Η χρήση των δεδομένων υγείας και των ψηφιακών τεχνολογιών υγείας έχει μεγάλες δυνατότητες για τη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας, την αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της υγειονομικής περίθαλψης, την ανάπτυξη εξατομικευμένων προσεγγίσεων και τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας. Το πρόγραμμα πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία 2030 προωθεί την πρόοδο προς την κατεύθυνση της καθολικής πρόσβασης των πολιτών της ΕΕ σε ηλεκτρονικά μητρώα υγείας και την ενδυνάμωση των ασθενών μέσω της ψηφιακής υγείας.
Η μελέτη αυτή εξέτασε την πρόοδο που σημείωσαν τα κράτη μέλη της ΕΕ (καθώς και η Νορβηγία και η Ισλανδία) όσον αφορά την πρόσβαση των πολιτών στα ηλεκτρονικά μητρώα υγείας τους. Τα αποτελέσματα περιγράφουν την τρέχουσα κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2023. Για την παρακολούθηση αυτή χρησιμοποιήθηκε σύνθετος δείκτης, ο οποίος περιλαμβάνει τέσσερα επίπεδα που αναλύουν διεξοδικά πολλαπλές πτυχές της πρόσβασης σε αρχεία ηλεκτρονικής υγείας: εφαρμογή υπηρεσιών ηλεκτρονικής πρόσβασης για τους πολίτες, κατηγορίες προσβάσιμων δεδομένων υγείας, χρησιμοποιούμενη τεχνολογία πρόσβασης (eID, πρόσβαση μέσω πυλών ή εφαρμογών), κάλυψη (από τον πληθυσμό και τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης) και ίσες ευκαιρίες πρόσβασης.
Πώς επιτυγχάνονται οι επιδόσεις της ΕΕ όσον αφορά την πρόσβαση των πολιτών σε δεδομένα ηλεκτρονικής υγείας;
Η Ευρώπη βελτιώνει την ωριμότητά της όσον αφορά τον δείκτη ηλεκτρονικής υγείας. Η μέση συνολική συνολική βαθμολογία στην ΕΕ των 27 αυξήθηκε σε 79 % από 72 % πέρυσι. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι χώρες σημειώνουν ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών σε ηλεκτρονικά μητρώα υγείας. Είκοσι δύο κράτη μέλη (81 %) βελτιώθηκαν σε βαθμολογία το προηγούμενο έτος. Η διαθεσιμότητα διαφορετικών τύπων δεδομένων έχει βελτιωθεί, ιδίως στο πλαίσιο της κατηγορίας των ηλεκτρονικών αποτελεσμάτων και εκθέσεων, περισσότερες κατηγορίες παρόχων υγειονομικής περίθαλψης συνδέονται και παρέχουν δεδομένα, και περισσότερες υπηρεσίες επιγραμμικής πρόσβασης ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές για την προσβασιμότητα του διαδικτυακού περιεχομένου.
Υπάρχουν διάφοροι τομείς για περαιτέρω πρόοδο. Στο τέλος του 2023, όλα τα κράτη μέλη (100 %) παρείχαν κάποια μορφή εθνικής ή περιφερειακής υπηρεσίας επιγραμμικής πρόσβασης για τους πολίτες ώστε να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα υγείας τους. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στην κάλυψη του πληθυσμού, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε τέτοιες υπηρεσίες. Για να επιτευχθεί ο στόχος του 100 % το 2030, η πρόσβαση πρέπει να καταστεί καθολική. Περισσότεροι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως ιδιωτικοί, πρέπει να συνδεθούν με τις υπηρεσίες πρόσβασης, καθώς επί του παρόντος τα δεδομένα παρέχονται κυρίως από παρόχους υγειονομικής περίθαλψης από τον δημόσιο τομέα. Μεταξύ της ποικίλης επιλογής δεδομένων για την υγεία, ορισμένοι τύποι δεδομένων έχουν περιορισμένη διαθεσιμότητα, ιδίως δεδομένα σχετικά με ιατρικές εικόνες (26 %) και ιατροτεχνολογικά προϊόντα/έμμεσα (52 %). Πρέπει να διασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή των σχετικών νομικών πράξεων, όπως ο κανονισμός eIDAS και η οδηγία για την προσβασιμότητα στον ιστό.
