Als u een vraag heeft die hier niet wordt behandeld, kunt u contact met ons opnemen en we zullen proberen zo snel mogelijk contact met u op te nemen.
Wet inzake digitale diensten
De wet inzake digitale diensten is een nieuwe reeks EU-brede regels voor digitale diensten die optreden als tussenpersoon voor consumenten en goederen, diensten en inhoud. In het kader van de digitaledienstenverordening verwijzen digitale diensten naar tussenhandelsdiensten zoals aanbieders van hostingdiensten, onlinemarktplaatsen en socialemedianetwerken.
De digitaledienstenverordening heeft tot doel een veiligere en eerlijkere onlinewereld tot stand te brengen. Er zullen regels worden ingevoerd die alle gebruikers in de EU op gelijke wijze beschermen, zowel met betrekking tot illegale goederen, inhoud of diensten als hun grondrechten.
Het zorgt bijvoorbeeld voor:
- een eenvoudige manier om illegale inhoud, goederen of diensten te melden;
- betere bescherming van mensen die het doelwit zijn van online-intimidatie en -pesten;
- transparantie rond reclame;
- een verbod op bepaalde soorten gerichte reclame, zoals reclame waarbij gevoelige gegevens of gegevens van minderjarigen worden gebruikt;
- eenvoudig te gebruiken, gratis klachtenmechanismen voor als een online platform onze inhoud verwijdert;
- vereenvoudigde voorwaarden.
De wet inzake digitale diensten (DSA) wordt gepubliceerd op de EUR-Lex-website. U kunt het in elke officiële EU-taal lezen.
Bezoek de EUR-Lex-pagina over de digitaledienstenverordening.
De wet inzake digitale diensten komt niet in de plaats van de richtlijn inzake elektronische handel.
Met het oog op een grotere harmonisatie neemt de wet inzake digitale diensten echter de bestaande regels inzake vrijstelling van aansprakelijkheid van de richtlijn inzake elektronische handel op, die ervoor zorgen dat tussenhandelsdiensten op de eengemaakte markt kunnen blijven gedijen.
De wet inzake digitale diensten heeft tot doel de regels van de AVG aan te vullen om het hoogste niveau van gegevensbescherming te waarborgen.
Wat bijvoorbeeld de verwerking van persoonsgegevens voor reclamedoeleinden betreft, vallen aanbieders van platformdiensten tegelijkertijd binnen het toepassingsgebied van de digitaledienstenverordening en de AVG.
Naast de AVG-voorwaarden voor de verwerking van persoonsgegevens verbiedt de digitaledienstenverordening aanbieders van onlineplatforms om advertenties te targeten met behulp van gebruikersprofilering die gebaseerd is op de in artikel 9, lid 1, AVG gespecificeerde bijzondere categorieën gegevens, zoals seksuele geaardheid, etniciteit of religieuze overtuigingen.
Bovendien is elk gebruik van profilering om gerichte advertenties te presenteren verboden, wanneer de aanbieders met redelijke zekerheid weten dat de gebruiker minderjarig is.
Als gevolg van ongecoördineerde regelgevingsinspanningen op nationaal niveau zijn de regelgevingskwesties die onder de wet inzake digitale diensten vallen, onderworpen aan meerdere uiteenlopende regels in verschillende lidstaten, wat verwarring veroorzaakt bij zowel bedrijven als burgers. De wet inzake digitale diensten heeft tot doel deze wetten te stroomlijnen door één reeks EU-brede regels vast te stellen en in alle lidstaten coördinatie- en handhavingsnetwerken op te zetten.
De wet inzake digitale diensten heeft betrekking op onlinetussenpersonen en -platforms (bijvoorbeeld onlinemarktplaatsen, sociale netwerken, platforms voor het delen van inhoud, appstores en online reis- en accommodatieplatforms) met als doel een nieuwe norm vast te stellenvoor de verantwoordingsplicht van onlineplatforms met betrekking tot desinformatie, illegale inhoud en andere maatschappelijke risico’s. Het omvat overkoepelende beginselen en robuuste waarborgen voor de vrijheid van meningsuiting en andere grondrechten.
De wet inzake digitale markten (DMA) bevat regels voor onlineplatforms voor poortwachters. Het doel is ervoor te zorgen dat dergelijke platforms zich online eerlijk gedragen. Deze regels zullen bijdragen tot de totstandbrenging van een gelijk speelveld ter bevordering van innovatie, groei en concurrentievermogen, zowel op de Europese interne markt als wereldwijd.
