An Gníomh Eorpach um Rialachas Sonraí

Príomhcholún den straitéis Eorpach maidir le sonraí, féachann an Gníomh um Rialachas Sonraí le muinín i gcomhroinnt sonraí a mhéadú, sásraí a neartú chun infhaighteacht sonraí a mhéadú agus bacainní teicniúla ar athúsáid sonraí a shárú.

Tacóidh an Gníomh um Rialachas Sonraí freisin le Spásanna Coiteanna Sonraí Eorpacha a bhunú agus a fhorbairt i réimsí straitéiseacha, ina mbeidh gníomhaithe príobháideacha agus poiblí araon rannpháirteach, in earnálacha amhail an tsláinte, an comhshaol, an fuinneamh, an talmhaíocht, an tsoghluaisteacht, an t-airgeadas, an mhonaraíocht, an riarachán poiblí agus scileanna.

Tháinig an Gníomh um Rialachas Sonraí i bhfeidhm an 23 Meitheamh 2022 agus, tar éis tréimhse chairde 15 mhí, tá sé infheidhme ó mhí Mheán Fómhair 2023.

Sochair

Is é is aidhm don tionscnamh níos mó sonraí a chur ar fáil agus comhroinnt sonraí a éascú ar fud earnálacha agus thíortha an Aontais chun acmhainneacht na sonraí a ghiaráil ar mhaithe le saoránaigh agus gnólachtaí na hEorpa.

Mar shampla:

• Cuirfidh dea-bhainistiú sonraí agus comhroinnt sonraí ar chumas tionscal táirgí agus seirbhísí nuálacha a fhorbairt, agus déanfaidh sé go leor earnálacha den gheilleagar níos éifeachtúla agus níos inbhuanaithe. Tá sé ríthábhachtach freisin chun oiliúint a chur ar chórais intleachta saorga.
• Agus níos mó sonraí ar fáil, is féidir leis an earnáil phoiblí beartais níos fearr a fhorbairt, as a dtiocfaidh rialachas níos trédhearcaí agus seirbhísí poiblí níos éifeachtúla.
• Rachaidh an nuálaíocht shonraíbhunaithe chun tairbhe do chuideachtaí agus do dhaoine aonair trínár saol a dhéanamh níos éifeachtúla agus trí oibriú ar bhealach níos éifeachtúla tríd an méid seo a leanas:
  • sonraí sláinte: feabhas a chur ar chóireálacha pearsantaithe, cúram sláinte níos fearr a chur ar fáil, agus cabhrú le galair neamhchoitianta nó ainsealacha a leigheas, thart ar €120 billiún in aghaidh na bliana a shábháil in earnáil sláinte an Aontais agus freagairt níos éifeachtaí agus níos tapúla a thabhairt ar ghéarchéim dhomhanda sláinte COVID-19;
  • sonraí soghluaisteachta: níos mó ná 27 milliún uair an chloig d’úsáideoirí iompair phoiblí a shábháil agus suas le €20 billiún in aghaidh na bliana i gcostais saothair tiománaithe gluaisteán a bhuí le loingseoireacht fíor-ama; 
  • sonraí comhshaoil: an t-athrú aeráide a chomhrac, astaíochtaí CO₂ a laghdú agus éigeandálaí, amhail tuilte agus falscaithe, a chomhrac;
  • sonraí talmhaíochta: feirmeoireacht bheacht, táirgí nua san earnáil agraibhia agus seirbhísí nua i gcoitinne i gceantair thuaithe a fhorbairt;
  • sonraí riaracháin phoiblí: staidreamh oifigiúil níos fearr agus níos iontaofa a sholáthar, agus rannchuidiú le cinntí fianaisebhunaithe.

Conas a oibreoidh sé seo go praiticiúil?

Cuirfidh an tAontas borradh faoi fhorbairt córas iontaofa comhroinnte sonraí trí 4 shraith leathana beart:

1. Sásraí chun athúsáid sonraí áirithe ón earnáil phoiblí nach féidir a chur ar fáil mar shonraí oscailte a éascú. Mar shampla, d’fhéadfadh athúsáid sonraí sláinte taighde a chur chun cinn chun leigheasanna a aimsiú le haghaidh galair neamhchoitianta nó ainsealacha.
2. Bearta chun a áirithiú go bhfeidhmeoidh idirghabhálaithe sonraí mar eagraithe iontaofa comhroinnte nó comhthiomsaithe sonraí laistigh de na Spásanna Coiteanna Sonraí Eorpacha.
3. Bearta chun é a dhéanamh níos éasca do shaoránaigh agus do ghnólachtaí a gcuid sonraí a chur ar fáil ar mhaithe leis an tsochaí.
4. Bearta chun comhroinnt sonraí a éascú, go háirithe chun gur féidir sonraí a úsáid thar earnálacha agus thar theorainneacha, agus chun gur féidir na sonraí cearta a aimsiú chun na críche cearta. 

Léigh an Gníomh um Rialachas Sonraí chun tuilleadh faisnéise a fháil faoi na bearta sin.

Tionchar ar fud an Aontais

Beidh an Rialachán maidir le rialachas sonraí ina inneall cumhachtach don nuálaíocht agus do phoist nua. Cuirfidh sé ar chumas an Aontais a áirithiú go mbeidh sé ar thús cadhnaíochta sa dara rabharta nuálaíochta bunaithe ar shonraí. 

Bainfidh an tsochaí ina hiomláine tairbhe as beartais atá bunaithe níos mó ar fhianaise agus as réitigh níos fearr ar dhúshláin shochaíocha, amhail an t-athrú aeráide agus paindéim COVID-19. 

Bainfidh gnólachtaí tairbhe as laghdú ar chostais a bhaineann le sonraí a fháil, a chomhtháthú agus a phróiseáil, agus as bacainní níos ísle ar dhul isteach i margaí. Ina theannta sin, tiocfaidh laghdú ar an am go dtí an margadh le haghaidh táirgí agus seirbhísí núíosacha. Cuirfidh sé sin ar chumas gnólachtaí beaga agus móra araon táirgí agus seirbhísí nua sonraíbhunaithe a fhorbairt.