Candam

 sna blianta amach romhainn, beidh teicneolaíochtaí candamacha in ann rudaí a dhéanamh nach féidir a dhéanamh inniu. Le candam, beimid in ann breathnú i bhfad faoin talamh nó faoin bhfarraige agus tascanna ríomhaireachta casta a dhéanamh, cosúil le frithghníomhartha bithmhóilíneacha agus ceimiceacha a shamhaltú, nach féidir leis na sár-ríomhairí is cumhachtaí a bhainistiú faoi láthair. Cuideoidh Quantum linn faisnéis íogair a sheoladh go sábháilte chuig áit ar bith, agus galair a dhiagnóisiú níos gasta agus níos cruinne trí fhéachaint taobh istigh de chealla.

Sa chéad réabhlóid chandamach i dtús an fichiú haois, d’fhoghlaim eolaithe airíonna meicnic chandamach a thuiscint agus a chur i bhfeidhm – idirghníomhaíochtaí móilíní, adamh, agus cáithníní níos lú fiú amhail fótóin agus leictreoin. Chuir sé sin ar a gcumas sa deireadh trasraitheoirí, léasair agus micreaphróiseálaithe a chruthú: teicneolaíochtaí bunúsacha le haghaidh ríomhairí, teileachumarsáid, loingseoireacht satailíte, fóin chliste, diagnóisic leighis nua-aimseartha, agus go leor eile.

Anois, tá an dara réabhlóid chandamach ar siúl. Is féidir le taighdeoirí cáithníní aonair agus a n-airíonna fisiciúla agus a n-idirghníomhaíochtaí a bhrath agus a ionramháil, agus teicneolaíochtaí agus córais nua a thógáil a bhaineann úsáid as airíonna na meicnice candamaí foluití. Mar thoradh ar na forbairtí sin, tá dul chun cinn mór teicniúil déanta in go leor réimsí éagsúla, lena n-áirítear ríomhaireacht chandamach, braiteoirí, ionsamhlúcháin, cripteagrafaíocht agus teileachumarsáid. 

Tá glúin iomlán teicneolaíochtaí nua a d’fhéadfadh tionchar forleathan eacnamaíoch agus sochaíoch a imirt ag teacht chun cinn i bpríomhréimsí na bhfeidhmchlár candamach: ríomhaireacht chandamach agus ionsamhlú candamach, cumarsáid chandamach, agus braiteacht chandamach agus méadreolaíocht. Tá cuid acu á bhforbairt cheana féin, agus déanfar go leor eile a fhorbairt sna blianta amach romhainn. Tá acmhainneacht ollmhór ag baint le candam, agus tá infheistíocht mhór á déanamh ag mórréigiúin uile an domhain sa réimse an-straitéiseach seo. 

Dá bhrí sin, ghlac an Coimisiún Straitéis Chandamach arb é is aidhm di ceannaireacht theicneolaíoch an Aontais a dhaingniú.   

Leis an Straitéis, a glacadh i mí Iúil 2025, baintear leas as na láidreachtaí atá ag an Eoraip cheana: taighde den chéad scoth, sármhaitheas eolaíochta, bonn bríomhar tosaithe, agus struchtúr láidir infheistíochta poiblí, agus díríonn sé ar chúig réimse le haghaidh gníomhaíochta:

• Réimse 1 Taighde agus Nuálaíocht: Barr feabhais a chomhdhlúthú ar fud na hEorpa san eolaíocht chandamach agus ina claochlú tionsclaíoch.
• Bonneagar Candamach Limistéar 2: Moil bhonneagair inscálaithe chomhordaithe a fhorbairt chun tacú le táirgeadh, dearadh agus forbairt feidhmchlár.
• Réimse 3 Éiceachóras Candamach an Aontais a neartú: Slabhraí soláthair agus tionsclú teicneolaíochtaí candamacha a dhaingniú trí infheistíochtaí i ngnólachtaí nuathionscanta agus i ngnólachtaí atá i mbun fáis.
• Réimse 4 Teicneolaíochtaí Candamacha Spáis agus Dé-Úsáide (Slándáil agus Cosaint): Cumais chandamacha shlána cheannasacha a chomhtháthú i straitéisí spáis, slándála agus cosanta na hEorpa.
• Réimse 5 Scileanna Candamacha: Lucht saothair éagsúil den chéad scoth a thógáil trí oideachas comhordaithe, oiliúint agus soghluaisteacht tallainne ar fud an Aontais.

Tá glao ar fhianaise oscailte anois chun Gníomh Candamach an Aontais a bheidh ann amach anseo a mhúnlú, atá beartaithe lena ghlacadh in 2026. Tá trí phríomhchuspóir ag an nGníomh seo:

1. Borradh a chur faoin taighde agus faoin nuálaíocht
2. Acmhainneacht thionsclaíoch a mhéadú, lena n-áirítear línte píolótacha agus saoráid deartha
3. Athléimneacht agus rialachas an tslabhra soláthair a threisiú.

Cuirfidh sé leis an Straitéis Quantum Europe agus comhlánóidh sé an Gníomh um Shliseanna , an Comhghnóthas EuroHPC agus IRIS2.