De wet inzake digitale diensten is van toepassing op alle onlinetussenpersonen en -platforms in de EU, bijvoorbeeld onlinemarktplaatsen, sociale netwerken, platforms voor het delen van inhoud, appstores en online reis- en accommodatieplatforms.
Kleine en micro-ondernemingen zijn vrijgesteld van sommige regels die voor hen belastender kunnen zijn. De Commissie zal nauwlettend toezien op de gevolgen van de nieuwe verordening voor kmo’s.
Zeer grote onlineplatforms en zoekmachines (VLOP’s en VLOSE’s) hebben aanvullende verplichtingen.
Zeer grote onlineplatforms en zoekmachines zijn die waarvan de gemiddelde gebruikers 10 % van de EU-bevolking bereiken of overschrijden. Dat komt neer op 45 miljoen gebruikers of meer.
Bekijk de volledige lijst van platforms die de Europese Commissie heeft genoemd als een zeer groot online platform of zoekmachine.
Zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) en zoekmachines (VLOSE’s) moeten aan een aantal verplichtingen voldoen, zoals:
- het uitvoeren van risicobeoordelingen;
- invoering van risicobeperkende maatregelen;
- het verstrekken van gemakkelijk leesbare en meertalige versies van hun algemene voorwaarden;
- invoering van een crisisresponsmechanisme;
- het creëren van een openbaar register voor de advertenties die op hun diensten worden gebruikt.
Bovendien moeten zij deze verplichtingen vier maanden na hun aanwijzing nakomen. Dit betekent dat deze verplichtingen reeds van toepassing zijn op zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines die in april 2023 zijn aangewezen.
De wet inzake digitale diensten werd in december 2020 voorgesteld. In april 2022 werd een politiek akkoord bereikt, dat in november 2022 in werking is getreden.
Uiterlijk op 17 februari 2023 waren platforms en zoekmachines verplicht hun gebruikersnummers te publiceren.
Platforms die als zeer grote onlineplatforms of zeer grote onlinezoekmachines zijn aangewezen, hebben vanaf hun aanwijzing vier maanden de tijd om te voldoen aan de regels van de digitaledienstenverordening, waaronder de publicatie van een risicobeoordeling.
Alle gereglementeerde entiteiten moeten uiterlijk op 17 februari 2024 aan de wet inzake digitale diensten voldoen. Dit is ook de uiterste datum voor de lidstaten om coördinatoren voor digitale diensten op te richten.
Gebruikers
De wet inzake digitale diensten introduceert een aantal regels om onze grondrechten online te beschermen. Deze rechten omvatten vrijheid van gedachte, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van informatie en vrijheid van mening zonder manipulatie.
De digitaledienstenverordening zorgt voor:
- transparantie van besluiten en bevelen tot verwijdering van inhoud;
- openbaar beschikbare verslagen over het gebruik van geautomatiseerde inhoudsmoderatie en het foutenpercentage ervan;
- harmonisatie van de reacties op illegale online-inhoud.
- minder donkere patronen online;
- een verbod op gerichte reclame waarbij gebruik wordt gemaakt van gevoelige gegevens of gegevens van minderjarigen;
- grotere transparantie van de gebruikers over hun informatiestroom, zoals informatie over parameters van aanbevelingssystemen en toegankelijke voorwaarden.
Lees meer over wat de EU doet om onze rechten online te beschermen
Donkere patronen zijn een manier om online platforms te ontwerpen om gebruikers te misleiden om dingen te doen die ze anders niet hadden overwogen, vaak maar niet altijd met geld.
Platforms kunnen gebruikers bijvoorbeeld misleiden om meer informatie te delen dan waarmee ze anders zouden instemmen. Of misschien adverteren ze een goedkoper maar niet beschikbaar product en leiden ze de gebruiker vervolgens naar vergelijkbare producten die meer kosten. Andere voorbeelden zijn het misleiden van gebruikers om zich te abonneren op diensten, het verbergen of creëren van misleidende knoppen, waardoor het moeilijk wordt om zich af te melden voor nieuwsbrieven en meer.
De wet inzake digitale diensten (DSA) bevat een verplichting die neerkomt op een verbod op het gebruik van zogenaamde donkere patronen op onlineplatforms. Op grond van deze verplichting moeten onlineplatforms hun diensten zodanig ontwerpen dat zij niet misleiden, manipuleren of anderszins het vermogen van gebruikers om vrije en geïnformeerde beslissingen te nemen wezenlijk verstoren of belemmeren.
