Plan działania na rzecz sztucznej inteligencji na całym kontynencie – pytania i odpowiedzi

Fabryki sztucznej inteligencji to otwarte i dynamiczne ekosystemy sztucznej inteligencji utworzone wokół publicznej sieci wiodących na świecie superkomputerów EuroHPC w Europie. Wspierają one unijny ekosystem przemysłowy i badawczy sztucznej inteligencji, łącząc niezbędne elementy – moc komputera, dane i talenty – w celu stworzenia najnowocześniejszych, godnych zaufania modeli i zastosowań sztucznej inteligencji. Wspierają one współpracę w całej Europie, uwalniając potencjał przedsiębiorstw zajmujących się sztuczną inteligencją, w szczególności MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, uniwersytetów i przemysłu. Fabryki AI służą jako punkty kompleksowej obsługi napędzające postępy w zastosowaniach AI w różnych sektorach, takich jak zdrowie, produkcja, klimat, finanse i inne.  

W lutym 2025 r. na Szczycie Działania na rzecz Sztucznej Inteligencji (AI) w Paryżu przewodnicząca Ursula von der Leyen uruchomiła InvestAI – inicjatywę mającą na celu uruchomienie 200 mld euro na inwestycje w sztuczną inteligencję. Obejmuje to instrument InvestAI, który ma zostać opracowany we współpracy z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego z myślą o uruchomieniu inwestycji o wartości 20 mld euro w celu utworzenia gigafabryk AI.

Unia Europejska jest zaangażowana w dwojaką transformację – cyfrową i ekologiczną – która powinna się wzajemnie wspierać. Inicjatywy Wspólnego Przedsięwzięcia EuroHPC, takie jak fabryki sztucznej inteligencji, wybierają ośrodki hostingowe na podstawie konkretnych kryteriów, w których priorytetowo traktuje się efektywność energetyczną i zrównoważenie środowiskowe. Ekologiczne obliczenia będą nadal realizowane za pomocą energooszczędnych superkomputerów zoptymalizowanych pod kątem sztucznej inteligencji, z wykorzystaniem technik takich jak dynamiczne oszczędzanie energii i techniki ponownego wykorzystania, takie jak zaawansowane chłodzenie i recykling wytwarzanego ciepła. Eksaskalowy superkomputer JUPITER instalowany w Jülich jest doskonałym przykładem europejskiej doskonałości w zakresie efektywności energetycznej. Oczekuje się, że będzie on jednym z trzech najpotężniejszych superkomputerów na świecie i został oceniony jako najbardziej ekologiczny superkomputer na świecie. 

Komisja będzie nadal pracować nad inicjatywami mającymi na celu zapewnienie, aby do 2030 r. ośrodki przetwarzania danych były neutralne dla klimatu, wysoce energooszczędne i zrównoważone.

W szczególności akt w sprawie rozwoju chmury obliczeniowej i sztucznej inteligencji oraz strategiczny plan działania na rzecz cyfryzacji i sztucznej inteligencji w sektorze energetycznym będą dotyczyć środków ułatwiających zrównoważoną integrację ośrodków przetwarzania danych z systemem energetycznym oraz innych kwestii związanych z energią. W tym samym duchu w strategii na rzecz odporności na wodę, która ma zostać przyjęta w drugim kwartale 2025 r., przeanalizowane zostanie zwiększenie obiegu zamkniętego, ponownego wykorzystania wody i efektywności.

Strategia „Zastosuj sztuczną inteligencję” zapoczątkuje konkretne działania mające na celu przyspieszenie przyjęcia sztucznej inteligencji i pobudzenie innowacji w strategicznych sektorach UE, w tym w sektorze publicznym. Będzie zachęcać do stosowania rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji „wyprodukowanych w Europie”, koncentrując się na sektorach przemysłu, w których wiedza fachowa UE mogłaby przyczynić się do dalszego zwiększania konkurencyjności. 

Europejskie centra innowacji cyfrowych to punkty kompleksowej obsługi wspierające przedsiębiorstwa i organizacje sektora publicznego w przyjmowaniu rozwiązań cyfrowych – w szczególności sztucznej inteligencji – i zwiększaniu konkurencyjności. Zapewniają one dostęp do wiedzy technicznej i testów, a także możliwość testowania przed zainwestowaniem w rozwiązania w zakresie sztucznej inteligencji. Europejskie centra innowacji cyfrowych oferują usługi w zakresie innowacji, takie jak doradztwo finansowe, szkolenia i rozwój umiejętności, które mają zasadnicze znaczenie dla pomyślnego przyjęcia sztucznej inteligencji. Europejskie centra innowacji cyfrowych ściśle współpracują z unijnymi infrastrukturami innowacji w zakresie sztucznej inteligencji, w tym z fabrykami sztucznej inteligencji, ośrodkami testowo-doświadczalnymi i piaskownicami regulacyjnymi w zakresie sztucznej inteligencji. Każdy EDIH służy jako punkt dostępu do całej sieci EDIH, zapewniając lokalnym przedsiębiorstwom i podmiotom publicznym dostęp do wsparcia ze strony innych EDIH dysponujących niezbędną wiedzą fachową. Gwarantuje to wszystkim zainteresowanym stronom wsparcie, którego potrzebują, niezależnie od tego, gdzie jest ono dostępne w Europie.

