Mar fhreagairt ar bhagairtí nua atá ag teacht chun cinn ar shláine sonraí, tá aistriú an Aontais chuig Cripteagrafaíocht Iar-Chandamach (PQC) á chur chun cinn ag an gCoimisiún.
Úsáidtear algartaim chripteagrafaíochta eochrach poiblí chun rúndacht agus barántúlacht sonraí a chosaint inár sochaí dhigiteach. Tá sé de chumas ag ríomhaireacht chandamach na halgartaim seo a bhriseadh. Chun fanacht cosanta, ní mór dúinn dul chun cinn a dhéanamh i dtreo Cripteagrafaíocht Iar-Chandamach (PCQ), cineál nua cripteagrafaíochta eochrach poiblí atá deartha chun seasamh in aghaidh ionsaithe candamacha agus clasaiceacha araon.
Is í an chripteagrafaíocht bunchloch na cibearshlándála, agus cosnaíonn sí ár mbonneagair dhigiteacha agus ár sonraí digiteacha. Cé go bhfuiltear ag súil go mbeidh tairbhí sochaíocha ag baint le teicneolaíochtaí candamacha, amhail i réimse na n-ábhar nua, na gcógas nua agus na bhfeidhmchlár airgeadais, beidh an ríomhaireacht chandamach ina bagairt ar chripteagrafaíocht eochrach phoiblí.
Is í an chripteagrafaíocht eochrach phoiblí an chuid is mó d’imscaradh cripteagrafach ar domhan. D’fhéadfadh sonraí nach bhfuil sábháilte ó thaobh candam de faoi láthair, cibé acu a stóráiltear nó a tharchuirtear iad, agus nach mór dóibh fanacht faoi rún ar feadh i bhfad, a bheith i mbaol cheana féin. Is dócha go dtarlóidh ionsaithe ‘Store now, decrypt later’ cheana féin, ina bhfuil gníomhaithe mailíseacha ag stóráil tráchta cheana féin sa lá atá inniu ann chun go mbeidh siad in ann é a dhíchriptiú níos déanaí nuair a bheidh ríomhaire candamach ar fáil. Ina theannta sin, cuirfidh ríomhairí candamacha barántúlacht i mbaol a luaithe a bheidh an teicneolaíocht ar fáil. Is réiteach éifeachtach ar na bagairtí sin é PQC. Tógtar PQC ar bhonn fadhbanna casta matamaiticiúla atá deacair fiú do ríomhairí candamacha a réiteach.
Cur chuige comhchuibhithe ar fud an Aontais
Dá bhrí sin, i mí Aibreáin 2024, d’fhoilsigh an Coimisiún Moladh maidir le Cripteagrafaíocht Iar-Chandamaí, lena spreagtar na Ballstáit chun straitéis chuimsitheach a fhorbairt chun PQC a ghlacadh, chun aistriú comhordaithe agus sioncronaithe a áirithiú i measc na mBallstát éagsúil agus a n-earnálacha poiblí agus a n-eintiteas príobháideach a fhreastalaíonn ar fhóntais phoiblí.
Comhlánaíonn an Moladh an obair atá á déanamh cheana féin ag go leor tíortha agus ar an leibhéal idirnáisiúnta chun algartaim PQC a fhorbairt agus a roghnú le haghaidh caighdeán. Áirítear orthu sin iarrachtaí taighde arna ndéanamh ag tionscadail arna gcistiú ag an Aontas, agus plé ar PQC ar an leibhéal idirnáisiúnta, amhail sa Chomhairle Trádála agus Teicneolaíochta idir an tAontas agus na Stáit Aontaithe, sa Chibear-Idirphlé agus i Meitheal Chibearshlándála G7.
Treochlár Cur Chun Feidhme PQC
Tar éis an Mholta ón gCoimisiún, bhunaigh Grúpa Comhair NIS sruth oibre maidir le PQC, faoi chomhchathaoirleacht na Gearmáine, na Fraince agus na hÍsiltíre, chun an straitéis chuimsitheach sin a fhorbairt chun PQC a ghlacadh.
Ina dhiaidh sin, ghlac Ballstáit an Aontais, le tacaíocht ón gCoimisiún, an Treochlár Cur Chun Feidhme Comhordaithe don Aistriú chuig Cripteagrafaíocht Iar-Chandamaí i mí an Mheithimh 2025. Is é an doiciméad seo an chéad táirge insoláthartha den sruth oibre agus tá sé ceaptha a bheith ina chéad pháipéar ardleibhéil atá dírithe ar na Ballstáit. Áirítear ann sraith moltaí nach mór do na Ballstáit a chur chun feidhme le haghaidh aistriú sioncronaithe chuig PQC, chomh maith le bearta chun a áirithiú go mbeidh na páirtithe leasmhara uile ar an eolas go maith faoin mbagairt chandamach ar chripteagrafaíocht. Ba cheart do na Ballstáit uile tús a chur leis an aistriú chuig PQC faoi dheireadh 2026. Ag an am céanna, ba cheart cosaint cásanna úsáide ardriosca a aistriú chuig PQC a luaithe is féidir, tráth nach déanaí ná deireadh 2030.
Ón 11 Lúnasa go dtí an 29 Meán Fómhair 2025, reáchtáil Grúpa Comhair NIS suirbhé chun aiseolas a lorg ó pháirtithe leasmhara maidir le Treochlár an Aontais don Aistriú chuig PQC agus chun rannchuidiú leis na chéad chéimeanna eile a shainiú i dtreo imirce shábháilte PQC.
Mar fhreagairt ar an aiseolas a fuarthas, d’fhoilsigh Grúpa Comhair NIS doiciméad ina raibh Ceisteanna Coitianta maidir le Treochlár an Aontais don Aistriú chuig PQC, mar aon le torthaí an tsuirbhé. Is é is aidhm don doiciméad Ceisteanna Coitianta ceisteanna coitianta a shoiléiriú maidir le hábhair amhail meastachán ar riosca candamach, garspriocanna, tosaíochtaí, scéimeanna hibrideacha, ról an Aontais agus treochláir náisiúnta.
Faoi láthair, tá sruth oibre Ghrúpa Comhair NIS maidir le PQC ag obair ar an dara sprioc insoláthartha chun cur le Treochlár an Aontais maidir leis an Aistriú chuig PQC.
Cur chun feidhme náisiúnta
Tá tuilleadh eolais maidir le cur chun feidhme an Treochláir Cur Chun Feidhme Chomhordaithe don Aistriú chuig PQC i do Bhallstát thíos:
an Fhrainc
An Ísiltír
- Cryptografie Quantumveilige - Digitale Overheid
- cryptografie Quantumveilige - Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)
Tabharfar an liosta sin cothrom le dáta le doiciméid náisiúnta bhreise, de réir mar a bheidh siad ar fáil. Chun tuilleadh faisnéise a fháil maidir le cur chun feidhme an Treochláir Chomhordaithe um Chur Chun Feidhme don Aistriú chuig PQC i do Bhallstát, déan teagmháil le d’údarás inniúil náisiúnta.
Ábhar Gaolmhar
An Pictiúr Mór