De wet inzake digitale diensten voert een aantal verplichtingen in om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan.
Ten eerste moeten zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines risicobeoordelingen uitvoeren met betrekking tot verschillende elementen van hun diensten. De risicobeoordelingen moeten risico’s omvatten die voortvloeien uit het ontwerp, de werking of het gebruik ervan, zoals gecoördineerde desinformatiecampagnes. Bij de beoordeling moet worden nagegaan hoe de diensten van de zeer grote onlineplatforms of zeer grote onlinezoekmachines worden gebruikt om misleidende inhoud te verspreiden of te versterken. Op basis van de risicobeoordelingen zijn onlineplatforms verplicht risicobeperkende maatregelen uit te voeren.
Ten tweede moeten zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines over een crisisresponsmechanisme beschikken. Dit moet maatregelen omvatten die moeten worden genomen wanneer hun platform wordt gebruikt voor de snelle verspreiding van desinformatie.
Ten derde moedigt de digitaledienstenverordening platforms aan zich aan te sluiten bij de vrijwillige gedragscode inzake desinformatie.
Tot slot erkent de digitaledienstenverordening de rol die gerichte reclame kan spelen bij de verspreiding van desinformatie. Naast regels ter beperking van gerichte reclame vereist de digitaledienstenverordening dat zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines een openbaar reclameregister bijhouden. Deze databanken zullen onderzoekers helpen opkomende risico’s te bestuderen, zoals desinformatiecampagnes die negatieve gevolgen hebben voor de volksgezondheid, de veiligheid, het maatschappelijk debat, politieke participatie of gelijkheid.
Lees meer over wat de Commissie doet om desinformatie aan te pakken
De digitaledienstenverordening vereist dat platforms gemakkelijk te gebruiken meldingsmechanismen voor illegale inhoud hebben. Platforms moeten meldingen van illegale inhoud tijdig verwerken en informatie verstrekken aan zowel de gebruiker die de illegale inhoud markeert als de gebruiker die de inhoud heeft gepubliceerd over zijn besluit en eventuele verdere maatregelen.
Nee. De nieuwe regels voorzien in een EU-breed kader voor het opsporen, markeren en verwijderen van illegale inhoud, alsook in nieuwe risicobeoordelingsverplichtingen voor zeer grote onlineplatforms en zoekmachines om na te gaan hoe illegale inhoud zich op hun dienst verspreidt.
Wat illegale inhoud is, wordt gedefinieerd in andere wetten, hetzij op EU-niveau, hetzij op nationaal niveau – bijvoorbeeld terroristische inhoud, materiaal van seksueel misbruik van kinderen of illegale haatzaaiende uitlatingen worden gedefinieerd op EU-niveau. Wanneer een inhoud alleen in een bepaalde lidstaat illegaal is, mag deze in de regel alleen worden verwijderd op het grondgebied waar de inhoud illegaal is.
De digitaledienstenverordening verplicht platforms om een contactpunt voor gebruikers te hebben, zoals e-mailadressen, instant messages of chatbots. Onlineplatforms zullen er ook voor moeten zorgen dat het contact snel en direct verloopt en niet uitsluitend op geautomatiseerde hulpmiddelen kan vertrouwen, waardoor het voor gebruikers gemakkelijker wordt om platforms te bereiken als zij een klacht willen indienen. Ten tweede moeten onlineplatforms ervoor zorgen dat klachten worden behandeld door gekwalificeerd personeel en dat de kwestie tijdig en op niet-discriminerende wijze wordt behandeld. Onlineplatforms moeten ook duidelijke en specifieke redenen opgeven voor hun moderatiebeslissingen. Ten derde, als een gebruiker ervoor kiest om een besluit te laten herzien, moet dit kosteloos worden afgehandeld via het interne klachtensysteem van een platform.
Momenteel is de enige manier om een geschil tussen gebruiker en platform te beslechten via de rechtbank. Vanaf 17 februari 2024, na de volledige toepassing van de digitaledienstenverordening, hebben gebruikers recht op een buitengerechtelijke geschillenbeslechting. De kosten hiervan moeten betaalbaar zijn en worden gedragen door het platform dat zij gebruiken.
Als onlineplatforms besluiten een stuk inhoud te verwijderen, moeten zij alle betrokken gebruikers nu informatie verstrekken met de naam “motivering”, met vermelding van de redenen waarom die inhoud is verwijderd of beperkt.
