Strategia UE dotycząca otwartego oprogramowania

Strategia UE na rzecz otwartego oprogramowania ma na celu wzmocnienie otwartych ekosystemów cyfrowych Europy poprzez wspieranie rozwoju, skalowania, wdrażania i długoterminowej zrównoważoności technologii otwartego oprogramowania zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.

Strategia ta wpisuje się w szerszy komunikat w sprawie europejskiej suwerenności technologicznej, stanowiący część unijnego pakietu na rzecz suwerenności cyfrowej, wraz z inicjatywami takimi jak wniosek dotyczący aktu w sprawie rozwoju chmury obliczeniowej i sztucznej inteligencji, wniosek dotyczący aktu w sprawie czipów 2.0 oraz strategiczny plan działania na rzecz cyfryzacji i sztucznej inteligencji w dziedzinie energii. Wspólnie inicjatywy te mają na celu stworzenie spójnych ram europejskiej infrastruktury cyfrowej, wzmocnienie odporności, konkurencyjności i autonomii strategicznej.

Otwarte oprogramowanie pomaga zmniejszyć zależność od technologii spoza UE i zwiększa kontrolę nad krytyczną infrastrukturą cyfrową, w tym systemami oprogramowania i sprzętu.

• Administracje publiczne: większy wybór, większa kontrola nad infrastrukturą cyfrową, lepsza interoperacyjność, ograniczenie uzależnienia od jednego dostawcy i skuteczniejsze ponowne wykorzystanie rozwiązań
• Przedsiębiorstwa i MŚP: niższe bariery wejścia, dostęp do wspólnych ekosystemów innowacji oraz możliwości opracowywania i skalowania nowych produktów cyfrowych
• Obywatele: większy wybór, bardziej przejrzyste, bezpieczne i niezawodne usługi cyfrowe zgodne z wartościami UE
• Deweloperzy i innowatorzy: dostęp do dużych ekosystemów współpracy umożliwiających dzielenie się wiedzą, eksperymentowanie i współpracę transgraniczną

Pomimo swojego potencjału europejski ekosystem otwartego oprogramowania nadal stoi w obliczu wyzwań strukturalnych. Obejmują one ograniczone długoterminowe finansowanie, trudności w utrzymaniu i skalowaniu projektów oraz bariery w przechodzeniu od innowacji do wdrażania w przemyśle.

Inne wyzwania obejmują fragmentaryczną widoczność europejskich rozwiązań, ograniczony dostęp do zamówień publicznych oraz zależność od dominujących dostawców technologii spoza UE. W wielu przypadkach wartość ekonomiczna generowana przez projekty otwartego oprogramowania jest ujmowana poza Europą, co ogranicza zdolność europejskich deweloperów i przedsiębiorstw do pełnego korzystania z ich wkładu.

Rozwiązanie tych problemów wymaga ściślejszej koordynacji, udoskonalonych mechanizmów finansowania, lepszych ram zarządzania i wsparcia zrównoważonych modeli biznesowych opartych na otwartym oprogramowaniu.

W strategii UE na rzecz otwartego oprogramowania przyjęto podejście uwzględniające pełny cykl życia, obejmujące cały łańcuch od badań i rozwoju po wprowadzanie na rynek, wdrażanie oraz długoterminowe utrzymanie krytycznych komponentów otwartego oprogramowania i zarządzanie nimi, w tym w instytucjach UE.

W strategii określono konkretne działania mające na celu wzmocnienie szerszego ekosystemu otwartego oprogramowania poprzez wspieranie podmiotów wnoszących wkład, fundacji, przedsiębiorstw i użytkowników; umożliwienie realnych modeli biznesowych opartych na otwartym oprogramowaniu; promowanie otwartego oprogramowania w zamówieniach publicznych; oraz wzmocnienie roli otwartego oprogramowania w normalizacji i współpracy międzynarodowej.

Kluczowe obszary wdrażania obejmują:

• Promowanie rozwiązań opartych na otwartym oprogramowaniu w kluczowych obszarach polityki UE, takich jak unijny ekosystem tożsamości cyfrowej, w tym europejski portfel tożsamości cyfrowej (portfel EUDI) i europejski portfel biznesowy (EBW)
• Zacieśnienie współpracy z państwami członkowskimi, w szczególności za pośrednictwem konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej w zakresie cyfrowych dóbr wspólnych, w celu opracowania, dostosowania i zwiększenia skali bezpiecznych alternatyw otwartego oprogramowania dla usług publicznych
• Sprawienie, by administracje publiczne zakotwiczyły użytkowników i podmioty wnoszące wkład w otwarte oprogramowanie, poprzez wytyczne dotyczące zamówień publicznych, przetargi przyjazne otwartemu oprogramowaniu, wzmocnienie Biura Programu Otwartego Oprogramowania i jego sieci, publiczne zasoby cyfrowe wielokrotnego użytku oraz włączenie otwartości i suwerenności do decyzji dotyczących inwestycji cyfrowych
• Wspieranie rozwoju nowych elementów składowych otwartego oprogramowania w obszarach technologii krytycznych, w tym systemów operacyjnych, chmury i technologii brzegowych, sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, infrastruktury rozwoju oprogramowania, półprzewodników i przyszłych architektur internetowych
• Zapewnienie długoterminowego utrzymania, bezpieczeństwa i trwałości kluczowych elementów otwartego oprogramowania, w szczególności poprzez zarządzanie, unijne ramy oceny, analizę zależności i instrument utrzymania otwartego oprogramowania
• Podnoszenie umiejętności w zakresie pracy z otwartymi technologiami, w tym wspieranie rozwoju otwartego oprogramowania i mobilności współpracowników za pośrednictwem programów takich jak program Erasmus+ 2027

