Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης - EOSC

Στηρίζοντας την πολιτική της ΕΕ για την ανοικτή επιστήμη, το Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης (EOSC) έχει ως στόχο να δώσει στην ΕΕ παγκόσμιο προβάδισμα στη διαχείριση των ερευνητικών δεδομένων και να διασφαλίσει ότι οι Ευρωπαίοι επιστήμονες απολαμβάνουν πλήρως τα οφέλη της επιστήμης που βασίζεται στα δεδομένα.

Το EOSC αποτελεί επίσης μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα δεδομένα, με στόχο να καταστεί η ΕΕ πρωτοπόρος σε μια κοινωνία που βασίζεται στα δεδομένα. Θα παρέχει απρόσκοπτη πρόσβαση και αξιόπιστη περαιτέρω χρήση ερευνητικών δεδομένων σε Ευρωπαίους ερευνητές, φορείς καινοτομίας, εταιρείες και πολίτες μέσω ενός αξιόπιστου και ανοικτού περιβάλλοντος κατανεμημένων δεδομένων και συναφών διαλειτουργικών υπηρεσιών.

Οι προτεραιότητες για την οικοδόμηση του EOSC καθορίζονται από κοινού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ένωση EOSC μέσω της ευρωπαϊκής σύμπραξης κοινού προγραμματισμού (η σύμπραξη EOSC)στο στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας και καινοτομίας (SRIA). Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» εξακολουθεί να στηρίζει την οικοδόμηση του EOSC με βάση τη βάση αναφοράς που ξεκίνησε στο πρόγραμμα «Ορίζων 2020».

Οι βασικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες ανταλλαγών του EOSC, συμπεριλαμβανομένης της πρώην δικτυακής πύλης του EOSC, έχουν αναπτυχθεί από μια σειρά εμβληματικών δράσεων έρευνας και καινοτομίας που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προορισμού INFRAEOSC του προγράμματος εργασίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για τις ερευνητικές υποδομές. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» εξακολουθεί να χρηματοδοτεί την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς λειτουργιών και υπηρεσιών του EOSC, παρέχοντας παράλληλα έναν πλήρως λειτουργικό κόμβο υποδομών του EOSC (στο εξής: κόμβος ΕΕ του EOSC) στην παραγωγή ως αποτέλεσμα της δράσης για τις δημόσιες συμβάσεις που δρομολογήθηκε το 2022. 

Ο κόμβος EOSC της ΕΕ σε δράση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει έναν κόμβο αναφοράς για το EOSC, ο οποίος παρέχει πρόσβαση σε ευρύ φάσμα ερευνητικών αποτελεσμάτων, υπηρεσιών και εργαλείων.

Οι διαχειριζόμενες υπηρεσίες του κόμβου EOSC EU Node αποτελούν ένα πολυεπιστημονικό και πολυεθνικό χαρτοφυλάκιο επιστημονικών δεδομένων/υπηρεσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για όλους τους χρήστες της έρευνας και τους πολίτες επιστήμονες. Έως το 2027, οι ελάχιστες βιώσιμες υπηρεσίες ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διέπονται από την τριμερή διακυβέρνηση του EOSC (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ένωση EOSC και εκπρόσωποι των κρατών μελών/συνδεδεμένων χωρών). Η μελλοντική οικειοποίηση βρίσκεται υπό συζήτηση με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Ειδικότερα, ο προμηθευόμενος κόμβος EOSC της ΕΕ έχει τις ακόλουθες προτάσεις αξίας: 

• Διευκολύνει τη δημιουργία του «Web of FAIR data and interoperable services» (στο εξής: Ομοσπονδία EOSC) στο πλαίσιο της πολιτικής για την ανοικτή επιστήμη.
• Τοποθετεί έναν «σπόρο στο έδαφος» με τη θέση σε λειτουργία του πρώτου αναγνωρισμένου κόμβου EOSC σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αρχική τριετή διάρκεια της υπηρεσίας.
• Προσφέρει βασικές υπηρεσίες για την ομόσπονδη δημιουργία υποδομών επιστημονικής έρευνας (π.χ. βασικές υπηρεσίες EOSC, όπως: ενιαία σύνδεση, κατάλογοι, γράφημα γνώσεων, ροή εργασιών εφαρμογής, παρακολούθηση, λογιστική, γραφείο υποστήριξης) και κοινές οριζόντιες υπηρεσίες προς όφελος των τελικών χρηστών (π.χ. υπηρεσίες ανταλλαγής EOSC, όπως: υπολογισμός, περιέκτες, μεταφορά δεδομένων, σημειωματάρια, κοινή χρήση αρχείων, ανοικτά ερευνητικά δεδομένα).
• Καθορίζει το μονοπάτι και το σχέδιο (δηλαδή, το πλαίσιο αρχιτεκτονικής και διαλειτουργικότητας του EOSC) για άλλους πιθανούς φορείς εκμετάλλευσης κόμβων EOSC να ενταχθούν στην ομοσπονδία.

Ο ευρωπαϊκός κόμβος EOSC έχει ανοικτή έννοια και είναι μόνο ο πρώτος κόμβος της ομοσπονδίας. Οι εθνικοί, περιφερειακοί και/ή θεματικοί πάροχοι υπηρεσιών, καθώς και οι αυτόνομοι κόμβοι EOSC, μπορούν να συνδεθούν με την ομοσπονδία μέσω των καθιερωμένων πλαισίων και πολιτικών διαλειτουργικότητας. Η εφαρμογή διακομιστή μεσολάβησης Simpl (Smart Middleware) Agent εξασφαλίζει συνδεσιμότητα με άλλους βιομηχανικούς χώρους δεδομένων. Πόροι της EuroHPC μπορούν επίσης να προσφερθούν στην Ομοσπονδία EOSC.

Ο κόμβος υποδομής EOSC έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας σύμβασης

Για να αξιοποιηθούν οι σημαντικές προσπάθειες έρευνας και καινοτομίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προμήθευσε έναν πλήρως λειτουργικό κόμβο υποδομών γενικής εφαρμογής για το EOSC στο πλαίσιο των διατάξεων του προγράμματος εργασίας 2021-2022 «Ορίζων Ευρώπη», Ερευνητικές υποδομές.

Λεπτομέρειες της δράσης για τις δημόσιες συμβάσεις
 

Ιστορικό

Η Επιτροπή προτίθεται να απελευθερώσει το δυναμικό επαναχρησιμοποίησης των διαφόρων τύπων δεδομένων και να διευκολύνει την ελεύθερη διασυνοριακή ροή τους για την επίτευξη μιας ευρωπαϊκής ψηφιακής ενιαίας αγοράς, προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.

Το EOSC αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα διευκόλυνσης της ανοικτής επιστήμης και του ψηφιακού μετασχηματισμού της επιστήμης. Προσφέρει τη δυνατότητα πρόσβασης και επαναχρησιμοποίησης όλων των δημόσια χρηματοδοτούμενων ερευνητικών δεδομένων στην Ευρώπη, σε επιστημονικούς κλάδους και χώρες. Μέσω της συνένωσης των υφιστάμενων υποδομών ερευνητικών δεδομένων, το EOSC αξιοποιεί τις εθνικές επενδύσεις και προσθέτει αξία όσον αφορά την κλίμακα, τη διεπιστημονικότητα και την ταχύτερη καινοτομία.