VLOP’s moeten deze motiveringen ook zonder persoonsgegevens toezenden aan een collectieve databank, deDSA-transparantiedatabankgenoemd. De DSA-transparantiedatabank stelt onderzoekers in staat om een ongekende hoeveelheid beslissingen over inhoudsmoderatie te raadplegen en de ontwikkeling van de systeemrisico’s die door de DSA worden gedekt, te bestuderen.
De wet inzake digitale diensten (DSA) maakt reclame transparanter en zorgt ervoor dat deze duidelijk wordt geëtiketteerd en dat informatie beschikbaar is over wie de advertentie plaatst en waarom u deze ziet.
Het introduceert ook een volledig verbod op reclame die is gericht met behulp van beschermde gegevens zoals seksuele geaardheid, etniciteit of religie en gerichte reclame gericht op minderjarigen.
Hoewel de EU al een aantal regels heeft om kinderen online te beschermen, zoals die in de richtlijn audiovisuele mediadiensten,bevat de wet inzake digitale diensten specifieke verplichtingen voor platforms.
Naast andere verplichtingen vereist de wet inzake digitale diensten dat tussenhandelsdiensten die in de eerste plaats door minderjarigen worden gericht of gebruikt, inspanningen leveren om ervoor te zorgen dat hun algemene voorwaarden voor minderjarigen gemakkelijk te begrijpen zijn.
Bovendien moeten onlineplatforms die door minderjarigen worden gebruikt:
- hun interface te ontwerpen met het hoogste niveau van privacy, beveiliging en veiligheid voor minderjarigen of deel te nemen aan gedragscodes ter bescherming van minderjarigen;
- de beste praktijken en beschikbare richtsnoeren in overweging te nemen, zoals de nieuwe Europese strategie voor een beter internet voor kinderen (BIK+);
- geen advertenties aan minderjarigen te presenteren op basis van profilering.
Zeer grote onlineplatforms en zoekmachines (VLOP’s en VLOSE’s) moeten extra inspanningen leveren om minderjarigen te beschermen.
Dit houdt onder meer in dat ervoor moet worden gezorgd dat hun risicobeoordeling betrekking heeft op de grondrechten, waaronder de rechten van het kind. Ze moeten beoordelen hoe gemakkelijk het voor kinderen en adolescenten is om te begrijpen hoe hun dienst werkt en mogelijke blootstellingen aan inhoud die hun fysieke of mentale welzijn of morele ontwikkeling zou kunnen schaden.
Handhaving
Het toezicht op de regels zal worden gedeeld tussen de Commissie – die in de eerste plaats verantwoordelijk is voor zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines – en de lidstaten, die verantwoordelijk zijn voor andere platforms en zoekmachines naargelang de plaats waar zij zijn gevestigd.
De Commissie zal dezelfde toezichthoudende bevoegdheden hebben als zij op grond van de huidige antitrustregels heeft, met inbegrip van onderzoeksbevoegdheden en de mogelijkheid om boetes op te leggen tot 6 % van de totale inkomsten.
Niet-nalevingsbesluiten kunnen leiden tot geldboeten, die worden bepaald door de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk. Het bedrag van de geldboete moet evenredig zijn en mag in geen geval meer bedragen dan 6 % van de totale jaaromzet van een aanbieder.
De lidstaten zullen uiterlijk op 17 februari 2024 bevoegde autoriteiten — coördinatoren voor digitale diensten genoemd — moeten aanwijzen om toezicht te houden op de naleving van de in hun rechtsgebied gevestigde diensten, en om deel te nemen aan het EU-samenwerkingsmechanisme.
Een coördinator voor digitale diensten (DSC) is een autoriteit die verantwoordelijk is voor de toepassing en handhaving van de digitaledienstenverordening in elke lidstaat. De lidstaten werd verzocht hun coördinator voor digitale diensten uiterlijk op 17 februari 2023 aan te wijzen.
DSC’s zullen samen met de Commissie bijdragen tot het toezicht op de handhaving van de wet inzake digitale diensten. Zij zullen de bevoegdheid hebben om toegang te vragen tot VLOP's/VLOSE's-gegevens, inspecties te gelasten en boetes op te leggen in geval van een inbreuk. Zij zullen ook verantwoordelijk zijn voor de certificering van “betrouwbare flaggers” en organen voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting.
