An Gníomh um Shonraí

Tháinig an Rialachán i ndáil le rialacha comhchuibhithe maidir le rochtain chothrom ar shonraí agus maidir le húsáid chothrom sonraí — ar a dtugtar an Gníomh um Shonraí freisin — i bhfeidhm an 11 Eanáir 2024 agus tháinig sé i bhfeidhm an 12 Meán Fómhair 2025.  Leis an nGníomh um Shonraí a mhínítear, tugtar miondealú domhain ar an rialachán.

Tá an Gníomh um Shonraí ceaptha chun úsáideoirí a chumhachtú — idir thomhaltóirí agus ghnólachtaí — trí smacht níos mó a thabhairt dóibh ar na sonraí a ghineann a ngléasanna nasctha, amhail gluaisteáin, teilifíseáin chliste agus innealra tionsclaíoch. Leagtar síos ann an bunús le haghaidh geilleagar sonraí Eorpach atá cothrom, nuálach agus iomaíoch. Chun na críche sin, déantar an méid seo a leanas leis an nGníomh um Shonraí:

• Cinntíonn sé go ndeartar gléasanna nasctha ar mhargadh an Aontais chun comhroinnt sonraí a cheadú
• Tugann sé an deis do thomhaltóirí níos mó seirbhísí a roghnú, gan a bheith ag brath ar mhonaróir na feiste
• Tugann sé rochtain d’úsáideoirí gnó i dtionscail amhail monaraíocht nó talmhaíocht ar shonraí maidir le feidhmíocht trealaimh thionsclaíoch, rud a chuireann deiseanna ar fáil chun éifeachtúlacht a fheabhsú agus oibríochtaí a bharrfheabhsú
• Cuireann sé ar chumas tomhaltóirí sonraí a aistriú go héasca agus aistriú idir soláthraithe néalríomhaireachta
• Cosc a chur ar chonarthaí éagóracha a d’fhéadfadh cosc a chur ar chomhroinnt sonraí

Is píosa reachtaíochta trasearnála é an Gníomh um Shonraí (i.e. leagtar amach ann prionsabail agus treoirlínte a bhfuil feidhm acu maidir le gach earnáil). Ní mhodhnaítear leis na hoibleagáidí atá ann cheana maidir le rochtain ar shonraí, ach ba cheart aon reachtaíocht atá le teacht a ailíniú lena prionsabail.

Leis an nGníomh um Shonraí, cuirtear níos mó sonraí ar fáil ar mhaithe le cuideachtaí, saoránaigh agus riaracháin phoiblí trí shraith beart amhail:

Deimhneacht dhlíthiúil a mhéadú

Baineann cuideachtaí agus tomhaltóirí a bhíonn ag gabháil do ghiniúint sonraí, go háirithe laistigh den chreat ‘Idirlíon na Rudaí Nithiúla’, tairbhe as rialacha soiléire maidir le húsáid incheadaithe sonraí agus na coinníollacha gaolmhara, agus dreasachtaí á gcothú ag an am céanna do shealbhóirí sonraí leanúint d’infheistíocht a dhéanamh i nginiúint sonraí ardcháilíochta. Is é is aidhm do na rialacha nua aistriú rianúil sonraí luachmhara idir sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí a éascú agus a rúndacht á caomhnú ag an am céanna. Spreagfaidh sé sin níos mó gníomhaithe, gan beann ar a méid, chun páirt a ghlacadh sa gheilleagar sonraí. Forbróidh an Coimisiún clásail chonarthacha eiseamláireacha freisin chun cabhrú le rannpháirtithe sa mhargadh conarthaí cothroma maidir le comhroinnt sonraí a dhréachtú agus a chaibidliú.

Mí-úsáid míchothromaíochtaí conarthacha a mhaolú

Cuireann míchothromaíochtaí conarthacha bac ar chomhroinnt chothrom sonraí. Is éard atá i gceist lena maolú fiontair a chosaint ar théarmaí conarthacha éagóracha arna bhforchur ag páirtí a bhfuil suíomh margaidh i bhfad níos láidre aige.