Głównym celem aktu w sprawie rozwoju chmury obliczeniowej i sztucznej inteligencji jest wspieranie europejskiej oferty chmury obliczeniowej pod względem przepustowości i usług, aby zaspokoić potrzeby kontynentu sztucznej inteligencji i wzmocnić konkurencyjność UE. Akt ma na celu co najmniej potrojenie zdolności unijnego centrum danych w ciągu najbliższych 5–7 lat i doprowadzenie go do poziomu, w którym w pełni zaspokoi potrzeby przedsiębiorstw i administracji publicznej do 2035 r. Akt usunie również bariery utrudniające rozbudowę zdolności ośrodków przetwarzania danych i zachęci do inwestycji prywatnych. Dzięki niemu operatorzy zrównoważonych ośrodków przetwarzania danych będą mogli korzystać z szybszych procedur wydawania zezwoleń i uzyskać dostęp do gruntów, finansowania i energii w UE. Ponadto akt poprawi wybór dostawców usług w chmurze na jednolitym rynku UE, w szczególności w odniesieniu do wysoce bezpiecznych usług w chmurze w UE w wysoce krytycznych przypadkach użycia. 

W oparciu o zwiększoną dostępność danych wynikającą z aktu w sprawie danych i aktu w sprawie zarządzania danymi Komisja skupi się na wykorzystaniu potencjału danych do innowacji i rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji, między innymi w celu zwiększenia naszej konkurencyjności i przekształcenia się w kontynent sztucznej inteligencji. W tym celu w drugiej połowie 2025 r. Komisja przedstawi strategię w zakresie europejskiej unii danych, koncentrując się na udostępnianiu większej ilości danych na potrzeby sztucznej inteligencji oraz zapewnieniu uproszczonych, jasnych i spójnych ram prawnych umożliwiających przedsiębiorstwom i administracjom bezproblemową wymianę danych na dużą skalę, przy jednoczesnym poszanowaniu wysokich standardów prywatności i bezpieczeństwa. 

Strategia w zakresie unii danych skoncentruje się na wzmocnieniu europejskiego ekosystemu danych poprzez:

• Zwiększenie interoperacyjności i dostępności danych
• Usprawnienie wymiany danych między sektorami i ponad granicami
• Zapewnienie efektywności i skuteczności struktur zarządzania

Zmniejszy to również złożoność i obciążenie administracyjne obecnego prawodawstwa.

W tym kontekście ważną rolę odegrają laboratoria danych, gromadzące i organizujące dane z różnych źródeł. Będą poszukiwać danych, które uczestnicy wspólnych europejskich przestrzeni danych udostępniają na przykład za opłatą lub inną opłatą.

Fabryki sztucznej inteligencji mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa lub jednostki badawcze, które posiadają już odpowiednie dane. Dokładna oferta usług zostanie określona na późniejszym etapie i może się różnić od AI Factory do AI Factory. Może to obejmować jeden lub kilka z następujących elementów: czyszczenie i wzbogacanie zbiorów danych (np. wzbogacanie o dane syntetyczne), normalizacja danych, anonimizacja, wytwarzanie danych syntetycznych. Mogą one również zapewniać zgodność z przepisami, w tym usługi gromadzenia danych zgodne z prawem konkurencji, pomagając przedsiębiorstwom w udostępnianiu danych przy jednoczesnym przestrzeganiu przepisów antymonopolowych.

Aby zwiększyć unijną pulę talentów w dziedzinie sztucznej inteligencji w Europie, Komisja będzie szkolić kolejne pokolenie specjalistów w dziedzinie sztucznej inteligencji z siedzibą w UE oraz promować przyciąganie i zatrzymywanie międzynarodowych i europejskich ekspertów w dziedzinie sztucznej inteligencji mieszkających obecnie w państwach spoza UE, zgodnie z obszarami prac Unii umiejętności i strategicznym planem edukacji w dziedzinie STEM.

Aby przygotować listę specjalistów w dziedzinie sztucznej inteligencji „przeszkolonych w Europie”, Komisja znacznie zwiększy ogólną ofertę europejskich tytułów licencjackich, magisterskich i doktoranckich w dziedzinie sztucznej inteligencji, w tym za pośrednictwem Akademii Umiejętności w zakresie sztucznej inteligencji, w odniesieniu do której zaproszenie do składania wniosków zostanie otwarte w dniu 15 kwietnia 2025 r. 

