Teicneolaíochtaí teanga

Cuireann Teicneolaíochtaí Teanga (LT) ar chumas meaisíní ní hamháin teanga an duine a léamh, a anailísiú, a phróiseáil agus a ghiniúint, ach freisin, a bhuí le dul chun cinn eolaíoch le déanaí, an deighilt idir cumarsáid an duine agus meaisínthuiscint a dhúnadh.

Ós rud é gurb í an teanga an meán bunúsach le haghaidh idirghníomhaíocht an duine, tá an-tábhacht ag baint le LT ar fud tionscail agus feidhmeanna éagsúla, ó aistriúchán agus logánú go tacaíocht do chustaiméirí, cúram sláinte, cruthú agus margaíocht na meán. Samplaí coitianta den teicneolaíocht seo is ea aithint cainte, cúntóirí cliste, meaisínaistriúchán, botaí comhrá, achoimriú téacs agus fotheidealú uathoibríoch.

Cad atá ag teastáil chun Teicneolaíochtaí Teanga a fhorbairt?

Seo thíos roinnt de na príomhghnéithe chun uirlisí agus seirbhísí teangabhunaithe a fhorbairt.

• Sonraí teanga: tagraíonn sé seo don ábhar téacsúil nó labhartha – i dteanga amháin nó níos mó – a fheidhmíonn mar ábhar ionchuir nó oiliúna le haghaidh tascanna Próiseála Teanga Nádúrtha, e.g., giniúint téacs nó anailís mheoin. Is féidir na sonraí sin a fháil ó fhoinsí éagsúla – leabhair, ailt, postálacha ar na meáin shóisialta, tras-scríbhinní ar chomhráite labhartha, etc. Ós rud é gurb iad is bonn le forbairt LT, tá sé ríthábhachtach go mbaileofar iad agus lánurraim á tabhairt do chóipcheart (IPR) agus d’fhorálacha maidir le cosaint sonraí pearsanta (RGCS).
• Algartaim oiliúna agus samhlacha teanga: is iad na halgartaim na bogearraí, na ‘hoidis’, chun samhlacha de theangacha daonna a chruthú. Le méideanna suntasacha sonraí ardchaighdeáin, léirigh na halgartaim Meaisínfhoghlama is déanaí cumais mhéadaithe chun samhlacha a chruthú a léiríonn an t-eolas a dhíorthaítear ó shonraí teanga. Dá mhéad iad na hacmhainní agus na samhlacha, is ea is cuimsithí agus is cineálaí iad a n-iarratais.
• Cumhacht ríofa: tá gá le hacmhainní ríomhaireachta suntasacha, go háirithe le linn samhlacha teanga a chruthú, ina bhfuil an ríomhaireacht ardfheidhmíochta agus bonneagair néalríomhaireachta láidre ríthábhachtach.
• Saineolas daonna: bíonn comhoibriú idir teangeolaithe, eolaithe sonraí, innealtóirí ríomhaireachta agus speisialtóirí fearainn i gceist le LT rathúil.

Cad atá á dhéanamh ag an Eoraip chun teicneolaíochtaí teanga a fhorbairt?

San Eoraip, tá tírdhreach casta teanga againn. Cuireann Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh cosc ar idirdhealú ar fhorais teanga agus cuireann sí oibleagáid ar an Aontas an éagsúlacht teanga a urramú. Níl sa chuntasacht, sa trédhearcacht, sa chothroime agus san urraim dár luachanna ach cuid de na himpleachtaí eiticiúla a bhaineann leis. Ní féidir na cearta agus na prionsabail sin a ráthú ach amháin trí úsáid neamhchlaonta LT.

Tá ról lárnach ag tionscal LT na hEorpa i neamhspleáchas straitéiseach agus teicneolaíoch na hEorpa, ar cheart é a neartú a thuilleadh. Is fearr aithne a bheith ag lucht LT p na hEorpa ar riachtanais shonracha an mhargaidh, agus tá na céadta díobh sin liostaithe i gCatalóg na Seirbhísí eTranslation.

Cuireann réitigh atá ar fáil go poiblí, lena n-áirítear uirlisí agus seirbhísí a chuireann an Coimisiún Eorpach ar fáil, leis an tairiscint mhargaidh agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar easnamh sa tacaíocht teicneolaíochta do theangacha ar bheagán acmhainní. Tá na réitigh bhunúsacha sin – meaisínaistriúchán (eTranslation), aitheantas eintitis ainmnithe, achoimriú, tras-scríobh urlabhra agus bréagainmniú sonraí le haghaidh chomhlíonadh RGCS – ar fáil do gach riarachán poiblí Eorpach agus d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide i ngach teanga oifigiúil.

Faoi Fhís 2020, chruthaigh Eangach na dTeangacha Eorpacha (ELG) ionad ilfhreastail de réitigh speisialaithe LT. Chuidigh iarrachtaí maidir le scaipeadh agus tógáil pobail le comhthuiscint a chothú maidir leis an ngá a bheith páirteach i bhfórsaí poiblí agus príobháideacha agus tairbhe a bhaint as an dá shaol is fearr sa taighde agus sa chur in úsáid.

Leis an gClár Fís Eorpach, cothaítear taighde agus nuálaíocht trí thacaíocht a thabhairt d’fhorbairt LT úrscothach, lena n-áirítear Múnlaí Móra Teanga. Beidh cumais ilteangacha ag na samhlacha sin, atá deartha chun idirghníomhaíocht idir an duine agus an meaisín a fheabhsú, chun iliomad modhanna ionchuir a láimhseáil, chun claontachtaí a bhainistiú agus chun feasacht ar an gcomhthéacs a thaispeáint.

Leis an tionscnamh um Chomhionannas Teanga san Eoraip (ELE), treoirthionscadal/réamhbheart a thionscain Parlaimint na hEorpa, forbraíodh clár oibre agus treochlár chun comhionannas iomlán teanga digití a bhaint amach san Eoraip faoi 2030.

Faoin gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach, tá iarracht an Aontais á comhordú ag an gCoimisiún ar fud na mBallstát agus na hearnála príobháidí chun éiceachóras LT Eorpach a fhorbairt.

Ar deireadh, aithníonn an Coimisiún an luach a bhaineann le sonraí teanga mar bhunús chun oiliúint a chur ar shamhlacha teanga tríd an Spás Coiteann Eorpach Sonraí Teanga (LDS). Maoinithe faoi Chlár Oibre DIGITAL 2021-2022, is é is aidhm don tionscadal ardán agus margadh a chur in úsáid chun sonraí ilteangacha agus ilmhódacha teanga a bhailiú, a chomhroinnt agus a athúsáid. Agus é ailínithe leis an Straitéis Eorpach maidir le Sonraí agus le coincheap na Spásanna Sonraí féin, cinnteoidh sé go mbeidh níos mó sonraí teanga ar fáil lena n-úsáid sa gheilleagar, sa tsochaí agus sa taighde, agus na cuideachtaí agus na daoine aonair a ghineann na sonraí á gcoinneáil faoi smacht ag an am céanna.

Is dúshlán mór don Aontas, do thionscal na hEorpa agus do riaracháin phoiblí náisiúnta na gnéithe, na tionscadail agus na gníomhaithe sin go léir a thabhairt le chéile – is é an cuspóir deiridh tacú le Deacáid Dhigiteach na hEorpa ar mhaithe le cách.