Rochtain na hearnála poiblí ar shonraí agus úsáid sonraí

Rialacha lena gcuirtear ar chumas comhlachtaí earnála poiblí rochtain a fháil ar shonraí atá i seilbh na hearnála príobháidí agus iad a úsáid chun críocha sonracha a bhaineann le leas an phobail. Mar shampla, beidh comhlachtaí earnála poiblí in ann na sonraí is gá a iarraidh chun cabhrú leo freagairt go tapa agus go slán d’éigeandáil phoiblí, gan ach an t-ualach is lú a chur ar ghnólachtaí.

Aistriú idir soláthraithe

Rialacha nua lena leagtar síos an creat do chustaiméirí chun athrú go héifeachtach idir soláthraithe éagsúla seirbhísí próiseála sonraí chun margadh néalríomhaireachta an Aontais a scaoileadh. Rannchuideoidh sé sin freisin le creat foriomlán le haghaidh idir-inoibritheacht éifeachtúil sonraí.

Cothromaíocht idir leasanna sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí sonraí

Athbhreithniú ar ghnéithe áirithe den Treoir maidir le Bunachair Sonraí, ag díriú go háirithe ar ról an chirt atá ag bunachar sonraí sui generis a shoiléiriú. Baineann an ceart sin le hábhar bunachar sonraí sonrach a chosaint agus le cur i bhfeidhm an chirt sin a leathnú chuig bunachair sonraí a dhíorthaítear ó shonraí a ghintear nó a fhaightear trí ghléasanna Idirlíon na Rudaí Nithiúla (IoT). Áiritheofar leis sin go mbeidh an chothromaíocht idir leasanna sealbhóirí sonraí agus úsáideoirí i gcomhréir le cuspóirí níos leithne bheartas sonraí an Aontais.

Is inneall cumhachtach é an Gníomh um Shonraí don nuálaíocht agus do phoist nua. Cuirfidh sé ar chumas an Aontais a áirithiú go mbeidh sé ar thús cadhnaíochta sa rabharta is déanaí de dhul chun cinn sonraíbhunaithe. Seo thíos roinnt samplaí de thionchar na rialacha nua ar rochtain agus úsáid sonraí a ghintear le gairis Idirlíon na Rudaí Nithiúla:

An ceart chun rochtain a fháil ar na sonraí

Agus táirge 'traidisiúnta' á fháil agat, faigheann tú a chomhpháirteanna agus a ghabhálais go léir. Mar sin féin, i gcás feistí nasctha (go sonrach laistigh d’Idirlíon na Rudaí Nithiúla (IoT)), gintear sonraí nua le linn gnáthúsáide. Cuireann sé sin leis an táirge, agus é ar cheann dá chomhpháirteanna riachtanacha. Leis an nGníomh um Shonraí, tugtar an ceart do dhaoine aonair agus do ghnólachtaí rochtain a fháil ar na sonraí a tháirgtear tríd an úsáid a bhaineann siad as réada, meaisíní agus gairis chliste.

Deisiú agus cothabháil chostéifeachtach táirgí nasctha

Féadfaidh úsáideoirí táirgí nasctha rogha a dhéanamh na sonraí seo a roinnt le tríú páirtithe. Cuirfidh sé sin ar chumas soláthraithe seirbhíse iarmhargaidh (e.g. deisiú) a gcuid seirbhísí a fheabhsú agus a nuáil, rud a chothóidh iomaíocht chóir le seirbhísí comhchosúla arna soláthar ag monaróirí. Dá bhrí sin, beidh sé de rogha ag úsáideoirí táirgí nasctha, lena n-áirítear tomhaltóirí, feirmeoirí, aerlínte, cuideachtaí tógála nó úinéirí foirgneamh, soláthraithe deisiúcháin agus cothabhála níos costéifeachtaí a roghnú (nó na cúraimí sin a dhéanamh iad féin), rud a d’fhéadfadh praghsanna níos ísle a bheith ar an margadh dá bharr. D’fhéadfadh sé sin síneadh a chur le saolré táirgí nasctha freisin, rud a chuirfeadh le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais.

