De opensourcestrategie van de EU

De opensourcestrategie van de EU heeft tot doel de open digitale ecosystemen van Europa te versterken door de ontwikkeling, opschaling, uitrol en duurzaamheid op lange termijn van opensourcetechnologieën in zowel de publieke als de particuliere sector te ondersteunen.

De strategie is ingebed in de bredere mededeling over Europese technologische soevereiniteit, die deel uitmaakt van het EU-pakket inzake digitale soevereiniteit, naast initiatieven zoals het voorstel voor een verordening inzake de ontwikkeling van de cloud en AI, het voorstel voor een chipverordening 2.0 en de strategische routekaart voor digitalisering en AI in energie. Samen hebben deze initiatieven tot doel een samenhangend kader voor de digitale infrastructuur van Europa tot stand te brengen en de veerkracht, het concurrentievermogen en de strategische autonomie te versterken.

Open source helpt de afhankelijkheid van niet-EU-technologieën te verminderen en vergroot de controle over kritieke digitale infrastructuur, waaronder software- en hardwaresystemen.

• Overheidsdiensten: meer keuze, meer controle over digitale infrastructuur, betere interoperabiliteit, minder lock-in en efficiënter hergebruik van oplossingen
• Bedrijven en KMO's: lagere toegangsbelemmeringen, toegang tot gedeelde innovatie-ecosystemen en mogelijkheden om nieuwe digitale producten te ontwikkelen en op te schalen
• Burgers: meer keuze, transparantere, veiligere en betrouwbaardere digitale diensten die in overeenstemming zijn met de waarden van de EU
• Ontwikkelaars en innovators: toegang tot grote collaboratieve ecosystemen die kennisdeling, experimenten en grensoverschrijdende samenwerking mogelijk maken

Ondanks het potentieel ervan staat het Europese opensource-ecosysteem nog steeds voor structurele uitdagingen. Deze omvatten beperkte langetermijnfinanciering, moeilijkheden bij het handhaven en opschalen van projecten en belemmeringen bij de overgang van innovatie naar industriële uitrol.

Andere uitdagingen zijn de versnipperde zichtbaarheid van Europese oplossingen, de beperkte toegang tot overheidsopdrachten en de afhankelijkheid van dominante technologieleveranciers van buiten de EU. In veel gevallen wordt de economische waarde die door opensourceprojecten wordt gegenereerd, buiten Europa vastgelegd, waardoor Europese ontwikkelaars en bedrijven niet ten volle van hun bijdragen kunnen profiteren.

Het aanpakken van deze kwesties vereist een sterkere coördinatie, betere financieringsmechanismen, betere governancekaders en steun voor duurzame opensourcebedrijfsmodellen.

De opensourcestrategie van de EU hanteert een benadering die de gehele levenscyclus bestrijkt, van onderzoek en ontwikkeling tot marktintroductie, uitrol en het onderhoud en beheer op lange termijn van kritieke opensourcecomponenten, ook binnen de EU-instellingen.

De strategie bevat concrete maatregelen om het bredere opensource-ecosysteem te versterken door contribuanten, stichtingen, bedrijven en gebruikers te ondersteunen; het mogelijk maken van levensvatbare opensourcebedrijfsmodellen; bevordering van open source bij aanbestedingen; en versterking van de rol van open source bij normalisatie en internationale samenwerking.

Belangrijke uitvoeringsgebieden zijn onder meer:

• Bevordering van opensourceoplossingen in belangrijke EU-beleidsmaatregelen zoals het EU-ecosysteem voor digitale identiteit, met inbegrip van de Europese portemonnee voor digitale identiteit (EUDI Wallet) en de Europese bedrijfsportefeuille (EBW)
• Versterking van de samenwerking met de lidstaten, met name via het European Digital Infrastructure Consortium for Digital Commons, om veilige opensourcealternatieven voor overheidsdiensten te ontwikkelen, aan te passen en op te schalen
• ervoor zorgen dat overheidsdiensten gebruikers en contribuanten verankeren in open source, door middel van aanbestedingsrichtsnoeren, opensourcevriendelijke aanbestedingen, versterking van het Open Source-programmabureau en zijn netwerken, herbruikbare openbare digitale activa en door openheid en soevereiniteit in te bedden in digitale investeringsbeslissingen
• Ondersteuning van de ontwikkeling van nieuwe opensourcebouwstenen op kritieke technologische gebieden, waaronder besturingssystemen, cloud en edge, AI, cyberbeveiliging, infrastructuur voor softwareontwikkeling, halfgeleiders en toekomstige internetarchitecturen
• Zorgen voor het onderhoud, de beveiliging en de duurzaamheid op lange termijn van kritieke opensourcecomponenten, met name door middel van rentmeesterschap, een EU-beoordelingskader, afhankelijkheidsanalyse en een instrument voor opensourceonderhoud
• Verbetering van vaardigheden voor het werken met open technologieën, met inbegrip van steun voor de ontwikkeling van open bronnen en mobiliteit van contribuanten via programma’s zoals het Erasmus+-programma 2027

