Σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας: Ερωτήσεις και απαντήσεις

• Ορισμένα δεδομένα που παράγονται από τον δημόσιο τομέα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους δημιουργούς υπηρεσιών και εφαρμογών προστιθέμενης αξίας. Για παράδειγμα, η περαιτέρω χρήση συνόλων δεδομένων, όπως η κινητικότητα ή ο γεωεντοπισμός κτιρίων, μπορεί να δημιουργήσει επιχειρηματικές ευκαιρίες για τους τομείς της εφοδιαστικής ή των μεταφορών, καθώς και να βελτιώσει την αποδοτικότητα της παροχής δημόσιων υπηρεσιών, για παράδειγμα με την κατανόηση των ροών κυκλοφορίας ώστε να καταστούν οι μεταφορές πιο αποτελεσματικές.
• Σύνολα δεδομένων, όπως μετεωρολογικά δεδομένα παρατήρησης, δεδομένα ραντάρ, δεδομένα για την ποιότητα του αέρα και τη ρύπανση του εδάφους και το επίπεδο θορύβου, μπορούν επίσης να στηρίξουν την έρευνα και την ψηφιακή καινοτομία, καθώς και την καλύτερα τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της· αυτό έχει θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής.
• Η έρευνα και η πείρα έχουν δείξει ότι, προκειμένου οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα να έχουν θετικό αντίκτυπο στην οικονομία, τα δημόσια δεδομένα θα πρέπει να είναι εξ ορισμού διαθέσιμα όσο το δυνατόν ευρύτερα. Ωστόσο, η διατήρηση των τεχνικών, νομικών και οικονομικών φραγμών οδηγεί σε μια κατάσταση στην οποία οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα στην Ευρώπη δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς, παρά το γεγονός ότι η πολιτική και η νομοθεσία της ΕΕ εφαρμόζονται εδώ και σχεδόν 20 χρόνια και έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις σε εθνικό επίπεδο. Η οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα ενισχύει τους υφιστάμενους κανόνες για τους μορφότυπους, επιτρέποντας διάφορα σενάρια περαιτέρω χρήσης, συμπεριλαμβανομένων των δυναμικών δεδομένων που παρέχονται σε πραγματικό χρόνο. Η οδηγία αφορά αποκλειστικές πρακτικές που περιορίζουν τη διαθεσιμότητα δεδομένων του δημόσιου τομέα πέραν των ρητών αποκλειστικών ρυθμίσεων. Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν αυστηρότερα όρια στη χρέωση, καταργώντας το απαγορευτικό κόστος ως εμπόδιο στην επαναχρησιμοποίηση.
• Για την άρση αυτών των εναπομενόντων εμποδίων, η οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα υποχρέωσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδώσει εκτελεστικό κανονισμό για τον καθορισμό συγκεκριμένων HVD. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα θα πρέπει να διαθέτουν τα εν λόγω HVD δωρεάν, σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, μέσω διεπαφών προγραμματισμού εφαρμογών (API) και, κατά περίπτωση, ως μαζική τηλεφόρτωση.
• Η οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα ορίζει τις HVD ως «έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή φορέα του δημόσιου τομέα, η περαιτέρω χρήση των οποίων συνδέεται με σημαντικά οφέλη για την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία». Τα HVD θα είναι επαναχρησιμοποιήσιμα για οποιονδήποτε σκοπό (όπως συμβαίνει με οποιαδήποτε ανοικτά δεδομένα).

• Η οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα καθορίζει έξι κατηγορίες HVD: γεωχωρικά, παρατήρηση και περιβάλλον E arth, m ετεωρολογικά, στατιστικά στοιχεία, εταιρείες και ιδιοκτησία εταιρειών, και κινητικότητα.
• Καταρχήν, ο κατάλογος συνόλων δεδομένων υψηλής αξίας δεν αναφέρεται σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Ωστόσο, εάν ορισμένα σύνολα δεδομένων θεωρούνται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα στα κράτη μέλη ή εάν τα κράτη μέλη επιλέξουν να επεκτείνουν τον κατάλογο στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, πρέπει να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τον ΓΚΠΔ.
• Η οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα επιτρέπει στην Επιτροπή να επεκτείνει αυτό το αρχικό θεματικό εύρος μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, εάν είναι αναγκαίο, ώστε να αντικατοπτρίζει τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εξελίξεις της αγοράς.