Rochtain ar shonraí feidhmíochta

Le hinrochtaineacht sonraí a bhaineann le feidhmíocht trealaimh thionsclaíoch, cruthaítear deiseanna chun éifeachtúlacht a fheabhsú. Is féidir le tionscail amhail an mhonaraíocht, an talmhaíocht agus an fhoirgníocht timthriallta oibríochtúla, línte táirgeachta agus bainistiú an tslabhra soláthair a bharrfheabhsú, agus teicneolaíochtaí meaisínfhoghlama a ghiaráil.

Feirmeoireacht a fheabhsú

Sa talmhaíocht bheacht, cuireann cur i bhfeidhm anailísíocht IoT ar shonraí ó threalamh idirnasctha ar chumas feirmeoirí anailís a dhéanamh ar fhaisnéis fíor-ama, lena n-áirítear dálaí aimsire, teocht, leibhéil taise, praghsanna margaidh agus comharthaí GPS. Tugann an anailís sin léargais luachmhara chun táirgeacht barr a bharrfheabhsú agus a mhéadú. Tacaíonn an tuiscint fheabhsaithe ar shonraí fíor-ama le pleanáil feirme níos éifeachtaí, ag cabhrú le feirmeoirí cinntí eolasacha a dhéanamh maidir le leithdháileadh acmhainní.

Tá feidhm ag an nGníomh um Shonraí ón 12 Meán Fómhair 2025, rud atá ina chéim mhór chun cinn maidir le geilleagar sonraí Eorpach atá cothrom agus nuálach a thógáil.

Ó glacadh é, tá comhoibriú gníomhach déanta ag an gCoimisiún le cuideachtaí de gach méid, le comhlachais tionscail agus leis an tsochaí shibhialta chun forálacha an rialacháin a shoiléiriú agus chun uirlisí praiticiúla a fhorbairt chun tacú lena chur chun feidhme. Leanann an rannpháirtíocht sin ar aghaidh tar éis an teacht i bhfeidhm. Áirithítear leis an idirphlé leanúnach le páirtithe leasmhara go mbeidh an t-aiseolas mar bhonn eolais do threoir amach anseo, go mbeidh an cur chun feidhme comhréireach i gcónaí, agus go rannchuideoidh sé le clár oibre simplithe níos leithne an Choimisiúin.

Chun tacú le páirtithe leasmhara, tá ábhair threoracha foilsithe ag an gCoimisiún cheana féin, lena n-áirítear:

• Ceisteanna coitianta faoin nGníomh um Shonraí
• Dréachtmholadh maidir le Téarmaí Conarthacha Samhla neamhcheangailteacha le haghaidh rochtain ar shonraí agus úsáid sonraí (MCTanna) agus Clásail Chonarthacha Chaighdeánacha neamhcheangailteacha le haghaidh conarthaí néalríomhaireachta (SCCanna)
• Treoraíocht maidir le sonraí feithicle, a ghabhann leis an nGníomh um Shonraí

Amach anseo, oibreoidh an Coimisiún ar threoir maidir le cúiteamh réasúnta as comhroinnt éigeantach sonraí gnólacht le gnólacht i gcomhthéacs Chaibidil III den Ghníomh um Shonraí.

Seoladh Dheasc Chabhrach Dhlíthiúil an Ghnímh Sonraí

Ag tógáil ar na hábhair threoracha a foilsíodh cheana, sheol an Coimisiún Deasc Chabhrach Dhlíthiúil an Ghnímh um Shonraí chun treoir nithiúil a thabhairt do pháirtithe leasmhara maidir le ceisteanna dlíthiúla a bhaineann leis an nGníomh um Shonraí.