EU-financiering voor de digitalisering en vergroening van het energiesysteem

De Europese Unie loopt voorop bij het bevorderen van de digitale en groene transformatie van de energiesector door middel van verschillende financieringsprogramma’s ter ondersteuning van onderzoek en innovatie, de uitvoering en de verbetering van grensoverschrijdende infrastructuur. Deze initiatieven zijn van cruciaal belang voor de integratie van digitale ontwikkelingen in de energiesector.

Figuur 1: EU-programma’s ter ondersteuning van de digitale transformatie van het energiesysteem. © Europese Commissie

De kloof overbruggen tussen onderzoek naar digitale technologie en de marktintroductie in het kader van DIGITAL

Het programma Digitaal Europa (DIGITAL) heeft tot doel de kloof tussen onderzoek naar digitale technologie en de marktintroductie te overbruggen, met de nadruk op het ten goede komen van de Europese burgers en bedrijven, met name kmo’s. Investeringen in het kader van DIGITAL sluiten aan bij de tweeledige doelstelling van de EU om een groene en digitale transformatie te bevorderen en tegelijkertijd haar veerkracht en digitale soevereiniteit te versterken.

Ter ondersteuning van de digitalisering van energie omvat DIGITAL verschillende relevante acties. Deze omvatten de uitvoering van een gemeenschappelijk referentiekader voor energiebesparingstoepassingen (de eerste versie is ontwikkeld in het kader van Horizon Europa), de uitrol van de ruimte voor energiegegevens (de voorbereiding ervan is aan de gang in het kader van Horizon Europa, zoals hieronder beschreven) en de oprichting van faciliteiten voor AI-tests en -experimenten en digitale-innovatiehubs. Deze acties zullen bijdragen tot de ontwikkeling van een efficiënter, duurzamer en veiliger energiesysteem en bedrijven in staat stellen innovatieve digitale oplossingen te gebruiken.

Investeren in digitale infrastructuur met Connecting Europe Facility

Het programma Connecting Europe Facility – Digital (CEF2) heeft tot doel investeringen in digitale infrastructuur in de lidstaten tussen 2021 en 2027 aan te moedigen, met als doel hen te helpen de doelstellingen van de strategie voor de gigabitmaatschappij te verwezenlijken.  Het programma heeft onder meer tot doel projecten te ondersteunen die synergieën tussen digitaal, vervoer en energie bevorderen. Een relevant initiatief is de uitrol van  operationele digitale platforms, die momenteel worden voorbereid door de coördinatie- en ondersteuningsactie BEGONIA.

Het respectieve project zal de meest relevante en impactvolle use case voor uitrol in een volgend uitrolproject identificeren en voorbereiden. Een voorbeeld van een potentieel energiegerelateerd project is de oprichting van een platform voor grensoverschrijdende gegevensuitwisseling over de beschikbaarheid van hernieuwbare energie en de integratie van datacenters.

Onderzoek en innovatie in het kader van Horizon Europa stimuleren

De toezegging van de EU om onderzoek en innovatie (R&I) op het gebied van slimme netwerken, energieopslag, energie-eilanden en de digitalisering van energie te ondersteunen, blijkt duidelijk uit de aanzienlijke financieringstoewijzingen in het kader van Horizon Europa, die voortbouwen op eerdere investeringen in het kader van Horizon 2020.

Gezien het strategische belang ervan blijft in het werkprogramma van Horizon Europa 2023-24 .pdf steun worden verleend voor de digitalisering van het energiesysteem. Initiatieven zoals het TwinEU-project, dat tot doel heeft een digitale tweeling van het elektriciteitssysteem van de EU te ontwikkelen, naast de ODEON- en HEDGE-IoT-projecten, zullen gericht zijn op het ontwikkelen en testen van AI-IoT Edge-cloud- en platformoplossingen. Deze inspanningen zijn van cruciaal belang om de groene en digitale transformatie van het energie-ecosysteem te ondersteunen.

Met haar eerste Horizon Europa-werkprogramma inzake klimaat.pdf, energie en mobiliteit ondersteunt de Commissie onder meer vijf innovatieactieprojecten (DATA CELLAR; EDDIE; Enershare; Omega-X; SYNERGIES) en één coördinatie- en ondersteuningsactie (Int:net). Deze initiatieven zijn gericht op het ontwikkelen, valideren en demonstreren van oplossingen voor een gemeenschappelijke Europese ruimte voor energiegegevens die de toegang tot en het gebruik van energiegerelateerde gegevens mogelijk maakt.

De meeste van deze O&O-projecten dragen actief bij aan het BRIDGE-initiatief, waardoor kennisuitwisseling wordt bevorderd, innovatie wordt bevorderd en het gebruik van geavanceerde technologieën wordt bevorderd om de groene en digitale transformatie van het energiesysteem te versnellen.

Het onlangs afgeronde project OPEN DEI profiteerde van Horizon 2020-financiering en ondersteunde digitale platforms van de volgende generatie op het gebied van productie, landbouw, energie en gezondheidszorg door innovatie, samenwerking, grootschalige proefprojecten en normalisatie-inspanningen te bevorderen en een meer uniform industrieel dataplatform mogelijk te maken.

Verder werkte het InterConnect-project aan geavanceerde oplossingen voor het verbinden en convergeren van digitale woningen en gebouwen met het elektriciteitssysteem. In mei 2023 publiceerde het project de blauwdruk van de eerste generatie voor een gemeenschappelijk Europees referentiekader voor energiebesparingstoepassingen. Deze blauwdruk getuigt van de toewijding en deskundigheid van het projectteam bij het bieden van interoperabele oplossingen aan consumenten. Het vormt een waardevolle bijdrage aan de uitvoering van het EU-actieplan voor de digitalisering van energie.