Ευρωπαϊκή υποδομή κβαντικής επικοινωνίας - EuroQCI

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται και με τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ και με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ΕΟΔ) για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εγκατάσταση του EuroQCI, το οποίο θα αποτελείται από ένα επίγειο τμήμα που θα βασίζεται σε δίκτυα επικοινωνιών οπτικών ινών που συνδέουν στρατηγικές τοποθεσίες σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο, και ένα διαστημικό τμήμα που θα βασίζεται σε δορυφόρους. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του IRIS2, του ασφαλούς διαστημικού συστήματος επικοινωνιών της ΕΕ.

Η EuroQCI πρέπει να διαφυλάσσει τα ευαίσθητα δεδομένα και τις υποδομές ζωτικής σημασίας ενσωματώνοντας κβαντικά συστήματα σε υφιστάμενες υποδομές επικοινωνίας, παρέχοντας ένα πρόσθετο επίπεδο ασφάλειας με βάση την κβαντική φυσική. Θα ενισχύσει την προστασία των κυβερνητικών οργάνων της Ευρώπης, των κέντρων δεδομένων τους, των νοσοκομείων, των ενεργειακών δικτύων και άλλων, αποτελώντας έναν από τους κύριους πυλώνες της στρατηγικής της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια για τις επόμενες δεκαετίες.

Η EuroQCI χρησιμοποιεί καινοτόμες τεχνολογίες κβαντικής επικοινωνίας, όπως αυτές που αναπτύχθηκαν από τους ερευνητές της εμβληματικής πρωτοβουλίας για τις κβαντικές τεχνολογίες που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, και βασίζεται ιδίως στις δραστηριότητες του έργου OPENQKD του προγράμματος «Ορίζων 2020». Η συμμετοχή των εταίρων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των ΜΜΕ είναι επίσης ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι οι κρίσιμες συνιστώσες του EuroQCI βασίζονται σε ευρωπαϊκές τεχνολογίες και, τελικά, για να ενισχυθούν οι επιστημονικές, τεχνολογικές και βιομηχανικές ικανότητες της Ευρώπης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και των κβαντικών τεχνολογιών. Ως εκ τούτου, η πρωτοβουλία θα συμβάλει στην ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία και βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της ψηφιακής δεκαετίας της Ευρώπης να βρίσκεται στην αιχμή των κβαντικών ικανοτήτων έως το 2030.

Προς μια επιχειρησιακή EuroQCI

Η EuroQCI δρομολογήθηκε το 2019 με τη δήλωση EuroQCI, η οποία είχε αρχικά υπογραφεί από επτά κράτη μέλη: στη συνέχεια, όλα τα κράτη μέλη εντάχθηκαν στην πρωτοβουλία. Έκτοτε, συνεχίστηκαν οι εργασίες, υπό την εποπτεία της Επιτροπής και εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη στην περίπτωση του επίγειου τμήματος, και από τον ΕΟΔ στην περίπτωση του διαστημικού τμήματος.

Επίγειο τμήμα

Η πρώτη φάση υλοποίησης του επίγειου τμήματος της EuroQCI πραγματοποιήθηκε από το 2023 έως το 2025 με την υποστήριξη του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» της Επιτροπής, με έμφαση στους ακόλουθους τομείς:

• Ένα σύνολο βιομηχανικών έργων για την ανάπτυξη και την ωρίμανση των βασικών τεχνολογικών δομικών στοιχείων για την EuroQCI, με στόχο την ανάπτυξη του οικοσυστήματος και της βιομηχανίας κβαντικών επικοινωνιών της Ευρώπης.
• Εθνικά έργα που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν τα εθνικά δίκτυα κβαντικής επικοινωνίας που θα αποτελέσουν τη βάση του επίγειου τμήματος, δοκιμάζοντας διαφορετικές τεχνολογίες και πρωτόκολλα και προσαρμόζοντάς τα στις ειδικές ανάγκες κάθε χώρας.
• Δράση συντονισμού και στήριξης, PETRUS, που θα λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ όλων των έργων, θα διευκολύνει τη συνεργασία και θα προσδιορίζει τις ανάγκες τυποποίησης.

Αυτά τα πρώτα έργα του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» καθιστούν από κοινού δυνατή την πραγματοποίηση των πρώτων βημάτων προς υπηρεσίες που προσφέρουν λειτουργική διανομή κβαντικών κλειδιών (QKD), έναν εξαιρετικά ασφαλή τρόπο ανταλλαγής κλειδιών κρυπτογράφησης.

Στη συνέχεια, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) παρέχει χρηματοδότηση για 19 έργα που αναπτύσσουν διασυνοριακές συνδέσεις μεταξύ εθνικών δικτύων και διασυνδέσεις με τη διαστημική συνιστώσα της EuroQCI.

Επιπλέον, από τον Ιανουάριο του 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε ένα τετραετές έργο (NOSTRADAMUS) για τη δημιουργία υποδομής δοκιμών και αξιολόγησης που θα επιτρέψει την αξιολόγηση και την επικύρωση τεχνολογιών και υπηρεσιών που βασίζονται σε QKD με σκοπό την πιστοποίηση, ώστε οι χρήστες να είναι σίγουροι ότι δεν θα είναι ευάλωτοι σε επιθέσεις. Η υποδομή αυτή αναπτύχθηκε σταδιακά και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής στην Ίσπρα,

Με βάση τη χρηματοδότηση αυτή από τον μηχανισμό «Ψηφιακή Ευρώπη» και τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», η περαιτέρω ανάπτυξη εθνικών δικτύων και διασυνδέσεων με τη διαστημική συνιστώσα χρηματοδοτείται στο πλαίσιο της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων IRIS2 για ασφαλές σύστημα διαστημικής επικοινωνίας.

Διαστημικό τμήμα

Για το διαστημικό τμήμα, η Επιτροπή συνεργάζεται επί του παρόντος με τον ΕΟΔ για μια συστοιχία δορυφόρων EuroQCI πρώτης γενιάς. Αυτό θα βασιστεί στον πρώτο πρωτότυπο δορυφόρο Eagle-1, που αναπτύχθηκε από την ESA και μια βιομηχανική κοινοπραξία, και πρόκειται να εκτοξευθεί στα τέλη του 2027. 

Μελλοντικές δραστηριότητες θα σχεδιαστούν και θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του IRIS2.Μία από αυτές τις δραστηριότητες είναι η προμήθεια πιλοτικής αποστολής μικροδορυφόρων για την επικύρωση της τεχνολογίας κβαντικής διανομής κλειδιών (QKD) στο διάστημα. Αυτή η προμήθεια στοχεύει στην ανάγκη σχεδιασμού συμπαγών και ελαφρών δορυφόρων και των κβαντικών ωφέλιμων φορτίων τους και στον σχεδιασμό της ανάπτυξής τους και της επικύρωσης σε τροχιά.

Για να επικοινωνήσετε με την Επιτροπή σχετικά με την EuroQCI, επικοινωνήστε με τη διεύθυνση CNECT-QCI@ec.europa.eu