de gegevens aan te pakken:

• Lancering van de eerste datalaboratoria om de beschikbaarheid van gegevens op te schalen en verbanden te leggen tussen dataruimten en AI-ecosystemen — zij zullen zowel particuliere als publieke middelen bundelen om hoogwaardige sectorale gegevens beschikbaar te stellen aan bedrijven, met inbegrip van kmo’s, en onderzoekers die AI gebruiken en relevante datadiensten voor AI-gestuurde innovatie aanbieden
• Opschaling van gemeenschappelijke Europese dataruimten, ondersteund door lopende EU-investeringen van ongeveer 100 miljoen EUR, waardoor nieuwe dataruimten worden gecreëerd in belangrijke sectoren, waaronder een defensiedataruimte.
• Verkennen van horizontale enablers om de hele data-economie te stimuleren. Met name de uitbreiding van hoogwaardige datasets in het kader van de richtlijn open data, waarbij 30 miljoen gedigitaliseerde cultuurgoederen beschikbaar worden gesteld voor AI-opleiding, waardoor het gebruik van synthetische gegevens en de productieoutput van de EU worden gestimuleerd.

Stroomlijning van de gegevensregels

De strategie voor de data-unie is samen met de digitale omnibus gepubliceerd, waarin onder meer manieren worden voorgesteld om de datawetgeving van de EU in de dataverordening te moderniseren en te consolideren. Deze actualisering van de wetgeving, waarbij onnodige lasten worden weggenomen en verouderde bepalingen worden ingetrokken, zal de nalevingskosten verminderen, de toepassing van regels vergemakkelijken en innovatie beter ondersteunen. Om bedrijven verder te ondersteunen bij de naleving, heeft de Commissie ook een aantal richtsnoeren en initiatieven gepubliceerd, waaronder:

• Modelcontractvoorwaarden voor toegang tot en gebruik van gegevens
• Standaardcontractbepalingen voor cloudcomputingcontracten
• Een juridische helpdesk voor de dataverordening

Samen zullen deze de dataverordening gemakkelijker te navigeren maken, zodat onze bedrijven meer tijd kunnen besteden aan innovatie en minder tijd aan administratie.

Waarborging van de gegevenssoevereiniteit van de EU

De strategie voor de data-unie heeft tot doel de gegevenssoevereiniteit van de EU te waarborgen en de mondiale positie van de EU te versterken door middel van een strategische aanpak van internationale gegevensstromen. Soevereiniteit vereist openheid voor betrouwbare partners, met inbegrip van de uitwisseling van gegevens over de grenzen heen, maar onder voorwaarden die eerlijk, veilig en in overeenstemming met de waarden en belangen van de EU zijn.

Naarmate geopolitieke spanningen en digitaal protectionisme toenemen, moet Europa zijn troeven beschermen en mondiale regels vormgeven, zodat gegevens veilig en op een betrouwbare manier van en naar Europa kunnen stromen. Daartoe omvatten vlaggenschipacties:

• Uitvaardigen van richtsnoeren om de eerlijke behandeling van EU-gegevens in het buitenland te beoordelen
• Creëren van een toolbox om ongerechtvaardigde lokalisatie, uitsluiting, gegevenslekkage en adoptiemaatregelen tegen te gaan ter bescherming van gevoelige niet-persoonsgebonden gegevens