Tá traidisiún fada sármhaitheasa ag an Eoraip sa taighde candamach. Tá sé ríthábhachtach anois bonn tionsclaíoch láidir a fhorbairt a chuirfidh leis an traidisiún sin. Gan iarrachtaí comhordaithe taighde agus maoinithe ar an leibhéal Eorpach, bheadh an baol ann go dtitfeadh an Eoraip chun deiridh ar a hiomaitheoirí domhanda.

Chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin, seoladh an Tionscnamh Suaitheanta um Theicneolaíochtaí Candamacha in 2018. Is tionscnamh taighde fadtéarmach ar mhórscála é a bhfuil buiséad €1 bhilliún aige atá á mhaoiniú ag an Aontas agus lena dtugtar le chéile institiúidí taighde, lucht tionscail agus maoinitheoirí poiblí, lena gcomhdhlúthaítear agus lena leathnaítear ceannaireacht eolaíoch agus barr feabhais na hEorpa sa réimse sin.

Mar chuid den Chomhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach (Comhghnóthas EuroHPC), tá sé beartaithe ag an gCoimisiún anois ríomhairí candamacha píolótacha úrscothacha a thógáil. Feidhmeoidh na ríomhairí sin mar luasairí atá idirnasctha le sár-ríomhairí an Chomhghnóthais, lena gcruthófar meaisíní ‘hibrideacha’ lena gcumascfar an chuid is fearr de theicneolaíochtaí ríomhaireachta candamaí agus clasaiceacha.

I mí Dheireadh Fómhair 2022, d’fhógair Comhghnóthas EuroHPC go roghnófaí sé shuíomh ar fud an Aontais chun na chéad ríomhairí candamacha Eorpacha a óstáil, a chomhtháthófar i sár-ríomhairí EuroHPC. Beidh na ríomhairí candamacha nuafhaighte sin bunaithe ar theicneolaíocht Eorpach úrscothach amháin agus beidh siad lonnaithe ag suíomhanna sa tSeicia, sa Ghearmáin, sa Spáinn, sa Fhrainc, san Iodáil agus sa Pholainn. €100 milliún san iomlán atá san infheistíocht, agus 50 % ag teacht ón Aontas agus 50 % ag teacht ó 17 gcinn de thíortha rannpháirteacha Chomhghnóthas EuroHPC.

Beidh sé sin ar an gcéad chéim i dtreo bonneagar ríomhaireachta candamaí Eorpach a chur in úsáid, a bheidh inrochtana d’úsáideoirí Eorpacha ón eolaíocht agus ón tionscal tríd an néal ar bhonn neamhthráchtála. Beidh an bonneagar sin tiomnaithe do dhlús a chur le cruthú eolais agus réiteach nua ar dhúshláin shochaíocha dhomhanda. A bhuíochas dá acmhainn ollmhór ríomhaireachta, tabharfaidh sé aghaidh ar fhadhbanna casta insamhalta agus optamaithe, go háirithe i bhforbairt ábhar, fionnachtain drugaí, réamhaisnéis na haimsire, iompar agus fadhbanna eile sa saol réadúil a bhfuil tábhacht mhór ag baint leo don tionscal agus don tsochaí. 

Insealbhaíodh an chéad ríomhaire candamach a fuair EuroHPC in Poznan (an Pholainn) i mí an Mheithimh 2025. I mí Mheán Fómhair 2025, d’oscail EuroHPC a dhara ríomhaire candamach ‘VLQ’ in Ostrava na Seicia. Is céim thábhachtach chun cinn í an gharsprioc sin maidir le bonneagar ríomhaireachta candamaí Eorpach úrscothach a chur in úsáid.

Ó mhí an Mheithimh 2019 i leith, shínigh gach ceann de 27 mBallstát an Aontais Dearbhú EuroQCI, agus chomhaontaigh siad oibriú le chéile, leis an gCoimisiún agus le tacaíocht ó Ghníomhaireacht Spáis na hEorpa, chun bonneagar cumarsáide candamaí a fhorbairt lena gcumhdófar an tAontas ina iomláine (EuroQCI). 

Tuilleadh eolais faoi EuroQCI

I roinnt réimsí, tá braiteoirí candamacha in ann feidhmíocht agus cruinneas feabhsaithe go mór a thairiscint i gcomparáid lena gcoibhéisí clasaiceacha. Tá infheistíocht á déanamh ag an gCoimisiún i mbonneagair uile-Eorpacha braite candamaí lena nascfar na braiteoirí sin agus lena mbainfear leas as a n-acmhainneacht, lena n-áirítear líonra meá-mhéadair chandamacha, idir sheasta agus suite ar iompróirí gluaisteacha amhail ladrainn nó longa, a dhéanfaidh faireachán ar acmhainní faoi thalamh agus faoi uisce agus ar ghníomhaíocht bholcánach, a dhéanfaidh cúraimí um fhaire na Cruinne, agus go leor eile. Beidh an líonra sin nasctha le bonneagar imtharraingthe spáis Eorpach atá beartaithe, rud a fhágfaidh go mbeifear in ann tomhais níos beaichte fós a dhéanamh le tacaíocht ó theicneolaíochtaí spásbhunaithe.