Teknoloġiji lingwistiċi

It-Teknoloġiji tal-Lingwi (LT) jippermettu lill-magni mhux biss jaqraw, janalizzaw, jipproċessaw u jiġġeneraw il-lingwa umana, iżda wkoll, bis-saħħa tal-avvanzi xjentifiċi reċenti, inaqqsu d-distakk bejn il-komunikazzjoni umana u l-fehim tal-magni.

Peress li l-lingwa sservi bħala l-mezz fundamentali għall-interazzjoni umana, l-LT kisbu importanza enormi f’diversi industriji u applikazzjonijiet, mit-traduzzjoni u l-lokalizzazzjoni sal-appoġġ għall-klijenti, il-kura tas-saħħa, il-ħolqien tal-media u l-kummerċjalizzazzjoni. Eżempji komuni ta’ din it-teknoloġija huma r-rikonoxximent tad-diskors, l-assistenti intelliġenti, it-traduzzjoni awtomatika, iċ-chatbots, is-sommarju tat-test u s-sottotitolar awtomatiku.

X’inhu meħtieġ biex jiġu żviluppati t-Teknoloġiji tal-Lingwa?

Hawn taħt hawn xi wħud mill-elementi ewlenin biex jiġu żviluppati għodod u servizzi bbażati fuq il-lingwa.

• Data tal-lingwa: dan jirreferi għall-kontenut testwali jew mitkellem – f’lingwa waħda jew aktar – li jservi bħala materjal ta’ input jew taħriġ għall-kompiti tal-Ipproċessar tal-Lingwa Naturali, eż., il-ġenerazzjoni tat-test jew l-analiżi tas-sentiment. Din id-data tista’ tiġi minn varjetà ta’ sorsi – kotba, artikli, posts fuq il-media soċjali, traskrizzjonijiet ta’ konverżazzjonijiet mitkellma, eċċ. Peress li tifforma l-pedament tal-iżvilupp tal-LT, huwa vitali li tinġabar b’rispett sħiħ tad-dispożizzjonijiet dwar id-drittijiet tal-awtur (DPI) u l-protezzjoni tad-data personali (GDPR).
• Algoritmi ta’ taħriġ u mudelli lingwistiċi: l-algoritmi huma s-software, ir-“riċetti”, biex jinħolqu mudelli ta’ lingwi umani. B’ammonti sostanzjali ta’ data ta’ kwalità, l-aħħar algoritmi tat-Tagħlim Awtomatiku wrew żieda fil-kapaċitajiet biex jinħolqu mudelli li jirrappreżentaw l-għarfien derivat mid-data tal-lingwa. Aktar ma jkunu kbar ir-riżorsi u l-mudelli, aktar ikunu komprensivi u ġeneriċi l-applikazzjonijiet tagħhom.
• Qawwa komputazzjonali : huma meħtieġa riżorsi komputazzjonali sinifikanti, speċjalment matul il-ħolqien ta’ mudelli lingwistiċi, fejn il-computing ta’ prestazzjoni għolja u l-infrastrutturi robusti tal-cloud huma kruċjali.
• Għarfien espert tal-bniedem: LT ta’ suċċess tinvolvi kollaborazzjoni bejn il-lingwisti, ix-xjenzati tad-data, l-inġiniera tal-kompjuter, u l-ispeċjalisti tad-dominju.

X'qed tagħmel l-Ewropa biex tiżviluppa t-Teknoloġiji tal-Lingwi?

Fl-Ewropa, għandna xenarju lingwistiku kumpless. Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea tipprojbixxi d-diskriminazzjoni abbażi tal-lingwa u tobbliga lill-UE tirrispetta d-diversità lingwistika. Ir-responsabbiltà, it-trasparenza, il-ġustizzja u r-rispett tal-valuri tagħna huma biss ftit mill-implikazzjonijiet etiċi tagħha. Dawn id-drittijiet u l-prinċipji jistgħu jiġu ggarantiti biss permezz ta’ użu imparzjali tal-LT.

