Ανοικτός κώδικας στην ΕΕ

Τι είναι το open source;

Το Open Source είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης λογισμικού και hardware.  Στο λογισμικό ανοιχτού κώδικα, ο πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος στο κοινό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί, να τροποποιηθεί και να μοιραστεί από οποιονδήποτε. Το υλικό ανοιχτού κώδικα αναφέρεται σε φυσικά αντικείμενα των οποίων οι τεχνικές προδιαγραφές μοιράζονται δημόσια. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη διασυνοριακή και διατομεακή συνεργασία, επιτρέποντας στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους προγραμματιστές να βασίζονται σε υφιστάμενες λύσεις αντί να ξεκινούν από το μηδέν. Η Ευρώπη διαθέτει ένα ισχυρό οικοσύστημα με περισσότερους από 3 εκατομμύρια συνεισφέροντες και πάνω από 500 εταιρείες ανοικτού κώδικα.

Γιατί ο ανοικτός κώδικας έχει σημασία για την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης

Ο ανοικτός κώδικας συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης από τεχνολογίες εκτός ΕΕ και αυξάνει τον έλεγχο των κρίσιμων ψηφιακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων λογισμικού και υλισμικού. 

Ποιοι επωφελούνται από ένα ακμαίο οικοσύστημα ανοιχτού κώδικα

• Δημόσιες διοικήσεις: μεγαλύτερος έλεγχος των ψηφιακών υποδομών, βελτίωση της διαλειτουργικότητας, περιορισμός του εγκλωβισμού και αποτελεσματικότερη επαναχρησιμοποίηση των λύσεων
• Επιχειρήσεις και ΜΜΕ: χαμηλότεροι φραγμοί εισόδου, πρόσβαση σε κοινά οικοσυστήματα καινοτομίας και ευκαιρίες ανάπτυξης και κλιμάκωσης νέων ψηφιακών προϊόντων
• Πολίτες: πιο διαφανείς, ασφαλείς και αξιόπιστες ψηφιακές υπηρεσίες ευθυγραμμισμένες με τις αξίες της ΕΕ
• Προγραμματιστές και φορείς καινοτομίας: πρόσβαση σε μεγάλα συνεργατικά οικοσυστήματα που επιτρέπουν την ανταλλαγή γνώσεων, τον πειραματισμό και τη διασυνοριακή συνεργασία

Τρέχουσες προκλήσεις για το οικοσύστημα ανοικτού κώδικα της ΕΕ

Παρά τις δυνατότητές του, το οικοσύστημα ανοικτού κώδικα της ΕΕ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές προκλήσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η περιορισμένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, οι δυσκολίες στη διατήρηση και την κλιμάκωση των έργων και τα εμπόδια στη μετάβαση από την καινοτομία στη βιομηχανική ανάπτυξη.
Άλλες προκλήσεις περιλαμβάνουν την κατακερματισμένη προβολή των ευρωπαϊκών λύσεων, την περιορισμένη πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις και την εξάρτηση από κυρίαρχους παρόχους τεχνολογίας εκτός ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η οικονομική αξία που παράγεται από έργα ανοικτού κώδικα αποτυπώνεται εκτός Ευρώπης, περιορίζοντας την ικανότητα των ευρωπαίων προγραμματιστών και εταιρειών να επωφελούνται πλήρως από τις συνεισφορές τους.
Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων απαιτεί ισχυρότερο συντονισμό, βελτιωμένους μηχανισμούς χρηματοδότησης, καλύτερα πλαίσια διακυβέρνησης και στήριξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων ανοικτού κώδικα.

Πώς στηρίζει η ΕΕ τον ανοικτό κώδικα 

Η ΕΕ αναπτύσσει συντονισμένη προσέγγιση του ανοικτού κώδικα, η οποία στηρίζει τον πλήρη κύκλο ζωής των τεχνολογιών ανοικτού κώδικα, από την ανάπτυξη έως την εγκατάσταση, τη συντήρηση και την ολοκλήρωση της αγοράς. Τα τελευταία χρόνια, διάφορες πρωτοβουλίες συνέβαλαν στο οικοσύστημα ανοικτού κώδικα της ΕΕ.

• Πρωτοβουλία για το Διαδίκτυο επόμενης γενιάς (NGI): υποστήριξη ανοικτών, αξιόπιστων και επικεντρωμένων στον χρήστη διαδικτυακών τεχνολογιών
• Κοινοπραξία ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής για τα ψηφιακά κοινά2: παροχή ενός συνεργατικού πλαισίου για τη διατήρηση και την επέκταση τεχνολογιών ανοικτού κώδικα που είναι απαραίτητες για τις δημόσιες υπηρεσίες
• Πρόγραμμα SIMPL: ανάπτυξη ανοικτού, ασφαλούς και διαλειτουργικού ενδιάμεσου λογισμικού για ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων 
• Πρωτοβουλία GenAI4EU: στήριξη της ανάπτυξης και της υιοθέτησης ανοικτών και αξιόπιστων λύσεων ΤΝ
• Κοινή επιχείρηση «Μικροκυκλώματα» (RISC-V και στοίβα οχημάτων που καθορίζεται από λογισμικό): υποστήριξη ανοικτού υλισμικού και βιομηχανικών εφαρμογών
• Η στρατηγική «Εφαρμογή της ΤΝ»: δημιουργία εργαλειοθήκης για τη στήριξη της υιοθέτησης της ΤΝ στον δημόσιο τομέα, με κοινό αποθετήριο πρακτικών εργαλείων και λύσεων ανοικτού κώδικα και επαναχρησιμοποιήσιμων λύσεων.
• Η στρατηγική λογισμικού ανοικτού κώδικα των θεσμικών οργάνων της ΕΕ: Η στρατηγική ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να χρησιμοποιούν, να ανταλλάσσουν και να συμβάλλουν σε λύσεις ανοικτού κώδικα, προωθώντας την επαναχρησιμοποίηση, μειώνοντας το κόστος και προωθώντας τη συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων.