Acmhainneacht sonraí soghluaisteachta a dhíghlasáil

Cad é acmhainneacht na sonraí soghluaisteachta?

I saol idirnasctha an lae inniu, tá ardacmhainneacht ag baint leis an méid ollmhór sonraí a ghineann gluaiseachtaí laethúla daoine agus earraí. Tá sonraí soghluaisteachta ina spreagadh cumhachtach don nuálaíocht agus don éifeachtúlacht fheabhsaithe, do thionchar laghdaithe ar an gcomhshaol agus do cháilíocht saoil fheabhsaithe do gach Eorpach. Dá ndéanfaí na sonraí sin a ghiaráil, d’fhéadfadh sé go mbeadh pleanáil níos cliste, níos athléimní, bonneagar agus seirbhísí iompair, trácht níos leachtaí, turais trasteorann níos éasca, slabhraí lóistíochta níos iomaíche agus tuairisciú níos simplí ó FBManna mar thoradh air sin. Seachas sonraí a bhailiú go simplí, is é an dúshlán atá ann é a dhéanamh níos éasca é a roinnt, ar bhealach sábháilte agus rialaithe, agus é a athrú ina fhaisnéis inghníomhaithe. Tá sé ríthábhachtach leas a bhaint as acmhainneacht neamhshaothraithe na sonraí iompair chun tacú le forbairt na hintleachta saorga agus teicneolaíochtaí teorann eile.

Príomhthionscnaimh agus creataí reachtacha

Bunaíodh roinnt príomhthionscnamh agus creataí reachtacha chun úsáid sonraí in earnáil na soghluaisteachta a éascú agus a chur chun cinn.

Is é is aidhm don Straitéis Eorpach maidir le Sonraí a cuireadh chun feidhme i mí Feabhra 2020 margadh aonair le haghaidh sonraí a bhunú, lena n-áiritheofar iomaíochas na hEorpa ar an leibhéal domhanda. Is plean cuimsitheach é chun rochtain, comhroinnt agus úsáid sonraí a éascú i ngach earnáil, lena n-áirítear soghluaisteacht, leas a bhaint as a acmhainneacht ar mhaithe leis an ngeilleagar agus leis an tsochaí agus ceannasacht sonraí príobháideachais á háirithiú ag an am céanna.

Faoin Straitéis sin, le glacadh an Ghnímh Eorpaigh um Shonraí,  áiritheofar  leithdháileadh cothrom luacha ó shonraí agus cothófar rochtain ar shonraí agus úsáid sonraí. In earnáil na soghluaisteachta, mar shampla, osclóidh sé an margadh le haghaidh seirbhísí bunaithe ar shonraí feithicle, ó dheisiúcháin go hárachas. Leis an ngníomh cur chun feidhme maidir le tacair sonraí ardluacha, cuirtear tacair sonraí thábhachtacha de chuid na hearnála poiblí ar fáil gan bhac i bhformáid mheaisín-inléite, lena n-áirítear tacair sonraí maidir le gréasáin iompair (uiscebhealaí intíre). Ar deireadh, is é is aidhm don Ghníomh um Rialachas Sonraí muinín as idirghabhálaithe sonraí a mhéadú agus sásraí comhroinnte sonraí a neartú.

Sna treoirlínte polaitiúla uaithi le haghaidh 2024-2029, d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin, Ursula von der Leyen, go gcuirfidh an Coimisiún Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le Sonraí ar aghaidh, chun an creat do ghnólachtaí agus do riaracháin a shimpliú agus a chuíchóiriú chun sonraí a chomhroinnt, agus leas á bhaint as na rialacha atá ann cheana.

© carloscastilla - Getty/iStock">

Tionscnaimh le haghaidh digitiú agus comhroinnt sonraí i réimse an iompair

Tá comhar á chothú go gníomhach ag an Aontas freisin le rialtais agus leis an tionscal chun caighdeáin choiteanna agus dea-chleachtais choiteanna a fhorbairt maidir le bailiú, bainistiú agus úsáid sonraí in earnáil an iompair. Tacaíonn roinnt tionscnamh le digitiú an iompair, rud a fhágann go bhfuil sé níos éasca sonraí a bhaineann le soghluaisteacht a rochtain agus a mhalartú. I measc na samplaí tá creat na gCóras Cliste Iompair (CCI), lena n-eagraítear rochtain ar shonraí riachtanacha iompair trí Phointí Rochtana Náisiúnta (NAPanna) agus tionscadal NAPCORE, arb é is aidhm dó na pointí rochtana sin a chomhchuibhiú agus a fheabhsú ar fud na hEorpa. Leis an bhFóram Digiteach Iompair agus Lóistíochta (DTLF), cruthaítear timpeallachtaí idir-inoibritheacha le haghaidh comhroinnt sonraí le haghaidh lasta agus lóistíochta. Ina theannta sin, tacaíonn an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE) Digiteach le hArdáin Dhigiteacha Oibríochtúla (ODPanna) a bhunú, a thacóidh le hiarfheistiú bonneagair fuinnimh agus iompair agus a sholáthróidh acmhainní TFC chun sreabhadh, stóráil agus próiseáil sonraí a éascú, rud a chuideoidh le seirbhísí cliste nua a fhorbairt. 

© Mathis Works - DigitalVision Vectors via Getty Image">

I dtreo spás coiteann Eorpach do shonraí soghluaisteachta

© funky-data - Getty/iStock">

Fógraíodh i Straitéis Sonraí an Aontais Eorpaigh go gcruthófaí spásanna coiteanna sonraí Eorpacha  i bpríomhearnálacha, lena n-áirítear an tsoghluaisteacht. Soláthraíonn na spásanna sonraí sin an rialachas agus an bonneagar is gá chun rochtain, comhthiomsú agus comhroinnt sonraí a éascú ar bhealach rialaithe agus slán. 

Cé go ngintear go leor sonraí in earnáil na soghluaisteachta agus an iompair, tá sé an-ilroinnte. Bíonn an iomarca cuideachtaí ag streachailt le rochtain a fháil ar na sonraí a theastaíonn uathu, agus úsáideann cuideachtaí móra teicneolaíochta eachtracha sonraí Eorpacha chun a ngnó a bhreoslú.

Is é is aidhm don Spás Eorpach Sonraí Soghluaisteachta (EMDS) creat coiteann teicniúil agus rialachais a sholáthar chun idir-inoibritheacht a chumasú agus chun deireadh a chur le bacainní ar rochtain ar shonraí agus ar chomhroinnt sonraí in earnáil na soghluaisteachta agus an iompair. Cuireann sé le héiceachórais sonraí iompair atá ann cheana agus atá ag teacht chun cinn, rud a chuidíonn chun iad a chónascadh agus a idirnascadh. Tacaíonn sé le gnólachtaí agus le rialtais trí chabhrú leo sonraí a úsáid go héifeachtach, rud a spreagann dul chun cinn i dteicneolaíochtaí agus seirbhísí iompair. 

Gníomhaíochtaí chun an spás coiteann Eorpach do shonraí soghluaisteachta a bhaint amach

Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún  maidir le spás coiteann Eorpach do shonraí soghluaisteachta a chruthú, fógraíodh na cuspóirí, na bearta tacaíochta, na garspriocanna agus an bealach chun cinn atá beartaithe do EMDS. Chun an fhís maidir le Comhspás Eorpach Sonraí Soghluaisteachta (EMDS) a bhaint amach, tá roinnt gníomhaíochtaí comhordaithe ar siúl.

Faoin gClár don Eoraip Dhigiteach (DIGITAL),  tugadh réamhbheart chun críche i mí Mheán Fómhair 2023 agus mapáladh tionscnaimh a bhí ann cheana agus sainaithníodh bloic thógála choiteanna a d’fhéadfadh a bheith ann. Cuireadh tús le gníomhaíocht imscartha i mí na Samhna 2023 chun bonneagar sonraí agus sásraí rialachais a chur ar fáil lena dtacaítear le cásanna úsáide i naoi gcathair agus réigiún, dírithe ar an tsoghluaisteacht uirbeach, amhail pleanáil bealaí ilmhódacha, faireachán a dhéanamh ar thionchair chomhshaoil an tráchta nó modhanna iompair a dhéanamh níos inrochtana do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe. Le gníomhaíocht nua, leithdháileadh EUR 15 mhilliún chun struchtúr comhair inbhuanaithe a bhunú agus chun tuilleadh cásanna maidir le soghluaisteacht trasteorann agus úsáid lóistíochta a chur in úsáid.

Faoin tSaoráid um Chónascadh na hEorpa (SCE), cuideoidh staidéar leanúnach le struchtúr rialachais EMDS a shainiú, agus le ról na sraithe idirnasctha lena n-éascófar infhionntacht agus inrochtaineacht sonraí ar fud éiceachórais éagsúla. 

Ar deireadh, is sásra nua iad na Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) chun Tionscadail Ilnáisiúnta a chur chun feidhme, arna mbunú le Clár Beartais 2030 don Deacáid Dhigiteach, atá ceaptha chun imscaradh bonneagair inbhuanaithe a éascú. D’fhéadfadh ról mór a bheith ag ullmhú leanúnach EDIC le haghaidh Sonraí Soghluaisteachta agus Lóistíochta maidir le EMDS a chruthú, a uas-scálú agus a inmharthanacht fhadtéarmach.