L-industrija Ewropea tal-LT għandha rwol ewlieni fl-awtonomija strateġika u teknoloġika tal-Ewropa, li jenħtieġ li tissaħħaħ aktar. Il-ħtiġijiet speċifiċi tas-suq tagħna huma magħrufa l-aktar mir-roviders Ewropej tal-LT p, li minnhom mijiet huma elenkati fil-Katalgu tas-Servizzi tal-eTranslation.

Is-soluzzjonijiet disponibbli għall-pubbliku, inklużi l-għodod u s-servizzi offruti mill-Kummissjoni Ewropea, jikkomplementaw l-offerta tas-suq filwaqt li jindirizzaw nuqqas fl-appoġġ teknoloġiku għal-lingwi b’riżorsi baxxi. Dawn is-soluzzjonijiet bażiċi – it-traduzzjoni awtomatika (eTranslation), ir-rikonoxximent tal-entità msemmija, is-sommarju, it-traskrizzjoni tad-diskors u l-psewdonimizzazzjoni tad-data għall-konformità mal-GDPR – huma disponibbli għall-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej kollha u għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fil-lingwi uffiċjali kollha.

Taħt Orizzont 2020, il-Grilja Ewropea tal-Lingwi (ELG) ħolqot punt uniku ta’ servizz ta’ soluzzjonijiet speċjalizzati tal-LT. L-isforzi fit-tixrid u l-bini tal-komunità kkontribwew għat-trawwim ta’ fehim komuni dwar il-ħtieġa li jingħaqdu l-forzi pubbliċi u privati u jibbenefikaw mill-aħjar taż-żewġ dinjiet fir-riċerka u l-iskjerament.

Il-Programm Orizzont Ewropa jrawwem ir-riċerka u l-innovazzjoni permezz ta’ appoġġ għall-iżvilupp ta’ LT avvanzati lil hinn mill-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku, inklużi Mudelli Lingwistiċi Kbar. Dawn il-mudelli, imfassla biex itejbu l-interazzjoni bejn il-bniedem u l-magna, se jkollhom kapaċitajiet multilingwi, jimmaniġġjaw modi multipli ta’ input, jimmaniġġjaw il-preġudizzji u juru sensibilizzazzjoni dwar il-kuntest.

L-inizjattiva dwar l-Ugwaljanza Ewropea tal-Lingwi (ELE), proġett pilota/azzjoni preparatorja mibdija mill-Parlament Ewropew, żviluppat aġenda u pjan direzzjonali biex tinkiseb ugwaljanza sħiħa tal-lingwi diġitali fl-Ewropa sal-2030.

Skont il-Programm ta’ Politika dwar id-Deċennju Diġitali, il-Kummissjoni qed tikkoordina sforz tal-Unjoni madwar l-Istati Membri u s-settur privat biex tiżviluppa ekosistema Ewropea tal-LT.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-valur tad-data lingwistika bħala l-pedament għat-taħriġ tal-mudelli lingwistiċi permezz tal-Ispazju Komuni Ewropew tad-Data Lingwistika (LDS). Iffinanzjat taħt il-Programm ta’ Ħidma DIGITALI 2021-2022, il-proġett għandu l-għan li juża pjattaforma u suq għall-ġbir, il-kondiviżjoni u l-użu mill-ġdid ta’ data lingwistika multilingwi u multimodali. Allinjat mal-Istrateġija Ewropea għad-Data u l-kunċett stess tal-Ispazji tad-Data, dan se jiżgura li aktar data lingwistika ssir disponibbli għall-użu fl-ekonomija, fis-soċjetà u fir-riċerka, filwaqt li l-kumpaniji u l-individwi li jiġġeneraw id-data jinżammu taħt kontroll.

Li dawn l-elementi, il-proġetti u l-atturi kollha jinġiebu flimkien hija sfida kbira għall-Unjoni, għall-industrija Ewropea u għall-amministrazzjonijiet pubbliċi nazzjonali – bl-għan aħħari jkun li jiġi appoġġat id-Deċennju Diġitali tal-Ewropa għall-benefiċċju ta’ kulħadd.