Q&Aitheantas Digiteach

Is píosaí faisnéise iad dintiúir ina bhfuil maímh faoi dhuine, i bhformáid dhigiteach, lenar féidir céannacht, cáilíochtaí agus scileanna duine aonair a fhíorú go tapa, go slán agus go hiontaofa, rud a chuireann ar chumas an fhíoraitheora muinín a bheith aige as fírinneacht an mhaímh. Is tríú páirtithe (eagraíochtaí den chuid is mó) iad eisitheoirí dintiúr a bhfuil muinín ag an bhfíoraitheoir astu. Dá bhrí sin, is féidir le dintiúir cabhrú le hábhar an éilimh páirt iomlán a ghlacadh sa tsochaí agus sa gheilleagar. 

I measc na ndintiúr tá faisnéis éagsúil, amhail céadainm, sloinne, dáta breithe, cáilíocht oideachais, cáilíochtaí gairmiúla, taithí oibre agus mar sin de. Murab ionann agus dintiúir thraidisiúnta, cuirtear dintiúir dhigiteacha i láthair i bhformáid dhigiteach, trí úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí amhail cripteagrafaíocht, chun slándáil, bailíocht agus barántúlacht na faisnéise a áirithiú. 

Mar chuid den Rialachán maidir le Céannacht Dhigiteach Eorpach, tugtar isteach dintiúir dhigiteacha ar bhealach a chuireann ar chumas daoine ráitis fúthu féin agus a gcaidrimh le hanaithnideacht a chruthú (i.e. gan sonraí aitheantais a nochtadh). Mar gheall ar a gcumas faisnéis fhíoraithe a sholáthar ar bhealach slán príobháideach, tá méadú ag teacht ar an tóir atá ar dhintiúir infhíoraithe mar uirlis fíordheimhnithe dhigitigh atá iontaofa agus slán.

Is feidhmchláir iad tiachóga digiteacha a stórálann rudaí digiteacha ar an mbealach céanna agus a dhéanann tiachóga fisiciúla. Tá go leor againn ag úsáid sparán digiteach cheana féin ar ár bhfóin chliste chun ár bpasanna bordála a stóráil nó chun ár gcártaí bainc fíorúla a choinneáil. 

Leis an Rialachán maidir le Céannacht Dhigiteach Eorpach, tugtar isteach coincheapa Thiachóga na Céannachta Digití ón Aontas. Is tiachóga digiteacha pearsanta iad a chuireann ar chumas na saoránach iad féin a shainaithint go digiteach, sonraí céannachta agus doiciméid oifigiúla a stóráil agus a bhainistiú i bhformáid leictreonach.  D’fhéadfadh ceadúnas tiomána, oidis leighis nó cáilíochtaí oideachais a bheith san áireamh sna doiciméid sin. A bhuí leis an tiachóg, beidh gach saoránach in ann a gcéannacht a chruthú i gcás inar gá chun rochtain a fháil ar sheirbhísí ar líne, chun doiciméid dhigiteacha a chomhroinnt, nó chun tréith phearsanta ar leith a chruthú, amhail aois, gan a gcéannacht ná sonraí pearsanta eile a nochtadh. Beidh smacht iomlán ag saoránaigh ar na sonraí a chomhroinneann siad i gcónaí. 

Beidh ról lárnach ag Tiachóga na Céannachta Digití ón Aontas arna n-eisiúint ag na Ballstáit i gcomhréir leis an Rialachán maidir le Céannacht Dhigiteach Eorpach chun a chur ar ár gcumas ár gcéannacht dhigiteach agus ár ndintiúir dhigiteacha ghaolmhara a thógáil ó áit amháin go háit eile sa saol digiteach. 

Beidh tú in ann é a úsáid chun rochtain a fháil ar sheirbhísí poiblí agus príobháideacha ar líne san Aontas, go háirithe iad siúd a dteastaíonn fíordheimhniú láidir úsáideora uathu. Samplaí díobh sin is ea rochtain a fháil ar chuntas bainc nó iarratas a dhéanamh ar iasacht, dearbhuithe cánach a chur isteach, clárú in ollscoil i do thír dhúchais nó thar lear agus go leor rudaí eile a dhéanann tú le do mhodh fisiciúil aitheantais atá ann cheana. 