Ποιες χώρες επιτρέπουν την πρόσβαση σε δεδομένα ηλεκτρονικής υγείας με τον πιο ολοκληρωμένο τρόπο;
Οι πέντε πιο ώριμες χώρες στην ΕΕ-27 είναι το Βέλγιο (100 %), η Δανία (98 %), η Εσθονία (98 %), η Λιθουανία (95 %) και η Πολωνία (90 %). Η μεγαλύτερη βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος παρατηρήθηκε για τη Γαλλία (+ 25 μονάδες), την Πορτογαλία (+ 23 μονάδες), τη Σλοβακία (+ 20 μονάδες) και τη Γερμανία (+ 17 μονάδες).
Η εικόνα στα τέσσερα επίπεδα πλαισίου
Το 2024, όλα τα κράτη μέλη παρέχουν κάποια μορφή εθνικής ή περιφερειακής υπηρεσίας ή υπηρεσιών επιγραμμικής πρόσβασης για τους πολίτες ώστε να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα υγείας τους. Είκοσι τρία κράτη μέλη (89 %) αναφέρουν ότι παρέχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά μητρώα υγείας μέσω κεντρικής υπηρεσίας πρόσβασης. Τα υπόλοιπα τέσσερα κράτη μέλη (Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία και Σουηδία) αναφέρουν ότι διαθέτουν περιφερειακές υπηρεσίες.
Η ΕΕ-27 πέτυχε μέση βαθμολογία 74 % στο θεματικό επίπεδο για τις κατηγορίες προσβάσιμων δεδομένων υγείας, αύξηση 10 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Πρόκειται για το θεματικό επίπεδο με τη χαμηλότερη βαθμολογία μεταξύ των τεσσάρων επιπέδων που εννοούνται στη μεθοδολογία της ηλεκτρονικής υγείας, η οποία, ωστόσο, έχει βελτιωθεί περισσότερο.
Οι πιο ώριμες κατηγορίες δεδομένων υγείας περιλαμβάνουν δεδομένα σχετικά με την ταυτοποίηση (βαθμολογία ωρίμανσης 94 %), προσωπικές πληροφορίες (90 %), ePrescription (85 %), eDispensation (81 %), τρέχοντα και συναφή φάρμακα του παρελθόντος (79 %) και αποτελέσματα εργαστηριακών δοκιμών (78 %). Οι λιγότερο ώριμες κατηγορίες δεδομένων περιλαμβάνουν δεδομένα σχετικά με τις ιατρικές εικόνες (26 %), τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τα εμφυτεύματα (52 %), τις εκθέσεις εξιτηρίου (69 %) και τις διαδικασίες/λειτουργίες (70 %). Ωστόσο, έξι ακόμη χώρες κατέστησαν διαθέσιμες ιατρικές απεικονίσεις από πέρυσι. 17 κράτη μέλη (63 %) προέβησαν σε βελτιώσεις είτε παρέχοντας περισσότερες κατηγορίες δεδομένων υγείας είτε παρέχοντας εγκαίρως τα διαθέσιμα δεδομένα.
Το 2024, ο μέσος όρος της ΕΕ-27 για το θεματικό επίπεδο σχετικά με την τεχνολογία πρόσβασης και την κάλυψη ανήλθε σε 80 %, σημειώνοντας βελτίωση κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Δεκαεπτά κράτη μέλη (63 %) επιτρέπουν στους πολίτες να χρησιμοποιούν ασφαλή ηλεκτρονική ταυτότητα (προ-)κοινοποιηθείσα δυνάμει του κανονισμού eIDAS για την εξακρίβωση της ταυτότητάς τους κατά τη χρήση της υπηρεσίας επιγραμμικής πρόσβασης. Πρόκειται για βελτίωση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, όταν μόνο οι μισές από τις χώρες της ΕΕ είχαν κοινοποιήσει την ηλεκτρονική τους ταυτότητα (εκ των προτέρων) σύμφωνα με τον κανονισμό eIDAS.