• Προκειμένου να επιλέξει τα συγκεκριμένα σύνολα δεδομένων για καθεμία από τις έξι κατηγορίες, η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη ευρέος φάσματος ενδιαφερόμενων μερών που εκπροσωπούν τόσο τους κατόχους όσο και τους χρήστες των δεδομένων.
• Οι συνεντεύξεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη επέτρεψαν την περιγραφή ενός προκαταρκτικού «καταλόγου επιθυμιών» συνόλων δεδομένων που θεωρούνται υψηλής αξίας (από οικονομική και κοινωνική άποψη, καθώς και από την άποψη της περαιτέρω χρήσης).
• Παράλληλα, η υποστηρικτική μελέτη εκτίμησης επιπτώσεων χαρτογράφησε όλη τη σχετική νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να προσδιοριστούν τα πεδία δεδομένων που καλύπτονται ήδη από τους κανόνες της ΕΕ. Στη συνέχεια, η μελέτη αξιολόγησε τον βαθμό στον οποίο κάθε σύνολο δεδομένων θα μπορούσε πράγματι να θεωρηθεί «υψηλής αξίας», σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης που απαριθμούνται στο άρθρο 14 παράγραφος 2 της οδηγίας για τα ανοικτά δεδομένα.

• Τα HVD θα μειώσουν σημαντικά τους φραγμούς εισόδου στην ευρωπαϊκή αγορά που βασίζεται στα δεδομένα και θα αυξήσουν τον όγκο των συνόλων δεδομένων που επαναχρησιμοποιούνται. Αυτό, με τη σειρά του, θα τονώσει τη δημιουργία νέων ψηφιακών υπηρεσιών και τη βελτίωση των υφιστάμενων υπηρεσιών ή επιχειρηματικών διαδικασιών.
• Η καλύτερη διαθεσιμότητα διαφόρων συνόλων στατιστικών δεδομένων (αγορά εργασίας, δημογραφικά στοιχεία, βιομηχανική παραγωγή) θα διευκολύνει την πρόβλεψη του αντικτύπου πιθανών μέτρων πολιτικής. Επιπλέον, τα ανοικτά εταιρικά δεδομένα θα αυξήσουν τη διαφάνεια της αγοράς, καθιστώντας δυνατή την καλύτερη κατανομή των ιδιωτικών επενδύσεων ή της δημόσιας στήριξης.
• Η ευρύτερη διαθεσιμότητα πληροφοριών σχετικά με τις εταιρείες έχει σαφή κοινωνικά οφέλη για τομείς όπως η καταπολέμηση του εγκλήματος (συμπεριλαμβανομένου του οικονομικού εγκλήματος), η αυξημένη συμμετοχή του κοινού και η διαφάνεια των οικονομικών συναλλαγών.
• Πρόσφατες πρωτοβουλίες για την αναχαίτιση της πανδημίας COVID-19 κατέδειξαν επίσης τη σημασία του γεωγραφικού εντοπισμού νοσοκομείων, εκδηλώσεων και πληθυσμών.