Is féidir Tiachóga na Céannachta Digití ón Aontas a úsáid ar go leor bealaí amhail d’aois a chruthú, dintiúir a chomhroinnt, chun críocha cíosa nó baincéireachta, taisteal, iarratas a dhéanamh ar phost agus go leor seirbhísí digiteacha eile. Seo a leanas roinnt samplaí: 

• Dintiúir a fháil, a stóráil agus a chomhroinnt: Tá sparán digiteach pearsanta suiteáilte ag Peter ar a ghuthán póca. Tá sé curtha ar fáil ag a thír dhúchais, ag cinntiú gur eisíodh an sparán dó go pearsanta. Ligeann sparán digiteach Peter dó a chuid sonraí pearsanta bunúsacha, ceadúnas tiomána, dioplóma, agus cárta bainc a d'úsáid sé a iompar mar chártaí fisiciúla ina sparán fisiceach a íoslódáil, a stóráil agus a úsáid. 

• Árasán a fháil ar cíos: Tá Yavor ag ullmhú chun bogadh go Ballstát eile chun post nua a ghlacadh. Is féidir leis a Thiachóg Céannachta Digití ón Aontas a úsáid chun a stair chíosa, a fhaisnéis fostaíochta agus a scór creidmheasa a thaispeáint agus iarratas á dhéanamh aige ar léas árasáin (gan a gcéannacht a nochtadh ach amháin nuair a shínítear an conradh). 

• Conarthaí sínithe: Úsáideann Kjerstin a Tiachóg Céannachta Digití ón Aontas agus conarthaí á síniú aici ar líne, toisc go soláthraíonn sé síniú digiteach slán, rud a chuireann deireadh leis an ngá atá le doiciméid pháipéir agus sínithe fisiciúla. 

• Íocaíochtaí a Thionscnamh: Tá cuntais bhaincéireachta ghnó ag Danika in institiúidí airgeadais i roinnt Ballstát. Roimhe seo, chun idirbhearta a údarú agus iad ag baincéireacht go leictreonach, bhí uirthi modhanna éagsúla a úsáid (e.g. méarlorg, paschód aonuaire, nó dearbhú ar fhiosrúcháin formheasa idirbheart a sheoladh chuig a gléas pearsanta). Anois úsáideann gach banc a Tiachóg Céannachta Digití ón Aontas chun na críche sin. 

Tógfar Tiachóga na Céannachta Digití ón Aontas ar bhonn céannachtaí digiteacha iontaofa arna soláthar ag na Ballstáit, lena bhfeabhsófar a n-éifeachtacht, lena leathnófar a dtairbhí chuig an earnáil phríobháideach agus lena dtairgfear tiachóga digiteacha pearsanta atá sábháilte, saor, áisiúil le húsáid, agus lena gcosnófar sonraí pearsanta. 

Tacóidh sé sin le sprioc na Deacáide Digití le haghaidh 2030 chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar líne ag saoránaigh an Aontais ar phríomhsheirbhísí poiblí san Aontas agus nach n-iarrfar ar aon duine níos mó sonraí a sholáthar ná mar is gá agus seirbhísí poiblí á rochtain agus á n-úsáid acu. Ba cheart an deis a thabhairt do 100 % de shaoránaigh an Aontais faoi 2030 céannacht dhigiteach inrochtana, dheonach, shlán agus iontaofa a úsáid. 

I gcás an tionscnaimh seo, cuireann an Coimisiún leis an gcreat dlíthiúil trasteorann atá ann cheana le haghaidh céannachtaí digiteacha iontaofa, leis an tionscnamh Eorpach um ríomh-shainaitheantas agus seirbhísí iontaoibhe (Rialachán eIDAS). 

Glacadh é in 2014, agus cuireann sé bonn ar fáil le haghaidh ríomh-shainaitheantas, ríomh-fhíordheimhniú agus ríomhdheimhniú suíomhanna gréasáin trasteorann laistigh den Aontas. Mar sin féin, níl aon oibleagáid ar na Ballstáit córas aitheantais dhigitigh a chur ar fáil dá saoránaigh agus dá ngnólachtaí lena gcumasófar rochtain shlán ar sheirbhísí poiblí nó lena n-áiritheofar a n-úsáid thar theorainneacha an Aontais. Níl forálacha ann ach oiread maidir le sainaithint den sórt sin a úsáid le haghaidh seirbhísí príobháideacha, nó le gléasanna móibíleacha. Fágann sé sin go mbíonn neamhréireachtaí idir tíortha. 

Tairgeann roinnt tíortha córas aitheantais dá saoránaigh cé nach dtairgeann tíortha eile é agus, nuair a dhéanann siad amhlaidh, ní féidir na córais sin go léir a úsáid ar bhonn trasteorann (chun mionsonraí a fháil, féach ár bhforbhreathnú ar scéimeanna ríomh-shainaitheantais ar tugadh fógra ina leith agus ar tugadh fógra ina leith faoi eIDAS.) 

