Kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji

Ustanowiony w 2018 r. kodeks postępowania został znacznie wzmocniony w 2022 r. w celu uznania go za kodeks postępowania na mocy aktu o usługach cyfrowych.

13 lutego 2025 r. Komisja i Europejska Rada ds. Usług Cyfrowych zatwierdziły włączenie kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji z 2022 r. jako kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji do aktu o usługach cyfrowych.

Droga, która doprowadziła do przyjęcia kodeksu postępowania z 2022 r.

Uznając znaczenie dostosowania kodeksu do przyszłych wyzwań, sygnatariusze zgodzili się ustanowić ramy dalszej współpracy za pośrednictwem stałej grupy zadaniowej. Kodeks zawiera również wzmocnione ramy monitorowania oparte na jakościowych elementach sprawozdawczości i wskaźnikach poziomu usług mierzących skuteczność jego wdrażania. Sygnatariusze utworzyli Centrum Przejrzystości, które zapewnia społeczeństwu jasny przegląd strategii politycznych, które wdrożyli w celu realizacji swoich zobowiązań, i regularnie aktualizuje je o odpowiednie dane.

Zobowiązania wynikające z kodeksu postępowania

Proces przeglądu kodeksu rozpoczęto w czerwcu 2021 r., a po podpisaniu i przedstawieniu zmienionego kodeksu 16 czerwca 2022 r. nowy kodeks stał się częścią szerszych ram regulacyjnych w połączeniu z przepisami dotyczącymi przejrzystości i targetowania reklamy politycznej oraz aktem o usługach cyfrowych.

Wzmocniony kodeks postępowania zawiera 44 zobowiązania i 128 konkretnych środków w następujących obszarach.

• Demonetyzacja: ograniczenie zachęt finansowych dla podmiotów realizujących dezinformację

  Wzmocniony kodeks ma na celu zapewnienie, aby podmioty realizujące dezinformację nie czerpały korzyści z przychodów z reklam. Sygnatariusze zobowiązują się do wprowadzenia bardziej zdecydowanych środków zapobiegających umieszczaniu reklam obok dezinformacji, a także rozpowszechnianiu reklam zawierających dezinformację. Kodeks ustanawia również skuteczniejszą współpracę między podmiotami sektora reklamy, umożliwiając bardziej zdecydowane wspólne działania.  

• Przejrzystość reklamy politycznej

  Uznając znaczenie reklamy politycznej w kształtowaniu życia publicznego, wzmocniony kodeks zobowiązuje sygnatariuszy do wprowadzenia silniejszych środków przejrzystości, umożliwiających użytkownikom łatwe rozpoznawanie reklam politycznych poprzez zapewnienie skuteczniejszego etykietowania, zobowiązanie się do ujawniania sponsora, wydatków na reklamę i okresu wyświetlania.  Ponadto sygnatariusze zobowiązują się do wprowadzenia wydajnych i możliwych do przeszukiwania bibliotek reklam na potrzeby reklamy politycznej.

• Zapewnienie integralności usług

  Kodeks wzmocni środki mające na celu ograniczenie zachowań manipulacyjnych wykorzystywanych do rozpowszechniania dezinformacji (np. fałszywych kont, amplifikacji opartej na botach, podszywania się pod inną osobę, złośliwych deepfake'ów) oraz nawiąże ściślejszą współpracę między sygnatariuszami w celu zwalczania wyzwań związanych z takimi technikami. Sygnatariusze uzgodnią międzyresortowe zrozumienie niedozwolonych zachowań manipulacyjnych i praktyk mających na celu szerzenie dezinformacji. Będą one również zobowiązane do okresowego przeglądu wykazu taktyk, technik i procedur (TTP) stosowanych przez podmioty działające w złym zamiarze oraz do wdrożenia jasnych polityk obejmujących szereg zidentyfikowanych zachowań i praktyk.

