Rialacha cóipchirt an Aontais

Tá athrú ó bhonn tagtha ar an gcaoi a ndéantar ábhar cruthaitheach a tháirgeadh, a dháileadh agus a rochtain mar gheall ar theicneolaíochtaí digiteacha. Cinntíonn cóipcheart go bhfaigheann údair, cumadóirí, ealaíontóirí, déantóirí scannán agus cruthaitheoirí eile aitheantas, íocaíocht agus cosaint dá saothair. Tugann sé luach saothair don chruthaitheacht agus spreagann sé infheistíocht in earnáil na cruthaitheachta. Meastar go bhfuil trí earnáil is tríocha de gheilleagar an Aontais dian ar chóipcheart, arb ionann iad go díreach agus os cionn 7 milliún post, nó 3% den fhostaíocht san Aontas.

Cad is cóipcheart agus cearta gaolmhara ann?

Is cearta iad sin a dheonaítear d’údair (cearta cóipchirt nó cearta údar) agus do thaibheoirí, do léiritheoirí agus do chraoltóirí (cearta gaolmhara). Áirítear orthu sin:

• Cearta eacnamaíocha a chuireann ar chumas sealbhóirí cirt úsáid a saothar agus ábhar cosanta eile a rialú agus luach saothair a fháil as a n-úsáid. Is iondúil gur i bhfoirm cearta eisiacha a bhíonn siad, go háirithe chun déanamh agus dáileadh cóipeanna a údarú nó a thoirmeasc chomh maith le cur in iúl don phobal. Déantar cearta eacnamaíocha agus a dtéarmaí cosanta a chomhchuibhiú ar leibhéal an Aontais.
• Áirítear le cearta morálta an ceart chun údar an tsaothair a éileamh agus an ceart chun agóid a dhéanamh in aghaidh aon chaingean mhaolaitheach maidir leis an saothar. Níl siad comhchuibhithe ar leibhéal an Aontais.

Is é ceadúnú an príomhshásra chun cóipcheart agus cearta gaolmhara a fheidhmiú. Ag brath ar an gceart ábhartha, ar an gcineál úsáide agus ar an earnáil, is minic a dheonaíonn an sealbhóir cirt nó eagraíochtaí comhbhainistíochta ceadúnais go díreach. Ghlac an tAontas reachtaíocht le déanaí chun feabhas a chur ar fheidhmiú eagraíochtaí comhbhainistíochta, lena n-áirítear trí sholáthar ceadúnas ilchríochach a éascú.

Eisceachtaí ar na cearta sin

Déanann córais chóipchirt cothromaíocht idir cearta eisiacha a aithint chun úsáid ábhair chosanta a éascú in imthosca sonracha. Leagtar amach i rialacha cóipchirt an Aontais liosta uileghabhálach d’eisceachtaí ar chearta ar fud treoracha éagsúla maidir le cóipcheart.

Le heisceachtaí, ceadaítear do thairbhithe ábhar cosanta a úsáid gan údarú ó na sealbhóirí cirt. Rinneadh forfheidhmiú nósanna imeachta agus leigheasanna i gcoinne sáruithe ar chóipcheart a chomhchuibhiú go páirteach ar leibhéal an Aontais.

Ról an Aontais Eorpaigh

Mar thoradh ar ghníomhaíochtaí an Aontais, tá cosaint níos comhchuibhithe ann do shealbhóirí cirt, tá costais idirbhirt níos ísle agus tá rogha níos fearr ann d’úsáideoirí inneachair, go háirithe tríd an méid seo a leanas:

• creat rialála Eorpach maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara;
• idirphlé cuimsitheach dinimiciúil le páirtithe leasmhara a chur chun cinn maidir le cóipcheart agus saincheisteanna gaolmhara, chun tuairimí, taithí nithiúil agus ionchur a lorg ó na páirtithe leasmhara uile;
• ról ceannasach i gcaibidlíocht agus i bplé idirnáisiúnta maidir le cóipcheart agus saincheisteanna gaolmhara.

Rinneadh bearta cheana féin chun digitiú agus scaipeadh na hoidhreachta cultúrtha a éascú sa Treoir maidir le hOibreacha Dílleachtacha. Cumhdaítear bainistiú agus ceadúnú na gceart sa Treoir maidir le Bainistiú Comhcheart agus in idirphlé na bpáirtithe leasmhara maidir le Ceadúnais don Eoraip.

Glacadh dhá chonradh idirnáisiúnta i réimse an Chóipchirt, Conradh Bhéising 2012 maidir le Taibhithe Closamhairc agus Conradh Marrakech 2013 maidir le daoine lagamhairc san Eagraíocht Dhomhanda um Maoin Intleachtúil (EDMI).