Conairí trasteorann Eorpacha 5G a imscaradh

Conairí 5G: príomhspreagadh d’aistriú Glas agus Digiteach na hEorpa

Le himscaradh bhonneagar nascachta 5G feadh conairí iompair ar fud na hEorpa — conairí 5G — meastar go gcuirfear le claochlú glas agus digiteach gheilleagar agus shochaí an Aontais. 

Meastar gur cumasóir mór í an tSoghluaisteacht Nasctha agus Uathoibrithe (CAM) 5G-chumasaithe chun feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre, ar thrácht barrfheabhsaithe ar bhóithre, ar astaíochtaí CO2 laghdaithe, agus ar iomaíochas tionsclaíoch na hearnála iompair agus na hearnála soghluaisteachta araon. 

Ní hamháin go gcumasóidh bonneagar Conair 5G raon leathan seirbhísí digiteacha don fheithicil, don tiománaí, do phaisinéirí agus do ghníomhaithe ábhartha eile, ach freisin seirbhísí nascachta a réiteoidh an bealach chun tiomáint le hardleibhéil uathoibrithe faoi dheireadh na ndeich mbliana reatha. 

Táimid ag súil go gcuirfidh imscaradh bhonneagar 5G le digitiú oibríochtaí iarnróid agus uiscebhealaí intíre freisin.

D’aithin an Coimisiún an ról lárnach a d’fhéadfadh a bheith ag Conairí 5G i Straitéis Deacáide Digití na hEorpa agus sa Straitéis Chuimsitheach um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste araon. Tá Conairí 5G ar cheann de na Tionscadail Ilnáisiúnta (MCPanna) a shainaithnítear sa Straitéis don Deacáid Dhigiteach agus, dá bhrí sin, tá siad ar cheann de phríomhréimsí infheistíochta straitéiseacha na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta.

Bhí imscaradh uile-Eorpach conairí 5G in ann leas a bhaint as na conclúidí agus na moltaí a rinne na tionscadail trialach trasteorann 5G a bhí ann roimhe sin. Le linn na dtrialacha sin, chuir páirtithe leasmhara ó earnálacha éagsúla a n-iarrachtaí le chéile chun tástáil agus trialacha a dhéanamh ar CAM atá cumasaithe ag 5G, le tacaíocht ó Fhís 2020 faoin gComhpháirtíocht Phoiblí-Phríobháideach 5G.

An tSaoráid um Chónascadh na hEorpa — an Clár Digiteach

In éineacht le Ballstáit an Aontais agus páirtithe leasmhara eile, thacaigh an Coimisiún le tionscadail Chonair 5G a fhorbairt ó glacadh an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) — Clár Digiteach, in 2021.

Le Cláir Oibre Imscartha Straitéisigh 5G (5G SDA), bunaithe ar rannchuidithe ón Tionscal, tacaítear freisin leis an bpunann tionscadal trí threoir a chur ar fáil do pháirtithe leasmhara maidir leis na príomhsheirbhísí/cásanna úsáide atá le cur in úsáid, ceanglais theicniúla, treochláir agus samhlacha comhair.  Foilsíodh an SDA 5G le haghaidh Nascacht agus Speictream 5G d’iarnród in 2024, agus foilseofar an SDA athbhreithnithe 5G do Bhóthar in 2025.  

Thacaigh SCE Digiteach le conairí 5G a chur in úsáid ar mhórscála le linn na tréimhse 2021-2027, agus buiséad de thart ar 300 milliún ag gabháil leis. Sa chéad Chlár Oibre Ilbhliantúil don tréimhse 2021-2025, a glacadh an 16 Nollaig 2021, leagadh béim ar chodanna trasteorann a chur in úsáid feadh chonairí 5G.

Ó glacadh Clár Oibre Digiteach SCE, seoladh trí ghlao Conaire 5G ar thograí faoin tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) in 2023, 2024, agus le déanaí in 2025.  

Bhí 25 staidéar agus tionscadal rathúla mar thoradh ar na chéad trí ghlao, agus tá na tionscadail imlonnaithe ar siúl faoi láthair. Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil faoi na tionscadail seo trí fhéachaint ar Léarscáil Imscartha na gConairí 5G. 

Tá samhlacha nuálacha comhair ag teacht chun cinn le rannpháirtíocht earnálacha éagsúla tionscail a bhfuil baint acu leis an éiceachóras CAM atá cumasaithe ag 5G chun an bonneagar 5G is gá a chur in úsáid feadh conairí iompair Eorpacha.  

Tá roinnt tionscadal ag díriú ar bhonneagar líonra éighníomhach a imscaradh faoi cheannaireacht cuideachtaí ar leo túir raidió shoghluaiste agus a oibríonn iad, i gcomhar le hoibreoirí líonra mhóibíligh, oibreoirí bóithre, bainisteoirí bonneagair iarnróid agus monaróirí buntrealaimh.

Ag an am céanna, táimid ag feiceáil go bhfuil réitigh fánaíochta trasteorann gan uaim á bhforbairt i dtionscadail eile, arb é is aidhm dóibh cumhdach 5G gan bhriseadh a áirithiú ar fud conairí trasteorann, rud a fhágfaidh go mbeidh caillteanas trasteorann nascachta mar chuid den am a chuaigh thart.  

Foilsíodhglao a ceathair an 22 Deireadh Fómhair agus dúnadh é an 13 Feabhra 2025. Is é sin an chéad ghlao a foilsíodh faoin dara Clár Oibre Digiteach SCE 2024-2027, a glacadh an 10 Deireadh Fómhair 2024.  Déanfar tograí a ghinfear leis an nglao seo agus a roghnófar le haghaidh cistiúcháin a fhógairt go poiblí i Ráithe 4 de 2025, tar éis bailchríoch a chur ar mheastóireachtaí.

Tá léarscáil nua de Thionscadail Imscartha Chonair 5G ag teacht chun cinn san Eoraip, a bhuí le comhar trasteorann leanúnach, Maoiniú Taighde agus Nuálaíochta an Aontais, ach thar aon ní eile a bhuí leis an gcistiú suntasach a chuir Clár Digiteach SCE ar fáil go dtí seo.