• Wzmocnienie pozycji użytkowników

  Użytkownicy będą lepiej chronieni przed dezinformacją dzięki udoskonalonym narzędziom rozpoznawania, rozumienia i sygnalizowania dezinformacji, dostępowi do wiarygodnych źródeł oraz inicjatywom na rzecz umiejętności korzystania z mediów. W szczególności kodeks zapewni wprowadzenie bezpiecznych praktyk projektowych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się dezinformacji i zapewnienia większej przejrzystości ich systemów rekomendacji, dostosowując je do ograniczenia rozpowszechniania dezinformacji.

• Wzmocnienie pozycji naukowców

  Kodeks przewiduje, że platformy internetowe lepiej wspierają badania nad dezinformacją. Naukowcy będą mieli lepszy i szerszy dostęp do danych platform. Oznacza to zapewnienie zautomatyzowanego dostępu do danych nieosobowych, zanonimizowanych, zagregowanych lub w sposób oczywisty upublicznionych oraz dążenie do wprowadzenia struktury zarządzania w celu uproszczenia dostępu do danych wymagających dodatkowej kontroli.

• Wzmocnienie pozycji społeczności zajmującej się weryfikacją informacji

  Nowy kodeks rozszerzy zakres weryfikacji faktów we wszystkich państwach członkowskich i językach UE oraz zagwarantuje, że platformy będą w bardziej spójny sposób korzystać z weryfikacji faktów w swoich usługach. Ponadto kodeks działa na rzecz zapewnienia sprawiedliwego wkładu finansowego na rzecz pracy weryfikatorów informacji oraz lepszego dostępu weryfikatorów informacji do informacji ułatwiających ich codzienną pracę.

• Centrum ds. Przejrzystości i grupa zadaniowa

  Centrum Przejrzystości, dostępne dla wszystkich obywateli, umożliwi łatwy przegląd wdrażania środków przewidzianych w kodeksie, zapewniając przejrzystość i regularne aktualizacje odpowiednich danych. Stała grupa zadaniowa będzie dbać o to, by kodeks nie ulegał dezaktualizacji i był dostosowany do zakładanych celów, poprzez ustanowienie forum – między innymi – w celu przeglądu i dostosowania zobowiązań w świetle zmian technologicznych, społecznych, rynkowych i legislacyjnych. Grupa zadaniowa składa się z przedstawicieli sygnatariuszy, Europejskiej Grupy Regulatorów ds. Audiowizualnych Usług Medialnych (ERGA), Europejskiego Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO) i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, a przewodniczy jej Komisja.

• Wzmocnione ramy monitorowania

  Kodeks obejmuje solidne ramy monitorowania, w tym wskaźniki poziomu usług służące do pomiaru wdrażania kodeksu w całej UE i na szczeblu państw członkowskich. W styczniu 2023 r. sygnatariusze przedstawiają Komisji pierwsze sprawozdania bazowe z wdrażania kodeksu. Następnie bardzo duże platformy internetowe, zgodnie z definicją zawartą w akcie o usługach cyfrowych, ponownie składają sprawozdania po sześciu miesiącach, podczas gdy inni sygnatariusze składają sprawozdania co roku. Wzmocniony kodeks zawiera również wyraźne zobowiązanie do działania na rzecz ustanowienia wskaźników strukturalnych umożliwiających pomiar ogólnego wpływu kodeksu na dezinformację. Pierwszy wstępny zestaw został już opublikowany.

• Wskaźniki strukturalne

Wzmocniony kodeks zawiera również wyraźne zobowiązanie do działania na rzecz ustanowienia wskaźników strukturalnych umożliwiających pomiar ogólnego wpływu kodeksu na dezinformację. Opublikowano już pierwszy wstępny zestaw wskaźników strukturalnych.

• Współpraca podczas wyborów

Sygnatariusze kodeksu zobowiązali się do współpracy i koordynacji prac podczas wyborów, gdy zagrożenie kampaniami dezinformacyjnymi jest szczególnie wysokie. Jak przewidziano w kodeksie, sygnatariusze ustanowili system szybkiego reagowania, aby zapewnić szybką i skuteczną współpracę między platformami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i weryfikatorami informacji w okresach wyborczych – działający w związku z wyborami do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2024 r.