An Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte - EOSC

Ag tacú le Beartas an Aontais maidir leis an Eolaíocht Oscailte, is é is aidhm don Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte (EOSC) ceannaireacht dhomhanda a thabhairt don Aontas i mbainistiú sonraí taighde agus a áirithiú go mbainfidh eolaithe Eorpacha tairbhe iomlán as an eolaíocht shonraíbhunaithe.

Tá EOSC mar chuid den Straitéis Eorpach maidir le Sonraí freisin, arb é is aidhm di ceannaire a dhéanamh den Aontas i sochaí shonraíbhunaithe. Cuirfidh sé rochtain gan uaim agus athúsáid iontaofa sonraí taighde ar fáil do thaighdeoirí, nuálaithe, cuideachtaí agus saoránaigh Eorpacha trí thimpeallacht sonraí dáilte iontaofa agus oscailte agus trí sheirbhísí idir-inoibritheacha gaolmhara.

Socraíonn an Coimisiún Eorpach agus Comhlachas EOSC na tosaíochtaí chun EOSC a thógáil go comhpháirteach tríd an gComhpháirtíocht Eorpach chomhchláraithe (Comhpháirtíocht EOSC)sa Chlár Oibre Straitéiseach um Thaighde agus Nuálaíocht (SRIA). Leanann Fís Eorpach de bheith ag tacú le EOSC a thógáil ar bhonn na bonnlíne ar cuireadh tús léi sa chlár Fís 2020.

Forbraíodh Croísheirbhísí agus Seirbhísí Malartaithe EOSC, lena n-áirítear iar-Thairseach EOSC, le sraith gníomhaíochtaí suaitheanta taighde agus nuálaíochta arna gcistiú faoi cheann scríbe INFRAEOSC de Chlár Oibre Fís Eorpach do Bhonneagair Taighde. Le Fís Eorpach, coinnítear cistiú le haghaidh fhorbairt na chéad ghlúine eile d’fheidhmiúlachtaí agus de sheirbhísí EOSC agus, ag an am céanna, soláthraítear nód bonneagair EOSC lánoibríochtúil (dá ngairtear Nód AE EOSC) sa táirgeadh mar thoradh ar an ngníomhaíocht soláthair phoiblí a seoladh in 2022. 

Nód AE EOSC i mbun gníomhaíochta

Is é an Coimisiún Eorpach a sholáthraíonn nód tagartha do EOSC, lena dtugtar rochtain ar raon éagsúil aschur, seirbhísí agus uirlisí taighde.

Is éard atá i seirbhísí bainistithe Nód AE EOSC punann sonraí/seirbhísí eolaíocha ildisciplíneacha agus ilnáisiúnta ar an leibhéal Eorpach do gach úsáideoir taighde agus gach eolaí saoránach. Go dtí 2027, is leis an gCoimisiún Eorpach na seirbhísí inmharthana íosta agus rialaítear iad le Rialachas Tríthaobhach EOSC (an Coimisiún Eorpach, Comhlachas EOSC, agus ionadaithe na mBallstát/na dTíortha Comhlachaithe). Tá an úinéireacht sa todhchaí á plé leis na páirtithe leasmhara.

Go háirithe, tá na tairiscintí luacha seo a leanas ag Nód AE EOSC arna sholáthar: 

• Éascaíonn sé cruthú ‘Web of FAIR data and interoperable services’ (dá ngairtear Cónaidhm EOSC) faoin mBeartas Eolaíochta Oscailte.
• Cuirtear ‘síol sa talamh’ leis tríd an gcéad Nód EOSC aitheanta a oibríochtú ar an leibhéal Eorpach don chéad 3 bliana d’fhad seirbhíse.
• Cuireann sé croísheirbhísí ar fáil do bhonneagair taighde eolaíochta chun cónascadh a dhéanamh (i.e., Croísheirbhísí EOSC amhail: aonchomhartha amháin, catalóga, graf eolais, sreabhadh oibre feidhmchláir, faireachán, cuntasaíocht, deasc chabhrach) agus seirbhísí cothrománacha coiteanna d’úsáideoirí deiridh chun tairbhe a bhaint as (i.e., seirbhísí malartaithe EOSC amhail: ríomh, coimeádáin, aistriú sonraí, leabhair nótaí, comhroinnt comhad, sonraí taighde oscailte).
• Sainítear an chonair agus an treoirphlean (i.e., Creat Ailtireachta agus Idir-inoibritheachta EOSC) le haghaidh oibreoirí féideartha eile Nód EOSC chun páirt a ghlacadh sa chónaidhm.

Tá coincheap oscailte ag Nód AE EOSC agus níl ann ach an chéad nód den chónaidhm. Is féidir le soláthraithe seirbhíse náisiúnta, réigiúnacha agus/nó téamacha chomh maith le Nóid fhéinrialaitheacha EOSC nascadh leis an gcónaidhm trí na creataí agus na beartais idir-inoibritheachta atá bunaithe. Cinntíonn cur chun feidhme seachfhreastalaí Gníomhaire Simpl (Smart Middleware) nascacht le Spásanna Sonraí tionsclaíocha eile. Féadfar acmhainní EuroHPC a thairiscint do Chónaidhm EOSC freisin.

Soláthraíodh Nód Bonneagair EOSC go poiblí

Chun leas a bhaint as an iarracht shuntasach taighde agus nuálaíochta, tá nód bonneagair cumasúcháin lánoibríochtúil le haghaidh EOSC soláthartha ag an gCoimisiún Eorpach mar chuid d’fhorálacha Fís Eorpach, Bonneagair Thaighde, Clár Oibre 2021-2022.

Sonraí na gníomhaíochta soláthair phoiblí
 

Cúlra

Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún leas a bhaint as acmhainneacht athúsáide cineálacha éagsúla sonraí agus a shaorshreabhadh thar theorainneacha a éascú chun margadh aonair digiteach Eorpach a bhaint amach, ar mhaithe leis an ngeilleagar agus leis an tsochaí.

Is cumasóir bunúsach é EOSC don eolaíocht oscailte agus do chlaochlú digiteach na heolaíochta. Tugann sé an deis rochtain a fháil ar na sonraí taighde uile a mhaoinítear go poiblí san Eoraip agus iad a athúsáid, ar fud disciplíní eolaíocha agus tíortha. Trí bhonneagair sonraí taighde atá ann cheana a chónascadh, giarálann EOSC infheistíochtaí náisiúnta agus cuireann sé luach leo i dtéarmaí scála, idirdhisciplíneachta agus nuálaíochta níos tapúla.