Finansowanie UE na rzecz cyfryzacji i ekologizacji systemu energetycznego

Unia Europejska odgrywa wiodącą rolę w przyspieszaniu cyfrowej i ekologicznej transformacji sektora energetycznego za pośrednictwem różnych programów finansowania wspierających badania naukowe i innowacje, wdrażanie i poprawę infrastruktury transgranicznej. Inicjatywy te mają kluczowe znaczenie dla włączenia postępu cyfrowego do sektora energetycznego.

Rysunek 1: Programy UE wspierające transformację cyfrową systemu energetycznego. © Komisja Europejska

Wypełnienie luki między badaniami nad technologiami cyfrowymi a wprowadzaniem ich na rynek w ramach programu DIGITAL

Program „Cyfrowa Europa” (DIGITAL) ma na celu wypełnienie luki między badaniami nad technologiami cyfrowymi a wprowadzaniem ich na rynek, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści dla europejskich obywateli i przedsiębiorstw, w szczególności MŚP. Inwestycje w ramach programu „Cyfrowa Europa” są zgodne z dwojakimi celami UE, jakimi są promowanie transformacji ekologicznej i cyfrowej przy jednoczesnym wzmocnieniu jej odporności i suwerenności cyfrowej.

Aby wesprzeć cyfryzację energii, program DIGITAL obejmuje kilka odpowiednich działań. Obejmująone wdrożenie wspólnych ram odniesienia dla aplikacji służących oszczędności energii (pierwsza wersja została opracowana w ramach programu „Horyzont Europa”), wdrożenie przestrzeni danych dotyczących energii (jej przygotowanie jest w toku w ramach programu „Horyzont Europa” opisanego poniżej)oraz utworzenieośrodków testowo-doświadczalnych w zakresie sztucznej inteligencji icentrów innowacji cyfrowych. Działania te przyczynią się do rozwoju bardziej wydajnego, zrównoważonego i bezpiecznego systemu energetycznego, a jednocześnie umożliwią przedsiębiorstwom przyjmowanie innowacyjnych rozwiązań cyfrowych.

Inwestowanie w infrastrukturę cyfrową za pomocą instrumentu „Łącząc Europę”

Celem instrumentu „Łącząc Europę” – technologie cyfrowe (CEF2) jest zachęcanie do inwestycji w infrastrukturę cyfrową w państwach członkowskich w latach 2021–2027, aby pomóc im w osiągnięciu celów określonych wstrategii na rzecz społeczeństwa gigabitowego.  Celem programu jest m.in. wspieranie projektów promujących synergię między technologiami cyfrowymi, transportem i energią. Jedną z istotnych inicjatyw jest wdrożenie operacyjnych platform cyfrowych, które są obecnie przygotowywanew ramach działania koordynacyjnego i wspierającego BEGONIA.

Odpowiedni projekt określi i przygotuje najistotniejszy i najbardziej wpływowy przypadek użycia do wdrożenia w kolejnym projekcie wdrożenia. Przykładem potencjalnego projektu związanego z energią byłoby stworzenie platformy transgranicznej wymiany danych na temat dostępności energii ze źródeł odnawialnych i integracji centrów danych.

Wspieranie badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa”

Zobowiązanie UE do wspierania badań naukowych i innowacji (R&I) w dziedzinie inteligentnych sieci, magazynowania energii, wysp energetycznych i cyfryzacji energii jest widoczne w znacznych przydziałach środków finansowych w ramach programu „Horyzont Europa”, w oparciu o wcześniejsze inwestycje w ramach programu „Horyzont 2020”.

Ze względu na jego strategiczne znaczenie wprogramie prac programu „Horyzont Europa”na lata 2023–2024.pdf utrzymano wsparcie na rzecz cyfryzacji systemu energetycznego. Inicjatywy takie jakprojekt TwinEU,którego celem jest stworzenie cyfrowego bliźniaka unijnego systemu elektroenergetycznego, wraz z projektami ODEON i HEDGE-IoT,skupią się na opracowywaniu i pilotowaniu rozwiązań w zakresie chmury brzegowej i platform AI-IoT. Wysiłki te mają kluczowe znaczenie dla wspierania ekologicznej i cyfrowej transformacji ekosystemu energetycznego.

W ramach pierwszego programu prac programu „Horyzont Europa” dotyczącego klimatu.pdf, energii i mobilności Komisja wspiera m.in.pięć projektów w zakresie działań innowacyjnych (DATACELLAR; EDDIE; Enershare; Omega-X; SYNERGIA) oraz jedno działanie koordynacyjne i wspierające (Int:net). Inicjatywy te koncentrują się na opracowywaniu, walidacji i demonstracji rozwiązań w zakresie wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących energii, która umożliwia dostęp do danych związanych z energią i ich wykorzystanie.

Większość z tych projektów R&I aktywnie przyczynia się do realizacji inicjatywy BRIDGE, zwiększając w ten sposób wymianę wiedzy, wspierając innowacje i promując wykorzystanie najnowocześniejszych technologii w celu przyspieszenia ekologicznej i cyfrowej transformacji systemu energetycznego.

Korzystając z finansowania w ramach programu „Horyzont 2020”, niedawno ukończony projekt OPEN DEI wspierał platformy cyfrowe nowej generacji w sektorze produkcji, rolnictwa, energii i opieki zdrowotnej poprzez promowanie innowacji, współpracy, szeroko zakrojonych działań pilotażowych i standaryzacyjnych oraz umożliwienie stworzenia bardziej ujednoliconej platformy danych przemysłowych.

Ponadto w ramach projektuInterConnectpracowano nad zaawansowanymi rozwiązaniami w zakresie łączenia i konwergencji cyfrowych domów i budynków z systemem elektroenergetycznym. W maju 2023 r. w ramach projektu opublikowanoplan działania pierwszej generacji dotyczący wspólnych europejskich ram odniesienia dla zastosowań związanych z oszczędnościąenergii. Plan ten jest świadectwem zaangażowania i wiedzy fachowej zespołu projektowego w zapewnianie interoperacyjnych rozwiązań dla konsumentów. Stanowi on cenny wkład we wdrażanie unijnego planu działania na rzecz cyfryzacji energetyki.