Cel 1 – Otwarte oprogramowanie na rzecz suwerenności technologicznej

Wdrażanie i wdrażanie; absorpcja

• Scale the Open Internet Stack – katalog rozwiązań opartych na otwartym oprogramowaniu, które są zgodne z priorytetami i przepisami UE.
• Wspieranie – we współpracy z państwami członkowskimi i EDIC ds. cyfrowych dóbr wspólnych – upowszechniania rozwiązań alternatywnych dla rozwiązań zastrzeżonych opartych na otwartym oprogramowaniu, takich jak chmura, narzędzia w miejscu pracy, bezpieczna poczta elektroniczna, zdecentralizowane media społecznościowe.
• Promowanie otwartego oprogramowania w portfelu EUDI, europejskim portfelu biznesowym i weryfikacji wieku.

Budowa i rozwój

• Priorytetowe traktowanie finansowania ze źródeł otwartych w kluczowych obszarach, takich jak półprzewodniki, systemy operacyjne, chmura, sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo i przyszły internet.

Cel 2 – Żywy ekosystem otwartego oprogramowania

• Wspieraj start-upy za pomocą akceleratorów, pomocy prawnej / licencjonowania, szkoleń i możliwości zakupu.
• Opracowanie zestawu narzędzi zarządzania i wspieranie organizacji zarządzających aktywami strategicznymi z siedzibą w UE.
• Bezpieczeństwo: Utwórz instrument utrzymania Open Source, krytyczne mapowanie zależności i funkcje lustrzane.
• Inwestowanie w umiejętności dla szkół, uniwersytetów, urzędników służby cywilnej i osób uczących się.

Cel 3 – Otwarte oprogramowanie w administracji publicznej

• Opracowanie wytycznych dotyczących zamówień publicznych w zakresie otwartych standardów i uczciwej oceny ofert otwartego oprogramowania.
• Wzmocnienie mechanizmów Biura Komisji ds. Programu Otwartego Źródła (OSPO), unijnej sieci OSPO sektora publicznego oraz Interoperacyjnej Europy.
• Ustalenie wspólnych poziomów bazowych bezpieczeństwa dla repozytoriów Komisji: monitorowanie, luki w zabezpieczeniach, zgodność z licencjami i ryzyko zależności.
• Uwzględnienie otwartości i suwerenności już na etapie projektowania w kontrolach inwestycji cyfrowych i zarządzania cyfrowego.

Cel 4 – Wzmocnione normy i międzynarodowe działania informacyjne

• Promowanie unijnych programistów i rozwiązań opartych na otwartym oprogramowaniu na arenie międzynarodowej za pośrednictwem unijnej oferty biznesowej w zakresie technologii.
• Wspieranie korzystania z narzędzi opracowanych przez UE – otwartego stosu internetowego, sztucznej inteligencji, tożsamości cyfrowej i portfeli biznesowych – w krajach partnerskich.
• Włączenie społeczności otwartego oprogramowania do normalizacji, w tym poprzez przegląd rozporządzenia UE w sprawie normalizacji.

W ostatnich latach kilka inicjatyw europejskich przyczyniło się do stworzenia unijnego ekosystemu otwartego oprogramowania. Przykłady obejmują:

• Inicjatywa internetowa nowej generacji: wspieranie otwartych, wiarygodnych i zorientowanych na użytkownika technologii internetowych
• Program SIMPL: opracowanie otwartego, bezpiecznego i interoperacyjnego oprogramowania pośredniczącego dla europejskich przestrzeni danych 
• Inicjatywa GenAI4EU: wspieranie opracowywania i przyjmowania otwartych i wiarygodnych rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji
• Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Czipów (RISC-V i sterta pojazdów definiowana programowo): wspieranie otwartego sprzętu i zastosowań przemysłowych
• Strategia w sprawie zastosowania sztucznej inteligencji: stworzenie zestawu narzędzi wspierających przyjęcie sztucznej inteligencji w sektorze publicznym, obejmującego wspólne repozytorium praktycznych narzędzi i rozwiązań opartych na otwartym oprogramowaniu i nadających się do ponownego wykorzystania
• Strategia instytucji UE dotycząca otwartego oprogramowania: W strategii zachęca się instytucje UE do korzystania z rozwiązań opartych na otwartym oprogramowaniu, dzielenia się nimi i przyczyniania się do ich rozwoju, promowania ponownego wykorzystania, zmniejszania kosztów i wspierania współpracy między administracjami.