Uwolnienie potencjału danych dotyczących mobilności

Jaki jest potencjał danych dotyczących mobilności?

W dzisiejszym połączonym świecie ogromna ilość danych generowanych przez codzienne przepływy ludzi i towarów ma duży potencjał. Dane dotyczące mobilności są potężnym motorem zwiększenia innowacyjności i wydajności, zmniejszenia wpływu na środowisko i poprawy jakości życia wszystkich Europejczyków. Wykorzystanie tych danych może prowadzić do inteligentniejszego i bardziej odpornego planowania infrastruktury transportowej i usług transportowych, bardziej płynnego ruchu, łatwiejszych podróży transgranicznych, bardziej konkurencyjnych łańcuchów logistycznych i prostszej sprawozdawczości MŚP. Poza zwykłym gromadzeniem danych wyzwaniem jest ułatwienie dzielenia się nimi w bezpieczny i kontrolowany sposób oraz przekształcenie ich w użyteczną inteligencję. Wykorzystanie niewykorzystanego potencjału danych dotyczących transportu ma kluczowe znaczenie dla wspierania rozwoju sztucznej inteligencji i innych technologii pionierskich.

Kluczowe inicjatywy i ramy prawne

Ustanowiono szereg kluczowych inicjatyw i ram prawnych w celu ułatwienia i promowania wykorzystywania danych w sektorze mobilności.

Europejska strategia w zakresie danych wdrożona w lutym 2020 r. ma na celu ustanowienie jednolitego rynku danych, zapewniając konkurencyjność Europy na arenie światowej. Jest to kompleksowy plan mający na celu ułatwienie dostępu do danych, ich udostępniania i wykorzystywania we wszystkich sektorach, w tym w dziedzinie mobilności, z wykorzystaniem ich potencjału z korzyścią dla gospodarki i społeczeństwa, przy jednoczesnym zapewnieniu suwerenności danych dotyczących prywatności.

W ramach tej strategii przyjęcie europejskiego aktu w sprawie danych  zapewni sprawiedliwy podział wartości z danych oraz będzie sprzyjać dostępowi do danych i ich wykorzystywaniu. W sektorze mobilności otworzy on na przykład rynek usług opartych na danych o pojazdach, od napraw po ubezpieczenia. Akt wykonawczy w sprawie zbiorów danych o wysokiej wartości zapewnia swobodny dostęp do ważnych zbiorów danych sektora publicznego w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, w tym zbiorów danych dotyczących sieci transportowych (śródlądowych dróg wodnych). Ponadto akt w sprawie zarządzania danymi ma na celu zwiększenie zaufania do pośredników w zakresie danych i wzmocnienie mechanizmów udostępniania danych.

W swoich wytycznych politycznych na lata 2024–2029 przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zapowiedziała, że Komisja przedstawi strategię w zakresie europejskiej unii danych, aby uprościć i usprawnić ramy udostępniania danych przez przedsiębiorstwa i administracje, w oparciu o obowiązujące przepisy.

© carloscastilla - Getty/iStock">

Inicjatywy na rzecz cyfryzacji i wymiany danych w dziedzinie transportu

UE aktywnie wspiera również współpracę z rządami i przemysłem w celu opracowania wspólnych norm i najlepszych praktyk w zakresie gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze transportu. Szereg inicjatyw wspiera cyfryzację transportu, ułatwiając dostęp do danych związanych z mobilnością i ich wymianę. Przykłady obejmują ramy inteligentnych systemów transportowych (ITS), które organizują dostęp do podstawowych danych transportowych za pośrednictwem krajowych punktów dostępu, oraz projekt NAPCORE, którego celem jest harmonizacja i usprawnienie tych punktów dostępu w całej Europie. Forum Cyfrowego Transportu i Logistyki (DTLF) tworzy interoperacyjne środowiska wymiany danych dla transportu towarowego i logistyki. Ponadto instrument „Łącząc Europę” – technologie cyfrowe wspiera tworzenie operacyjnych platform cyfrowych, które będą wspierać modernizację infrastruktury energetycznej i transportowej oraz zapewniać zasoby ICT w celu ułatwienia przepływu, przechowywania i przetwarzania danych, pomagając w opracowywaniu nowych inteligentnych usług.

© Mathis Works - DigitalVision Vectors via Getty Image">

W kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności

© funky-data - Getty/iStock">

W strategii UE w zakresie danych zapowiedziano utworzenie wspólnych europejskich przestrzeni danych w kluczowych sektorach, w tym w zakresie mobilności. Te przestrzenie danych zapewniają zarządzanie i infrastrukturę niezbędne do ułatwienia dostępu do danych, ich łączenia i udostępniania w kontrolowany i bezpieczny sposób. 

Chociaż w sektorze mobilności i transportu generowanych jest wiele danych, są one bardzo rozdrobnione. Zbyt wiele firm ma trudności z uzyskaniem dostępu do potrzebnych im danych, podczas gdy duże zagraniczne firmy technologiczne wykorzystują dane europejskie do napędzania swojej działalności.

Europejska przestrzeń danych dotyczących mobilności (EMDS) ma na celu zapewnienie wspólnych ram technicznych i ram zarządzania, aby umożliwić interoperacyjność i usunąć bariery w dostępie do danych i ich udostępnianiu w sektorze mobilności i transportu. Opiera się on na istniejących i powstających ekosystemach danych dotyczących transportu, pomagając w ich federacji i łączeniu. Wspiera przedsiębiorstwa i rządy, pomagając im efektywnie wykorzystywać dane, napędzając postęp w technologiach i usługach transportowych. 