• Τα HVD σχεδιάστηκαν προς όφελος των ΜΜΕ και των νεοφυών επιχειρήσεων, οι οποίες συχνά παραμένουν αποκλεισμένες από την αγορά, καθώς δεν διαθέτουν επαρκείς ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για την απόκτηση και τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων του δημόσιου τομέα.
• Η αυξημένη παροχή δεδομένων θα τονώσει την επιχειρηματικότητα και θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων εταιρειών. Επιπλέον, τα HVD μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα που θα διευκολύνει τις νεοφυείς επιχειρήσεις να επικυρώσουν τις επιχειρηματικές τους υποθέσεις και να προσελκύσουν επενδυτές.
• Τα ανοικτά δεδομένα μπορούν επίσης να ενδυναμώσουν τις ΜΜΕ, για τις οποίες οι λύσεις λογισμικού δεδομένων που χρησιμοποιούν δεδομένα του δημόσιου τομέα μπορούν να καταστούν το κύριο προϊόν ή υπηρεσία τους.
• Τέλος, η ελεύθερη διαθεσιμότητα δεδομένων θα συμβάλει στην επανεξισορρόπηση της θέσης των ΜΜΕ σε σχέση με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, για τις οποίες η τιμή απόκτησης δεδομένων δεν αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.

• Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει μόνο να καθιστούν διαθέσιμα τα υφιστάμενα δεδομένα. Δεν θα είναι υποχρεωμένοι να αρχίσουν να παράγουν νέα δεδομένα.
• Ο δημόσιος τομέας θα επιβαρυνθεί με το κόστος που συνδέεται με την αναγκαία τεχνική αναβάθμιση της δημοσίευσης δεδομένων (μέσω API) και θα πρέπει να σταματήσει να χρεώνει τέλη για την περαιτέρω χρήση των HVD.
• Ο αντίκτυπος αυτός θα πρέπει να μετριαστεί από τα οφέλη που προκύπτουν από τη βελτίωση της διαθεσιμότητας και της χρηστικότητας των δεδομένων στον δημόσιο τομέα και από τη μείωση του διοικητικού φόρτου που σχετίζεται με τον χειρισμό των αιτήσεων περαιτέρω χρήσης, τις διαπραγματεύσεις αδειοδότησης και την επεξεργασία των τελών. Η Επιτροπή στηρίζει επίσης τους φορείς του δημόσιου τομέα με συγκεκριμένες δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη».
• Ο κατάλογος των HVD καταρτίστηκε σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και καταρτίστηκε μετά από διεξοδική εκτίμηση επιπτώσεων. Ως εκ τούτου, περιέχει μόνο δεδομένα των οποίων η περαιτέρω χρήση θα αποφέρει οφέλη που αντισταθμίζουν σε μεγάλο βαθμό το κόστος που σχετίζεται με την ελεύθερη παροχή του.

• Η περαιτέρω χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τηρούνται από φορέα του δημόσιου τομέα επιτρέπεται υπό δύο προϋποθέσεις: τα δεδομένα πρέπει να είναι γενικά προσβάσιμα [1] στο κοινό και η περαιτέρω χρήση τους (δηλαδή η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα) πρέπει να πραγματοποιείται με πλήρη σεβασμό του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ), ο οποίος υπερισχύει των διατάξεων της οδηγίας για τα ανοικτά δεδομένα.
• Ο εκτελεστικός κανονισμός για τις HVD αναφέρεται σε δεδομένα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τα ανοικτά δεδομένα και, ως εκ τούτου, υπόκεινται στους ίδιους περιορισμούς. Το σχέδιο καταλόγου των HVD, όπως παρουσιάζεται στην εκτίμηση επιπτώσεων, αποφεύγει γενικά να συμπεριλάβει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα στο πεδίο εφαρμογής του. Η επιλογή αυτή ήταν σκόπιμη, καθώς η ευρεία συμπερίληψη των εν λόγω δεδομένων θα μείωνε τη νομική σκοπιμότητα της πρωτοβουλίας, αυξάνοντας παράλληλα το κόστος για τους φορείς του δημόσιου τομέα που πρέπει να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση με τον ΓΚΠΔ.

Οι δημόσιες αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι όλα τα σύνολα δεδομένων από τον κατάλογο των HVD είναι διαθέσιμα από τις 9 Ιουνίου 2024 υπό φιλικές προς την επαναχρησιμοποίηση συνθήκες: δωρεάν, σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, μέσω διεπαφών προγραμματισμού εφαρμογών και, κατά περίπτωση, ως μαζική τηλεφόρτωση.