Όλα τα κράτη μέλη, εκτός της Ιρλανδίας, παρέχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά δεδομένα υγείας μέσω διαδικτυακής πύλης. Μόνο μία περιφέρεια υγείας στην Ιρλανδία προσφέρει πρόσβαση σε δεδομένα υγείας και το κάνει χρησιμοποιώντας μια εγγενή εφαρμογή για κινητά. 14 κράτη μέλη (48 %) αναφέρουν ότι προσφέρουν στους πολίτες τόσο τις διαδικτυακές πύλες όσο και τις εγγενείς εφαρμογές για φορητές συσκευές ως τρόπους πρόσβασης στα ηλεκτρονικά μητρώα υγείας τους. Όσον αφορά την κάλυψη του πληθυσμού, 20 κράτη μέλη (74 %) αναφέρουν ότι το 80-100 % του εθνικού πληθυσμού μπορεί τεχνικά να κάνει χρήση της επιγραμμικής πρόσβασης των ηλεκτρονικών μητρώων υγείας για την προβολή των δεδομένων υγείας τους. Συνολικά, 16 κράτη μέλη βελτίωσαν τη βαθμολογία τους στον τομέα της τεχνολογίας πρόσβασης και της κάλυψης.
Οι δημόσιοι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης (72 %) συνδέονται καλύτερα από τους ιδιωτικούς παρόχους υγειονομικής περίθαλψης (55 %). Ταυτόχρονα, η κάλυψη των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης που συνδέονται και παρέχουν σχετικά δεδομένα υγείας είναι ο υποδείκτης της χαμηλότερης βαθμολογίας αυτού του θεματικού επιπέδου. Μόνο επτά κράτη μέλη (26 %) αναφέρουν ότι τουλάχιστον το 60 % των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης σε όλες τις εφαρμοστέες κατηγορίες εγκαταστάσεων (π.χ. εγκαταστάσεις πρωτοβάθμιας περίθαλψης, εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας περίθαλψης, γηριατρικοί οίκοι ευγηρίας κ.λπ.) παρέχουν (τουλάχιστον ορισμένες) σχετικά δεδομένα στην υπηρεσία πρόσβασης. Ωστόσο, 11 κράτη μέλη (41 %) επέκτειναν τον αριθμό των κατηγοριών συνδεδεμένων παρόχων υγειονομικής περίθαλψης από το προηγούμενο έτος.
Το 2024, ο μέσος όρος της ΕΕ-27 για το θεματικό επίπεδο σχετικά με τις ευκαιρίες πρόσβασης αυξήθηκε κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, φθάνοντας το 77 %.
Επτά κράτη μέλη (Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Γερμανία, Λιθουανία και Πολωνία) βαθμολογούνται με πλήρεις βαθμούς: και οι τέσσερις απαιτήσεις εφαρμόζονται πλήρως για την πρόσβαση των νόμιμων κηδεμόνων, από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα, παρέχοντας μηχανισμούς βοήθειας για μειονεκτούσες ομάδες και συμμορφώνονται με την WCAG v2.1 και την οδηγία για την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο.
Γενικές πληροφορίες
Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν με τη μορφή έρευνας που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Απριλίου και Μαΐου 2024 και παρουσιάζει τα στοιχεία από τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι ερωτηθέντες ήταν εθνικές αρμόδιες αρχές.
Μετά την έγκριση της Διακήρυξης για τα ευρωπαϊκά ψηφιακά δικαιώματα και αρχές και του προγράμματος πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία 2030, που συμφωνήθηκε από κοινού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, για την παροχή των εργαλείων για την παρακολούθηση και την ετήσια υποβολή εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο προς την επίτευξη των ψηφιακών στόχων και στόχων για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έως το 2030 σε τέσσερις τομείς: ψηφιακές δεξιότητες, ψηφιακές υποδομές, ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και των δημόσιων υπηρεσιών. Ο στόχος της ηλεκτρονικής υγείας όσον αφορά την πρόσβαση σε ηλεκτρονικά μητρώα υγείας συμπληρώνει δύο άλλους στόχους: ο στόχος της παροχής 100 % επιγραμμικής προσβασιμότητας βασικών δημόσιων υπηρεσιών και ο στόχος της πρόσβασης σε ασφαλή ηλεκτρονική ταυτοποίηση (eID) για το 100 % των πολιτών της Ένωσης.