Candam

 sna blianta beaga amach romhainn, le teicneolaíochtaí candamacha beifear in ann rudaí a dhéanamh nach féidir a dhéanamh sa lá atá inniu ann. Le candam, beimid in ann breathnú i bhfad faoin talamh nó faoin bhfarraige agus tascanna ríomhaireachta casta a dhéanamh, mar shampla imoibrithe bithmhóilíneacha agus ceimiceacha a shamhaltú, nach féidir leis na sár-ríomhairí is cumhachtaí a bhainistiú faoi láthair. Cuideoidh Quantum linn faisnéis íogair a sheoladh go sábháilte chuig áit ar bith, agus galair a dhiagnóisiú níos tapúla agus níos cruinne trí fhéachaint ar chealla istigh.

Sa chéad réabhlóid chandamach ag tús an fichiú haois, d’fhoghlaim eolaithe tuiscint a fháil ar airíonna na meicnice candamaí agus iad a chur i bhfeidhm – idirghníomhaíochtaí móilíní, adamh, agus cáithníní níos lú fós amhail fótóin agus leictreoin. Chuir sé sin ar a gcumas trasraitheoirí, léasair agus micreaphróiseálaithe a chruthú i ndeireadh na dála: teicneolaíochtaí bunúsacha le haghaidh ríomhairí, teileachumarsáide, loingseoireacht satailíte, fóin chliste, diagnóisic leighis nua-aimseartha, agus go leor eile.

Anois, tá an dara réabhlóid chandamach ar siúl. Is féidir le taighdeoirí cáithníní aonair agus a n-airíonna fisiceacha agus a n-idirghníomhaíochtaí a bhrath agus a ionramháil, agus teicneolaíochtaí agus córais nua a thógáil a bhaineann úsáid as airíonna na meicnice candamaí bunúsaí. Mar thoradh ar na forbairtí sin, tá dul chun cinn mór teicniúil déanta in go leor réimsí éagsúla, lena n-áirítear ríomhaireacht chandamach, braiteoirí, ionsamhlúcháin, cripteagrafaíocht agus teileachumarsáid. 

Tá glúin iomlán teicneolaíochtaí nua a d’fhéadfadh tionchar forleathan eacnamaíoch agus sochaíoch a imirt ag teacht chun cinn i bpríomhréimsí an fheidhmchláir chandamaigh: ríomhaireacht chandamach agus ionsamhlú candamach, cumarsáid chandamach, agus brath candamach agus méadreolaíocht chandamach. Tá cuid acu á bhforbairt cheana féin, agus forbrófar go leor eile sna blianta amach romhainn. Tá acmhainneacht ollmhór ag candam, agus tá infheistíocht mhór á déanamh ag mórréigiúin uile an domhain sa réimse an-straitéiseach seo. 

Dá bhrí sin, ghlac an Coimisiún Straitéis Chandamach arb é is aidhm di ceannaireacht theicneolaíoch an Aontais a dhaingniú.   

Leis an Straitéis, a glacadh i mí Iúil 2025, baintear leas as na láidreachtaí atá ag an Eoraip cheana: taighde den chéad scoth, barr feabhais eolaíoch, bonn bríomhar gnólachtaí nuathionscanta, agus struchtúr láidir infheistíochta poiblí, agus dírítear ar chúig réimse le haghaidh gníomhaíochta:

• Réimse 1 Taighde agus Nuálaíocht: Barr feabhais a chomhdhlúthú ar fud na hEorpa san eolaíocht chandamach agus ina claochlú tionsclaíoch.
• Réimse 2 Bonneagair chandamacha: Moil bhonneagair inscálaithe chomhordaithe a fhorbairt chun tacú le táirgeadh, dearadh agus forbairt feidhmchlár.
• Réimse 3 Éiceachóras Candamach an Aontais a neartú: Slabhraí soláthair agus tionsclú teicneolaíochtaí candamacha a dhaingniú trí infheistíochtaí i ngnólachtaí nuathionscanta agus i ngnólachtaí atá ag méadú.
• Réimse 4 Teicneolaíochtaí Candamacha Spáis agus Dé-Úsáide (Slándáil agus Cosaint): Cumais chandamacha shlána cheannasacha a chomhtháthú i straitéisí spáis, slándála agus cosanta na hEorpa.
• Réimse 5 Scileanna Candamacha: Lucht saothair éagsúil den chéad scoth a thógáil trí oideachas, oiliúint agus soghluaisteacht tallainne chomhordaithe ar fud an Aontais.

Tá glao ar fhianaise oscailte anois chun Gníomh Candamach an Aontais a bheidh ann amach anseo a mhúnlú, gníomh atá beartaithe lena ghlacadh in 2026. Tá trí phríomhchuspóir ag an nGníomh seo:

1. Chun borradh a chur faoin taighde agus faoin nuálaíocht
2. Acmhainneacht thionsclaíoch a mhéadú, lena n-áirítear línte píolótacha agus saoráid deartha
3. Athléimneacht agus rialachas an tslabhra soláthair a threisiú.

Cuirfidh sé leis an Straitéis um Eoraip Chandamach agus comhlánóidh sé an Gníomh um Shliseanna, an Comhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach agus IRIS2.