Déantar foráil sa togra maidir le hardleibhéal slándála. Déanfaidh an Coimisiún caighdeáin, sonraíochtaí teicniúla agus gnéithe oibríochtúla a mholadh agus a chomhaontú leis na Ballstáit chun a áirithiú go mbeidh na leibhéil slándála is airde ag Tiachóga na Céannachta Digití ó na Ballstáit. Deimhneoidh na Ballstáit a dtiachóga chun a áirithiú go gcomhlíonann siad na ceanglais sin. Ní roinnfear aon sonraí pearsanta ar líne ach amháin má roghnaíonn an saoránach an fhaisnéis sin a chomhroinnt. 

Tá dúshláin éagsúla ag baint le tiachóg na céannachta digití nach mór aghaidh a thabhairt orthu chun a áirithiú go nglacfaidh agus go n-úsáidfidh na saoránaigh go rathúil í. Ceann de na dúshláin is tábhachtaí ná eispéireas simplí iomasach úsáideora a sholáthar atá deartha le riachtanais an úsáideora i gcuimhne agus a thugann aird ar leith ar ghnéithe inrochtaineachta. Ní mór do shaoránaigh a bheith in ann nascleanúint a dhéanamh go héasca ar an gcóras agus rochtain a fháil ar na seirbhísí a theastaíonn uathu gan bacainní ná deacrachtaí a bheith acu a d’fhéadfadh iad a dhíspreagadh óna úsáid. 

Dúshlán criticiúil eile is ea ardleibhéal slándála agus iontaofachta na comhpháirte teicneolaíche a áirithiú. Caithfear tiachóg na céannachta digití a dhearadh le gnéithe láidre slándála a chuireann cosc ar rochtain neamhúdaraithe agus a chosnaíonn faisnéis phearsanta an úsáideora. Ina theannta sin, ní mór dó a bheith in ann na ráthaíochtaí uile is gá a sholáthar chun príobháideachas na saoránach a áirithiú agus, ag an am céanna, córas iomasach a sholáthar chun an fhaisnéis a roinnfear le tríú páirtithe a rianú agus a rialú. 

Is é an tríú dúshlán ná conas na ceadanna a bhainistiú chun rochtain a fháil ar fhaisnéis phearsanta a dheonaíonn úsáideoirí do thríú páirtithe iontaofa, mar bhainc, gníomhaireachtaí rialtais, nó soláthraithe cúram sláinte. Ní mór don tiachóg a bheith in ann na húdaruithe sin a bhainistiú ar bhealach slán agus trédhearcach, rud a thabharfaidh smacht iomlán d’úsáideoirí ar na daoine ar féidir leo rochtain a fháil ar a gcuid faisnéise agus ar na cuspóirí atá leis. 

Ar deireadh, ní mór do thiachóg na céannachta digití córas iontaofa a sholáthar a bheidh in ann faisnéis mionaoiseach agus ball teaghlaigh a bhfuil toscaireacht ann ina leith a bhainistiú. Ciallaíonn sé sin sásraí láidre fíoraithe céannachta a chur ar fáil lena gcuirtear cosc ar rochtain neamhúdaraithe agus lena n-áirithítear nach ndeonaítear rochtain ach do dhaoine aonair údaraithe. 

Beidh sé ríthábhachtach aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin chun tiachóga céannachta digití a chur chun feidhme agus a ghlacadh go rathúil. Trí chóras slán soláimhsithe a sholáthar a chomhlíonann riachtanais agus ionchais na saoránach, d’fhéadfadh tiachóg na céannachta digití athrú ó bhonn a dhéanamh ar an gcaoi a n-idirghníomhaímid le seirbhísí rialtais, le hinstitiúidí airgeadais agus le heagraíochtaí eile a dteastaíonn fíorú céannachta uathu. 

D’fhoilsigh an Coimisiún an Creat Ailtireachta agus Tagartha agGitHub. Is doiciméad beo é seo a thabharfar cothrom le dáta de réir mar a théann an obair ar aghaidh.  Feidhmíonn sémar chnámh droma teicniúil Thiachóga uile na Céannachta Digití ón Aontas a bheidh ann amach anseo, lena n-áirithítear a sábháilteacht, a n-idir-inoibritheacht agus a soláimhsitheacht don úsáideoir. Tá na sonraíochtaí teicniúla le haghaidh Thiachóga na Céannachta Digití ón Aontas á dtástáil ag treoirthionscadail mhórscála agus tá úsáid na dTiachóg á píolótú acu timpeall ar raon tosaíochta. Cuirfidh an Coimisiún cur chun feidhme fréamhshamhlacha Thiachóga na Céannachta Digití ón Aontas ar fáil, lena n-áirítear leabharlanna bogearraí agus comhpháirteanna modúlacha. 

Faigh tuilleadh eolais faoi thionscadail phíolótacha Thiachóg na Céannachta Digití ón Aontas.