Doelstelling 1 – Open bron voor technologische soevereiniteit

Implementatie & opname

• Scale the Open Internet Stack – een catalogus voor opensourceoplossingen die in overeenstemming zijn met de prioriteiten en regels van de EU.
• De invoering van opensourcealternatieven voor eigen oplossingen ondersteunen, samen met de lidstaten en het EDIC voor digitale gemeenschappelijke gegevens — cloud, werkplekinstrumenten, beveiligde e-mail, gedecentraliseerde sociale media.
• Open source promoten in de EUDI Wallet, de European Business Wallet en leeftijdsverificatie.

Bouw en ontwikkeling

• Prioriteit geven aan open source-financiering op belangrijke gebieden zoals halfgeleiders, besturingssystemen, cloud, AI, cyberbeveiliging en toekomstig internet.

Doelstelling 2 – Levendig opensource-ecosysteem

• Ondersteun startups via accelerators, juridische/licentiehulp, training en inkoopmogelijkheden.
• Ontwikkelen van een toolkit voor rentmeesterschap en ondersteunen van in de EU gevestigde rentmeestersorganisaties voor strategische activa.
• Veiligheid: Maak een Open Source Maintenance Instrument, kritieke afhankelijkheid mapping en mirroring mogelijkheden.
• Investeer in vaardigheden voor scholen, universiteiten, ambtenaren en lerenden.

Doelstelling 3 – Open source in het openbaar bestuur

• Ontwikkelen van aanbestedingsrichtsnoeren voor open normen en eerlijke beoordeling van opensourcebiedingen.
• Versterking van het Open Source Programme Office (OSPO) van de Commissie, het EU Public Sector OSPO Network en de mechanismen van Interoperabel Europa.
• Vaststelling van gemeenschappelijke referentiewaarden voor de beveiliging van de gegevensbanken van de Commissie: monitoring, kwetsbaarheden, naleving van licenties en afhankelijkheidsrisico.
• Openheid en soevereiniteit door ontwerp integreren in controles op digitale investeringen en governance.

Doelstelling 4 – Versterkte normen en internationaal bereik

• Opensourceontwikkelaars en -oplossingen uit de EU internationaal promoten via het EU Tech Business Offer.
• Ondersteuning van het gebruik van in de EU gekweekte instrumenten - Open Internet Stack, AI, digitale identiteit en zakelijke portemonnees - in partnerlanden.
• Opensourcegemeenschappen integreren in normalisatie, onder meer door de herziening van de EU-normalisatieverordening.

De afgelopen jaren hebben verschillende Europese initiatieven bijgedragen aan het opensource-ecosysteem van de EU. Voorbeelden hiervan zijn:

• Next Generation Internet Initiative (NGI): ondersteuning van open, betrouwbare en gebruikersgerichte internettechnologieën
• SIMPL-programma: ontwikkeling van open, veilige en interoperabele middleware voor Europese dataruimten 
• GenAI4EU-initiatief: het ondersteunen van de ontwikkeling en invoering van open en betrouwbare AI-oplossingen
• Gemeenschappelijke Onderneming voor chips (RISC-V en softwaregedefinieerde voertuigstapel): ondersteuning van open hardware en industriële toepassingen
• De AI-strategie toepassen: bouwen van een toolbox ter ondersteuning van de invoering van AI in de publieke sector, met een gedeeld register van praktische, opensource- en herbruikbare instrumenten en oplossingen
• De opensourcesoftwarestrategie van de EU-instellingen: De strategie moedigt de EU-instellingen aan opensourceoplossingen te gebruiken, te delen en eraan bij te dragen, hergebruik te bevorderen, kosten te verlagen en samenwerking tussen overheidsdiensten te bevorderen.