Cur le héiceachórais agus ardáin sonraí ar fud an Aontais

Sa bhreis ar na tionscnaimh sin de chuid an Aontais, féachann éiceachórais sonraí, ardáin tionscnamh agus margaí éagsúla – arna spreagadh ag na Ballstáit nó ag gníomhaithe príobháideacha – le comhroinnt sonraí in earnáil na soghluaisteachta a éascú. I measc na bpríomhshamplaí tá:

• Spás Sonraí Soghluaisteachta: le tacaíocht ó rialtas na Gearmáine, leis an éiceachóras díláraithe oscailte sin is féidir le soláthraithe sonraí soghluaisteachta sonraí a chomhroinnt agus, ag an am céanna, rialú a choinneáil agus ardáin sonraí soghluaisteachta atá ann cheana a nascadh. 

• Eona-X: bhunaigh príomhghníomhaithe príobháideacha an spás sonraí sin le haghaidh soghluaisteachta, iompair agus turasóireachta, lena n-áirítear cuideachtaí aerlíne, iarnróid, aerfoirt, gluaisteán agus teicneolaíochta taistil. Mar chuid de thionscnamh GAIA-X, tá sé d’aidhm aige comhtháthú rianúil sonraí taistil a sholáthar ar fud modhanna iompair éagsúla chun feabhas a chur ar an eispéireas taistil.

• Bonneagar Bunsonraí (BDI): leis an tacar comhaontuithe sin atá dírithe ar an earnáil lóistíochta, cuirtear ar chumas na bpáirtithe rannpháirteacha líonra TF a fhorbairt go comhpháirteach lena dtacaítear le comhroinnt sonraí rúnda agus ceannasacht sonraí á háirithiú ag an am céanna. Tacaíonn rialtas na hÍsiltíre lena fhorbairt agus lena chur i bhfeidhm. 

• Éiceachóras Sonraí Tráchta: leis an gcomhpháirtíocht phríobháideach phoiblí sin a bhfuil thart ar 200 eagraíocht ón bhFionlainn agus níos faide i gcéin páirteach inti, forbraítear rialacha chun sonraí a chomhroinnt go héifeachtach i réimse an tráchta chun réitigh nuálacha maidir le húsáid sonraí agus geilleagar cothrom sonraí a chruthú. Tacaíonn Fintraffic leis.

Cuirfidh an spás coiteann Eorpach do shonraí soghluaisteachta leis an iliomad tionscnamh atá ann cheana. Cuirfidh sé idir-inoibritheacht eatarthu chun cinn, trí uirlisí a chur ar fáil chun tacú lena gcóineasú, agus éascóidh sé aimsiú sonraí agus rochtain ar shonraí ar fud na n-éiceachóras.

Idir-inoibritheacht a chur chun cinn ar fud na n-earnálacha

Tá sé ríthábhachtach na sineirgí le spásanna coiteanna sonraí Eorpacha eile (amhail an turasóireacht, pobail chliste, an Comhaontú Glas agus an mhonaraíocht) a ghiaráil, ós rud é go bhfuil cuid de na deiseanna is mó a bhfuil gealladh fúthu ag an acomhal idir earnálacha. Mar shampla, trí leas a bhaint as na spásanna sonraí fuinnimh agus soghluaisteachta, beifear in ann leas a bhaint as sonraí leictrea-shoghluaisteachta, rud a dhéanfaidh táirgeadh agus éileamh fuinnimh a bharrfheabhsú. 

Chun an idir-inoibritheacht a chumasú ar fud spásanna sonraí earnála, tá an tAontas ag tacú le treoirphlean coiteann, caighdeáin chomhroinnte agus bloic thógála choiteanna a fhorbairt. Tá an Clár don Eoraip Dhigiteach ag maoiniú go háirithe an Lárionad Tacaíochta do Spásanna Sonraí agus forbairt Simpl , an meánearraí cliste foinse oscailte le haghaidh spásanna sonraí Eorpacha. 

Foghlaim níos mó

• Conclúidí ón réamhbheart le haghaidh EMDS 

• Gníomhaíochtaí imscarthaEMDS, an ghníomhaíocht imscartha atá ar siúl faoi láthair

• Príomhtheicneolaíochtaí chun borradh a chur faoi dhigitiú an iompair

• Leathanach gréasáin na Straitéise um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste le haghaidh tionscnaimh agus bearta earnála atá nasctha le sonraí soghluaisteachta