Υπολογιστική υψηλών επιδόσεων

Στην ψηφιακή δεκαετία, η υπολογιστική υψηλών επιδόσεων (HPC) βρίσκεται στο επίκεντρο της σημαντικής προόδου και της καινοτομίας και αποτελεί στρατηγικό πόρο για το μέλλον της Ευρώπης.

Στον σημερινό κόσμο, παράγονται συνεχώς όλο και περισσότερα δεδομένα, από 79 zettabyte παγκοσμίως το 2021 σε 181 zettabyte το 2025 (1 zettabyte ισούται με 1 τρισεκατομμύριο gigabyte). Ως αποτέλεσμα, η φύση της πληροφορικής αλλάζει, με αυξανόμενο αριθμό κρίσιμων εφαρμογών έντασης δεδομένων.

Η υπολογιστική υψηλών επιδόσεων είναι καίριας σημασίας για την επεξεργασία και την ανάλυση αυτού του αυξανόμενου όγκου δεδομένων, καθώς και για τη βέλτιστη αξιοποίησή τους προς όφελος των πολιτών, των επιχειρήσεων, των ερευνητών και των δημόσιων διοικήσεων.

Η HPC μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό τομέων εφαρμογής: από την παρακολούθηση και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και την παραγωγή ασφαλέστερων και πιο πράσινων οχημάτων έως την αύξηση της κυβερνοασφάλειας και την προώθηση των συνόρων της γνώσης σχεδόν σε κάθε επιστημονικό πεδίο.

Αρχίζει επίσης να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ιατρική: Η HPC μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο σχεδιασμό φαρμάκων, από τη δοκιμή υποψήφιων μορίων φαρμάκων έως την επανατοποθέτηση υπαρχόντων φαρμάκων για νέες ασθένειες. Και, μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την προέλευση και την εξέλιξη των επιδημιών και των ασθενειών.

Επιπλέον, η HPC έχει αποδειχθεί ότι έχει μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη νέων εφαρμογών και προϊόντων. Έχει άμεσο αντίκτυπο στην ψηφιακή αλυσίδα εφοδιασμού, όπως ο σχεδιασμός νέων υλικών, αυτοκινήτων και αεροπλάνων, καθώς και η βιοτεχνολογία και η κατασκευή.

Σήμερα, οι υπερυπολογιστές παγκόσμιας κλάσης είναι σε θέση να εκτελούν περισσότερους από 1015 — τουλάχιστον ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια, λειτουργίες ανά δευτερόλεπτο (απόδοση πετακλίμακας). Μερικά κορυφαία συστήματα ξεπερνούν τα 1017 — τουλάχιστον εκατό εκατομμύρια δισεκατομμύρια, λειτουργίες ανά δευτερόλεπτο (απόδοση προεξακλίμακας). Η επόμενη γενιά (εξακλίμακας) θα εκτελεί πάνω από ένα δισεκατομμύριο (1018) πράξεις ανά δευτερόλεπτο, επίπεδο υπολογιστικής ισχύος συγκρίσιμο με τη συγκέντρωση των υπολογιστικών ικανοτήτων των κινητών τηλεφώνων ολόκληρου του πληθυσμού της ΕΕ. 

Το ευρωπαϊκό JUPITER, το οποίο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, είναι ο πρώτος υπερυπολογιστής στην Ευρώπη που επιτυγχάνει το όριο εξακλίμακας. Αυτή η άνευ προηγουμένου υπολογιστική ικανότητα θα στηρίξει την ανάπτυξη μοντέλων υψηλής ακρίβειας σύνθετων συστημάτων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην επιστήμη και τη βιομηχανία.

Στο πλαίσιο της ψηφιακής δεκαετίας, η υπολογιστική υψηλών επιδόσεων είναι καίριας σημασίας για τη μελλοντική ευημερία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Με χρηματοδότηση ύψους 7 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» και τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», η Επιτροπή θα ενισχύσει τις επενδύσεις στην υπερυπολογιστική.

Αποσκοπεί στη δημιουργία ικανοτήτων υπερυπολογιστικής και επεξεργασίας δεδομένων με την αγορά υπερυπολογιστών εξακλίμακας παγκόσμιας κλάσης, εγκαταστάσεων μεταεξακλίμακας και τη στήριξη ενός φιλόδοξου θεματολογίου έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων.