Kwantowe

 w ciągu najbliższych kilku lat technologie kwantowe umożliwią robienie rzeczy, których po prostu nie da się zrobić dzisiaj. Dzięki kwantowi będziemy mogli spojrzeć daleko pod ziemię lub pod morze i wykonywać złożone zadania obliczeniowe, takie jak modelowanie reakcji biomolekularnych i chemicznych, którymi obecnie nie mogą zarządzać najpotężniejsze superkomputery. Kwant pomoże nam bezpiecznie wysyłać poufne informacje do dowolnego miejsca, a także szybciej i dokładniej diagnozować choroby, patrząc wewnątrz komórek.

Podczas pierwszej rewolucji kwantowej na początku XX wieku naukowcy nauczyli się rozumieć i stosować właściwości mechaniki kwantowej – interakcje cząsteczek, atomów, a nawet mniejszych cząstek, takich jak fotony i elektrony. To ostatecznie pozwoliło im tworzyć tranzystory, lasery i mikroprocesory: podstawowe technologie dla komputerów, telekomunikacji, nawigacji satelitarnej, smartfonów, nowoczesnej diagnostyki medycznej i wielu innych.

Obecnie trwa druga rewolucja kwantowa. Naukowcy mogą wykrywać i manipulować pojedynczymi cząstkami oraz ich właściwościami fizycznymi i interakcjami, a także budować nowe technologie i systemy, które wykorzystują właściwości podstawowej mechaniki kwantowej. Zmiany te doprowadziły do znacznych postępów technicznych w wielu różnych obszarach, w tym w obliczeniach kwantowych, czujnikach, symulacjach, kryptografii i telekomunikacji. 

Cała generacja nowych technologii o potencjale dalekosiężnych skutków gospodarczych i społecznych zaczyna pojawiać się w głównych dziedzinach zastosowań kwantowych: obliczenia kwantowe i symulacja kwantowa, komunikacja kwantowa oraz wykrywanie kwantowe i metrologia kwantowa. Niektóre są już w fazie rozwoju, podczas gdy wiele innych zostanie opracowanych w nadchodzących latach. Potencjał kwantowy jest ogromny, a wszystkie główne regiony świata intensywnie inwestują w tę wysoce strategiczną dziedzinę. 

W związku z tym Komisja przyjęła strategię kwantową w celu zapewnienia wiodącej pozycji technologicznej UE.   

Strategia, przyjęta w lipcu 2025 r., wykorzystuje istniejące atuty Europy: światowej klasy badania naukowe, doskonałość naukową, prężną bazę przedsiębiorstw typu start-up i silną strukturę inwestycji publicznych oraz koncentruje się na pięciu obszarach działania:

• Obszar 1 Badania naukowe i innowacje: Konsolidacja doskonałości w całej Europie w zakresie nauk kwantowych i ich transformacji przemysłowej.
• Obszar 2 Infrastruktura kwantowa: Rozwijanie skalowalnych, skoordynowanych centrów infrastruktury w celu wspierania produkcji, projektowania i rozwoju aplikacji.
• Obszar 3 Wzmocnienie ekosystemu kwantowego UE: Zabezpieczenie łańcuchów dostaw i uprzemysłowienie technologii kwantowych poprzez inwestycje w przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up.
• Obszar 4 Przestrzeń kosmiczna i technologie kwantowe podwójnego zastosowania (bezpieczeństwo i obrona): Włączenie bezpiecznych, suwerennych zdolności kwantowych do europejskich strategii w zakresie przestrzeni kosmicznej, bezpieczeństwa i obrony.
• Obszar 5 Umiejętności kwantowe: Budowanie zróżnicowanej, światowej klasy siły roboczej poprzez skoordynowane kształcenie, szkolenie i mobilność talentów w całej UE.

Obecnie otwarte jest zaproszenie do zgłaszania uwag w celu kształtowania przyszłego unijnego aktu kwantowego, który ma zostać przyjęty w 2026 r. Akt ten ma trzy główne cele:

1. Pobudzenie badań naukowych i innowacji
2. Zwiększenie zdolności przemysłowych, w tym linii pilotażowych i obiektu projektowego
3. Wzmocnienie odporności łańcucha dostaw i zarządzania nim.

Będzie on opierał się na strategii „Kwantowa Europa” i uzupełniał akt w sprawie czipów, Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC i IRIS2.

Europa ma długą tradycję doskonałości w badaniach kwantowych. Obecnie kluczowe znaczenie ma stworzenie solidnej bazy przemysłowej, która opiera się na tej tradycji. Bez skoordynowanych działań badawczych i finansowych na szczeblu europejskim Europa mogłaby pozostać w tyle za swoimi światowymi konkurentami.

Aby sprostać temu wyzwaniu, w 2018 r. uruchomiono inicjatywę przewodnią dotyczącą technologii kwantowych. Jest to zakrojona na szeroką skalę, długoterminowa inicjatywa badawcza o budżecie w wysokości 1 mld euro finansowana przez UE, która skupia instytucje badawcze, przemysł i podmioty publiczne finansujące, konsolidując i rozszerzając europejskie przywództwo naukowe i doskonałość w tej dziedzinie.

W ramach Wspólnego Przedsięwzięcia w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali (Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC) Komisja planuje obecnie budowę najnowocześniejszych pilotażowych komputerów kwantowych. Komputery te będą działać jako akceleratory połączone z superkomputerami Wspólnego Przedsięwzięcia, tworząc maszyny „hybrydowe”, które łączą najlepsze kwantowe i klasyczne technologie obliczeniowe.

W październiku 2022 r. Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC ogłosiło wybór sześciu obiektów w całej UE, w których będą znajdować się pierwsze europejskie komputery kwantowe, które zostaną zintegrowane z superkomputerami EuroHPC. Te nowo nabyte komputery kwantowe będą oparte na najnowocześniejszej technologii europejskiej i będą zlokalizowane w Czechach, Niemczech, Hiszpanii, Francji, Włoszech i Polsce. Łączna wartość inwestycji wynosi 100 mln euro, z czego 50 proc. pochodzi z UE, a 50 proc. z 17 państw uczestniczących we Wspólnym Przedsięwzięciu EuroHPC.

Będzie to pierwszy krok w kierunku wdrożenia europejskiej infrastruktury obliczeń kwantowych, która będzie dostępna dla europejskich użytkowników z sektora nauki i przemysłu za pośrednictwem chmury obliczeniowej na zasadach niekomercyjnych. Infrastruktura ta będzie przeznaczona na przyspieszenie tworzenia nowej wiedzy i rozwiązań globalnych wyzwań społecznych. Dzięki ogromnej mocy obliczeniowej będzie rozwiązywać złożone problemy związane z symulacją i optymalizacją, zwłaszcza w zakresie rozwoju materiałów, odkrywania leków, prognozowania pogody, transportu i innych rzeczywistych problemów o dużym znaczeniu dla przemysłu i społeczeństwa. 

Pierwszy zakupiony komputer kwantowy EuroHPC został zainaugurowany w Poznaniu w czerwcu 2025 r. We wrześniu 2025 r. EuroHPC zainaugurowało swój drugi komputer kwantowy „VLQ” w Ostrawie w Czechach. Ten kamień milowy stanowi ważny krok naprzód we wdrażaniu najnowocześniejszej europejskiej infrastruktury obliczeń kwantowych.

Od czerwca 2019 r. wszystkie 27 państw członkowskich UE podpisało deklarację EuroQCI, zgadzając się na współpracę z Komisją i przy wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej na rzecz rozwoju infrastruktury komunikacji kwantowej obejmującej całą UE (EuroQCI). 

Dowiedz się więcej o EuroQCI

W kilku dziedzinach czujniki kwantowe są już w stanie zaoferować znacznie lepszą wydajność i dokładność w porównaniu z ich klasycznymi odpowiednikami. Komisja inwestuje w ogólnoeuropejską infrastrukturę detekcji kwantowej, która połączy te czujniki i wykorzysta ich potencjał, w tym sieć grawimetrów kwantowych, zarówno stałych, jak i zamontowanych na ruchomych nośnikach, takich jak drony lub statki, które będą monitorować zasoby podziemne i podwodne oraz aktywność wulkaniczną, wykonywać zadania związane z obserwacją Ziemi i inne. Sieć ta zostanie połączona z planowaną europejską infrastrukturą grawimetrii kosmicznej, umożliwiając jeszcze dokładniejsze pomiary przy wsparciu technologii kosmicznych.