Akademia Umiejętności w zakresie Sztucznej Inteligencji oferuje programy kształcenia i szkolenia w zakresie sztucznej inteligencji, a w szczególności sztucznej inteligencji generatywnej. Umiejętności, podnoszenie lub zmiana kwalifikacji studentów i specjalistów w kluczowych sektorach oraz opracowanie pilotażowego, generatywnego stopnia skoncentrowanego na sztucznej inteligencji. Pozwoli to ekspertom najwyższego szczebla w dziedzinie generatywnej sztucznej inteligencji kształcić i szkolić studentów Akademii Umiejętności w zakresie AI, a jednocześnie rozwijać własne badania w tej dziedzinie. Akademia będzie również oferować program przygotowania zawodowego w zakresie sztucznej inteligencji i programy „powrotów” dla kobiet pracujących w dziedzinie sztucznej inteligencji. 

Zgodnie z założeniami „Unii umiejętności” Komisja będzie również ułatwiać legalną migrację wysoko wykwalifikowanych obywateli państw trzecich za pośrednictwem unijnej puli talentów, biur ds. legalnej bramy sieciowej do wielu celów oraz partnerstw w zakresie talentów. Ponadto Komisja będzie pilotować działanie „Maria Skłodowska-Curie” – „MSCA Choose Europe” – które będzie otwarte dla wszystkich dziedzin badań, umożliwiając instytucjom badawczym, takim jak uniwersytety i infrastruktury badawcze, przyciąganie, rozwijanie i zatrzymywanie doskonałych międzynarodowych naukowców zajmujących się sztuczną inteligencją. W ramach projektu pilotażowego współfinansowane są programy rekrutacyjne, które umożliwiają im powiązanie dotacji na działania „Maria Skłodowska-Curie” z długoterminowymi perspektywami w ramach instytucji, w tym na przykład z konkursami na stanowiska stałe. 
Podobny cel będą realizować stypendia w zakresie sztucznej inteligencji, które będą również zachęcać do powrotu europejskich naukowców zajmujących się sztuczną inteligencją i młodych specjalistów mieszkających za granicą.

Wspierając plan działania na rzecz przyszłości edukacji cyfrowej i umiejętności cyfrowych do 2030 r. oraz inicjatywę na rzecz sztucznej inteligencji w edukacji, a także zgodnie z Unią umiejętności, w planie działania na rzecz sztucznej inteligencji na całym kontynencie uznano znaczenie podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników oraz szerszej populacji UE w zakresie stosowania sztucznej inteligencji. W tym kontekście Komisja będzie polegać na sieci europejskich centrów innowacji cyfrowych w celu zwiększenia ich umiejętności i usług szkoleniowych. Ponadto podniesie świadomość na temat umiejętności korzystania ze sztucznej inteligencji i będzie wspierać dialog na temat sztucznej inteligencji dla wszystkich, w szczególności poprzez promowanie działań w zakresie rozpowszechniania i utrzymywanie repozytorium inicjatyw w zakresie umiejętności korzystania ze sztucznej inteligencji.

Priorytetem Komisji jest zapewnienie sprawnego wdrożeniaaktu w sprawiesztucznej inteligencji i zapewnienie zainteresowanym stronom jasności co do obowiązujących przepisów. Komisja uruchomi punkt obsługi aktu w sprawie sztucznej inteligencji, centralne centrum informacji na temat aktu w sprawie sztucznej inteligencji, które umożliwi zainteresowanym stronom zwrócenie się o pomoc i otrzymanie dostosowanych do potrzeb odpowiedzi.

Service Desk ds. aktu w sprawie sztucznej inteligencji uzupełni unijny ekosystem wsparcia dla zainteresowanych stron w zakresie aktu w sprawie sztucznej inteligencji, który obejmuje europejskie centra innowacji cyfrowych, przyszłe piaskownice regulacyjne w zakresie sztucznej inteligencji, pakt na rzecz sztucznej inteligencji oraz wytyczne dotyczące aktu w sprawie sztucznej inteligencji.

Konsultacje w sprawie stosowania sztucznej inteligencji zgromadzą informacje zwrotne od zainteresowanych stron na temat wyzwań związanych z poruszaniem się po akcie w sprawie sztucznej inteligencji. Informacje te posłużą do opracowania dalszych środków wsparcia, takich jak wytyczne, narzędzia do samooceny i wzory obowiązków. Wniesie również wkład w przygotowania naszej szerszej oceny potrzeby uproszczenia prawodawstwa cyfrowego.