Działania na rzecz stworzenia wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności

W komunikacie Komisji w sprawie utworzenia wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności zapowiedziano cele, środki wspierające, cele pośrednie i proponowane dalsze działania dotyczące EMDS. Aby zrealizować wizję wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności (EMDS), realizowanych jest kilka skoordynowanych działań.

W ramach programu „Cyfrowa Europa” (DIGITAL) we wrześniu 2023 r. zakończono działanie przygotowawcze, w ramach którego określono istniejące inicjatywy i zidentyfikowano potencjalne wspólne elementy składowe. W listopadzie 2023 r. rozpoczęto działanie wdrożeniowe mające na celu udostępnienie infrastruktury danych i mechanizmów zarządzania wspierających przypadki użycia w dziewięciu miastach i regionach, koncentrujące się na mobilności miejskiej, takie jak planowanie tras multimodalnych, monitorowanie wpływu ruchu na środowisko lub zwiększanie dostępności rodzajów transportu dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się. W ramach nowego działania przeznaczono 15 mln EUR na ustanowienie zrównoważonej struktury współpracy i wdrożenie dalszych przypadków wykorzystania mobilności transgranicznej i logistyki.

W ramach instrumentu „Łącząc Europę” trwające badanie pomoże określić strukturę zarządzania EMDS oraz rolę warstwy łączącej, która ułatwi wyszukiwalność i dostępność danych w różnych ekosystemach. 

Ponadto konsorcja na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej ( EDIC) są nowym mechanizmem wdrażania projektów wielokrajowych, ustanowionym w programie polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r., mającym na celu ułatwienie wdrażania zrównoważonej infrastruktury. Trwające przygotowania EDIC ds. mobilności i danych logistycznych mogłyby odegrać ważną rolę w tworzeniu, zwiększaniu skali i długoterminowej rentowności EMDS.

Wykorzystanie ekosystemów i platform danych w całej UE

Oprócz tych inicjatyw UE różne ekosystemy danych, platformy inicjatyw i rynki – prowadzone przez państwa członkowskie lub podmioty prywatne – mają na celu ułatwienie wymiany danych w sektorze mobilności. Do najważniejszych przykładów należą:

• Przestrzeń danych dotyczących mobilności: Ten otwarty zdecentralizowany ekosystem, wspierany przez rząd niemiecki, umożliwia dostawcom danych dotyczących mobilności wymianę danych przy jednoczesnym zachowaniu kontroli i łączeniu istniejących platform danych dotyczących mobilności. 

• Eona-X: ta przestrzeń danych na potrzeby mobilności, transportu i turystyki została założona przez wiodące podmioty prywatne, w tym przedsiębiorstwa lotnicze, kolejowe, lotnicze, motoryzacyjne i turystyczne. W ramach inicjatywy GAIA-X ma ona na celu zapewnienie płynnej integracji danych dotyczących podróży w różnych rodzajach transportu, aby poprawić wrażenia z podróży.

• Podstawowa infrastruktura danych (BDI): ten zestaw umów skierowanych do sektora logistyki umożliwia uczestniczącym stronom wspólne rozwijanie sieci informatycznej wspierającej wymianę poufnych danych przy jednoczesnym zapewnieniu suwerenności danych. Jego opracowanie i zastosowanie jest wspierane przez rząd holenderski. 

• Ekosystem danych o ruchu: w ramach tego partnerstwa publiczno-prywatnego, w którym uczestniczy około 200 organizacji z Finlandii i spoza niej, opracowano zasady skutecznego udostępniania danych w dziedzinie ruchu w celu stworzenia innowacyjnych rozwiązań w zakresie wykorzystywania danych i sprawiedliwej gospodarki opartej na danych. Jest wspierany przez Fintraffic.

Wspólna europejska przestrzeń danych dotyczących mobilności będzie opierać się na wielu istniejących inicjatywach. Będzie promować interoperacyjność między nimi, zapewniając narzędzia wspierające ich konwergencję oraz ułatwiając odkrywanie danych i dostęp do nich we wszystkich ekosystemach.

Promowanie interoperacyjności między sektorami

Wykorzystanie synergii z innymi wspólnymi europejskimi przestrzeniami danych (takimi jak turystyka, inteligentne społeczności, Zielony Ład i produkcja) ma zasadnicze znaczenie, ponieważ niektóre z najbardziej obiecujących możliwości znajdują się na styku sektorów. Na przykład wykorzystanie przestrzeni danych dotyczących energii i mobilności umożliwi wykorzystanie danych dotyczących elektromobilności, optymalizując produkcję energii i popyt na nią. 

Aby umożliwić interoperacyjność między sektorowymi przestrzeniami danych, UE wspiera opracowywanie wspólnego planu działania, wspólnych norm i wspólnych elementów składowych. W ramach programu „Cyfrowa Europa” finansuje się w szczególności Centrum Wsparcia Przestrzeni Danych oraz rozwój Simpl,  inteligentnego oprogramowania pośredniczącego opartego na otwartym oprogramowaniu dla europejskich przestrzeni danych. 

Dowiedz się więcej

• Wnioski z działania przygotowawczego dotyczącego EMDS 

• Działania związane z rozmieszczeniem EMDS, bieżące działanie związane z rozmieszczeniem

• Kluczowe technologie stymulujące cyfryzację transportu

• Strona internetowa strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności poświęcona inicjatywom sektorowym i środkom związanym z danymi dotyczącymi mobilności