Tá traidisiún fada barr feabhais ag an Eoraip sa taighde candamach. Tá sé ríthábhachtach anois bonn tionsclaíoch láidir a fhorbairt a chuirfidh leis an traidisiún sin. Gan taighde comhordaithe agus iarrachtaí cistiúcháin ar an leibhéal Eorpach, bheadh an baol ann go dtitfeadh an Eoraip chun deiridh ar a hiomaitheoirí domhanda.

Chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin, seoladh Tionscnamh Suaitheanta na dTeicneolaíochtaí Candamacha in 2018. Is tionscnamh taighde fadtéarmach ar mhórscála é a bhfuil buiséad €1 bhilliún aige arna mhaoiniú ag an Aontas agus lena dtugtar le chéile institiúidí taighde, lucht tionscail agus maoinitheoirí poiblí, agus lena ndéantar ceannaireacht eolaíoch agus barr feabhais na hEorpa sa réimse sin a chomhdhlúthú agus a leathnú.

Mar chuid den Chomhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach (Comhghnóthas EuroHPC), tá sé beartaithe ag an gCoimisiún anois ríomhairí candamacha píolótacha úrscothacha a thógáil. Feidhmeoidh na ríomhairí sin mar luasairí atá idirnasctha le sár-ríomhairí an Chomhghnóthais, agus cruthóidh siad meaisíní ‘hibrideacha’ lena gcumascfar na teicneolaíochtaí ríomhaireachta candamaí agus clasaiceacha is fearr.

I mí Dheireadh Fómhair 2022, d’fhógair Comhghnóthas EuroHPC go roghnófaí sé shuíomh ar fud an Aontais chun na chéad ríomhairí candamacha Eorpacha a óstáil, a chomhtháthófar i sár-ríomhairí EuroHPC. Beidh na ríomhairí candamacha nuafhaighte sin bunaithe ar theicneolaíocht Eorpach úrscothach amháin agus beidh siad lonnaithe ag suíomhanna sa tSeicia, sa Ghearmáin, sa Spáinn, sa Fhrainc, san Iodáil agus sa Pholainn. €100 milliún san iomlán atá san infheistíocht, agus 50% ag teacht ón Aontas agus 50% ó 17 gcinn de thíortha rannpháirteacha Chomhghnóthas EuroHPC.

Is é sin an chéad chéim i dtreo bonneagar ríomhaireachta candamaí Eorpach a chur in úsáid, a bheidh inrochtana d’úsáideoirí Eorpacha ón eolaíocht agus ón tionscal tríd an néal ar bhonn neamhthráchtála. Beidh an bonneagar sin tiomnaithe do dhlús a chur le cruthú eolais nua agus réiteach nua ar dhúshláin shochaíocha dhomhanda. A bhuíochas dá chumas ollmhór ríomhaireachta, tabharfaidh sé aghaidh ar fhadhbanna casta ionsamhlúcháin agus optamaithe, go háirithe i bhforbairt ábhar, fionnachtain drugaí, réamhaisnéis na haimsire, iompar agus fadhbanna fíorshaoil eile a bhfuil tábhacht mhór ag baint leo don tionscal agus don tsochaí. 

Tionscnaíodh an chéad ríomhaire candamach a fuair EuroHPC in Poznan (an Pholainn) i mí an Mheithimh 2025. I mí Mheán Fómhair 2025, d’oscail EuroHPC a dhara ríomhaire candamach ‘VLQ’ in Ostrava na Seicia. Is céim thábhachtach chun cinn í an gharsprioc sin chun bonneagar ríomhaireachta candamaí Eorpach úrscothach a chur in úsáid.

Ó mhí an Mheithimh 2019 i leith, tá Dearbhú EuroQCI sínithe ag gach ceann de 27 mBallstát an Aontais, agus chomhaontaigh siad oibriú i gcomhar leis an gCoimisiún agus le tacaíocht ó Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa, chun bonneagar cumarsáide candamaí a fhorbairt lena gcumhdófar an tAontas ina iomláine (EuroQCI). 

Tuilleadh eolais faoi EuroQCI

I roinnt réimsí, tá braiteoirí candamacha in ann feidhmíocht agus cruinneas atá feabhsaithe go mór a thairiscint cheana féin i gcomparáid lena gcoibhéisí clasaiceacha. Tá infheistíocht á déanamh ag an gCoimisiún i mbonneagair braite candamaí uile-Eorpacha lena nascfar na braiteoirí sin agus lena mbainfear leas as a n-acmhainneacht, lena n-áirítear líonra meá-mhéadar candamach, atá fosaithe agus suite ar iompróirí gluaisteacha amhail ladrainn nó longa, a dhéanfaidh faireachán ar acmhainní faoi thalamh agus faoi uisce agus ar ghníomhaíocht bholcánach, a dhéanfaidh cúraimí breathnóireachta na Cruinne, agus tuilleadh nach iad. Nascfar an líonra sin le bonneagar Eorpach um meá-mhéadracht spáis atá beartaithe, rud a fhágfaidh gur féidir tomhais níos beaichte fós a dhéanamh le tacaíocht ó theicneolaíochtaí spásbhunaithe.