Een Europese datastrategie

Gegevens zijn een essentiële hulpbron voor economische groei, concurrentievermogen, innovatie, het scheppen van banen en maatschappelijke vooruitgang in het algemeen. In de toekomst zal de ontwikkeling van datagestuurde toepassingen verschillende voordelen opleveren voor zowel burgers als bedrijven:

• de gezondheidszorg verbeteren
• veiligere en schonere vervoerssystemen creëren
• nieuwe producten en diensten te genereren
• de kosten van openbare diensten te verlagen
• duurzaamheid en energie-efficiëntie verbeteren

De Europese datastrategie heeft tot doel een eengemaakte datamarkt tot stand te brengen die het mondiale concurrentievermogen en de gegevenssoevereiniteit van Europa zal waarborgen. Dit zal leiden tot de totstandbrenging van gemeenschappelijke Europese dataruimten. Zij zullen ervoor zorgen dat er meer gegevens beschikbaar komen voor gebruik in de economie en de samenleving, terwijl de bedrijven en personen die de gegevens genereren de controle behouden.

Om het leiderschap van de EU in de mondiale data-economie verder te waarborgen, is de Europese datastrategie bedoeld om:

• wetgevingsmaatregelen inzake gegevensgovernance, toegang en hergebruik vast te stellen. Bijvoorbeeld voor het delen van gegevens tussen bedrijven en overheden in het algemeen belang;
• gegevens op ruimere schaal beschikbaar te stellen door hoogwaardige openbare datasets in de hele EU open te stellen en gratis hergebruik ervan mogelijk te maken;
• 2 miljard EUR te investeren in een Europees project met grote impact voor de ontwikkeling van infrastructuur voor gegevensverwerking, instrumenten voor het delen van gegevens, architecturen en governancemechanismen voor een bloeiende gegevensuitwisseling en voor de federatie van energie-efficiënte en betrouwbare cloudinfrastructuren en aanverwante diensten;
• de toegang tot veilige, eerlijke en concurrerende clouddiensten mogelijk te maken door de oprichting van een aanbestedingsmarktplaats voor gegevensverwerkingsdiensten te vergemakkelijken en duidelijkheid te scheppen over het toepasselijke regelgevingskader voor cloudregels.

In 2020 heeft de Commissie een verslag gepubliceerd over het delen van gegevens tussen bedrijven en overheden (B2G). Het verslag is afkomstig van een deskundigengroep op hoog niveau en bevat een reeks beleids-, juridische en financieringsaanbevelingen om de schaalbaarheid, verantwoorde en duurzame uitvoering van het delen van B2G-gegevens in het algemeen belang binnen de EU te vergemakkelijken.

Er zijn twee wetgevingsteksten ingevoerd om de rechten en belangen van de burgers te beschermen en tegelijkertijd de industriële en technologische ontwikkeling te bevorderen. Zij leggen de basis voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese datastrategie:

• De Data Governance Act (DGA) is een uitgebreid instrument dat is ontworpen om toezicht te houden op het hergebruik van openbare of beschermde gegevens in verschillende sectoren. Het heeft tot doel het delen van gegevens te vergemakkelijken door nieuwe entiteiten die bekend staan als gegevensbemiddelaars te reguleren en het delen van gegevens om altruïstische redenen te bevorderen. De DGA heeft betrekking op zowel persoonsgegevens als niet-persoonsgebonden gegevens, waarbij de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing is wanneer het om persoonsgegevens gaat. De opname van ingebouwde waarborgen, in aanvulling op de AVG, is bedoeld om het vertrouwen in het delen en hergebruiken van gegevens te vergroten. Deze vertrouwensopbouw is van cruciaal belang om de beschikbaarheid van gegevens in de markt te vergroten.
• De dataverordening is op 11 januari 2024 in werking getreden en op 12 september 2025 in werking getreden. Het is een pijler van de Europese datastrategie. De belangrijkste doelstelling is om van Europa een leider in de data-economie te maken door het potentieel van de steeds toenemende hoeveelheid industriële gegevens te benutten, ten behoeve van de Europese economie en samenleving.

U kunt meer lezen over de Europese datastrategie, waaronder de Q&A en de Fact Sheet.

Strategie voor de data-unie

Voortbouwend op de Europese datastrategie van 2020 heeft de komende strategie voor de data-unie tot doel de innovatie op het gebied van AI te versterken door de toegang tot hoogwaardige, samengestelde gegevens in alle sectoren en onderzoeksdomeinen te verbeteren.