Vertrouwde flaggers beschikken over bijzondere deskundigheid en bekwaamheid voor het opsporen, identificeren en melden van illegale inhoud en zijn onafhankelijk van onlineplatforms. Onlineplatforms moeten ervoor zorgen dat meldingen van betrouwbare flaggers prioriteit krijgen en tijdig worden verwerkt.
Volgens de wet inzake digitale diensten is een betrouwbare flagger een status die wordt toegekend door de coördinator voor digitale diensten in de lidstaat waar de aanvrager van een betrouwbare flagger verblijft.
Om succesvol te zijn, moet de aanvrager:
- beschikken over bijzondere deskundigheid en bekwaamheid met het oog op het opsporen, identificeren en melden van illegale inhoud;
- onafhankelijk zijn van alle aanbieders van onlineplatforms;
- hun activiteiten uit te voeren met het oog op het zorgvuldig, nauwkeurig en objectief indienen van meldingen van illegale inhoud.
De status van “betrouwbare flagger” wordt toegekend door de coördinator voor digitale diensten van de lidstaat waar de aanvrager is gevestigd, op voorwaarde dat de aanvragende entiteit voldoet aan alle voorwaarden van de verordening.
De coördinatoren voor digitale diensten gaan uiterlijk op 17 februari 2024 van start. Wij raden u aan de ontwikkelingen in de lidstaat van uw vestiging vóór deze datum te volgen om informatie te vinden over de gedetailleerde procedure, die op nationaal niveau zal worden geregeld.
Alleen entiteiten met een vestiging in de EU kunnen in het kader van de digitaledienstenverordening de status van “vertrouwde flagger” aanvragen.
De wet inzake digitale diensten bevat een hoge standaard voor de onafhankelijkheid van de nationale regelgevende instanties. Het bevat expliciete vereisten voor onafhankelijkheid bij de aanwijzing van coördinatoren voor digitale diensten in de lidstaten. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat hun coördinator voor digitale diensten over voldoende financiële, technische en personele middelen beschikt om zijn taken uit te voeren.
De coördinatoren voor digitale diensten moeten volledig onafhankelijk blijven in hun besluitvorming en mogen geen instructies vragen aan hun regeringen of andere organen, met name onlineplatforms.
In het kader van de digitaledienstenverordening moeten zeer grote onlineplatforms of zeer grote onlinezoekmachines de risico’s van hun diensten beoordelen. Dit omvat desinformatie of verkiezingsmanipulatie, cybergeweld tegen vrouwen of online schade aan minderjarigen. Vervolgens moeten zij overeenkomstige risicobeperkende maatregelen nemen.
Er kunnen momenten zijn waarop er twijfel bestaat over het vermogen van een zeer groot onlineplatform of een zeer grote zoekmachine om risico’s voor de samenleving en het risico van niet-naleving van de digitaledienstenverordening aan te pakken. In dergelijke gevallen kan de Commissie gebruikmaken van haar onderzoeksbevoegdheden.
De onderzoeksbevoegdheden van de Commissie omvatten de mogelijkheid om verzoeken om informatie te sturen, een bevoegdheid om interviews of inspecties uit te voeren en handhavingsbevoegdheden, zoals het opleggen van aanvullende maatregelen, boetes of dwangsommen.
Deze bevoegdheden kunnen alleen worden gebruikt in gerechtvaardigde gevallen van het waarborgen van de naleving van de wet inzake digitale diensten en alleen voor zover dit noodzakelijk en evenredig is. Tegen alle besluiten van de Commissie kan beroep worden ingesteld bij het Hof van Justitie van de EU.
In geval van een crisis kan de nationale coördinator voor digitale diensten of de Commissie voorlopige maatregelen nemen. Dergelijke maatregelen moeten echter als laatste redmiddel worden beschouwd. De Commissie waardeert de vrijheid van meningsuiting en informatie als belangrijke pijlers in onze democratieën. Daarom mogen maatregelen niet verder gaan dan wat nodig is om ernstige schade te voorkomen en moeten zij in de tijd worden beperkt en niet langer van toepassing zijn zodra alle bewijsmateriaal is verzameld.
Daarnaast is in artikel 8 van de digitaledienstenverordening uitdrukkelijk bepaald dat het verboden is aanbieders van onlineplatforms algemene monitoringverplichtingen op te leggen.
Related content
De wet inzake digitale diensten en de wet inzake digitale markten hebben tot doel een veiligere digitale ruimte tot stand te brengen waarin de grondrechten van gebruikers worden beschermd en een gelijk speelveld voor bedrijven tot stand te brengen.