Een combinatie van EU-beleid en -initiatieven is van cruciaal belang om het potentieel van mobiliteitsgegevens te ontsluiten, wat essentieel is voor de digitale en groene transformatie van de sector.
Wat is het potentieel van mobiliteitsgegevens?
In de onderling verbonden wereld van vandaag heeft de enorme hoeveelheid gegevens die wordt gegenereerd door de dagelijkse bewegingen van mensen en goederen een groot potentieel. Mobiliteitsgegevens zijn een krachtige motor voor meer innovatie en efficiëntie, voor minder milieueffecten en een betere levenskwaliteit voor alle Europeanen. Het benutten van deze gegevens kan leiden tot slimmere, veerkrachtigere planning van vervoersinfrastructuur en -diensten, vlotter verkeer, gemakkelijkere grensoverschrijdende reizen, concurrerendere logistieke ketens en eenvoudigere rapportage door kmo’s. Naast het verzamelen van gegevens, is de uitdaging om het gemakkelijker te maken om gegevens op een veilige en gecontroleerde manier te delen en om te zetten in bruikbare intelligentie. Het benutten van het onbenutte potentieel van vervoersgegevens is van cruciaal belang om de ontwikkeling van AI en andere grensverleggende technologieën te ondersteunen.
Belangrijkste initiatieven en wetgevingskaders
Er zijn verschillende belangrijke initiatieven en wetgevingskaders vastgesteld om het gebruik van gegevens in de mobiliteitssector te vergemakkelijken en te bevorderen.
De in februari 2020 ten uitvoer gelegde Europese datastrategie heeft tot doel een eengemaakte markt voor gegevens tot stand te brengen en het concurrentievermogen van Europa op mondiaal niveau te waarborgen. Het is een alomvattend plan om de toegang tot, het delen en het gebruik van gegevens in alle sectoren, met inbegrip van mobiliteit, te vergemakkelijken, het potentieel ervan ten behoeve van de economie en de samenleving te benutten en tegelijkertijd de soevereiniteit over privacygegevens te waarborgen.
In het kader van deze strategie zal de goedkeuring van de Europese dataverordening zorgen voor een eerlijke toewijzing van waarde uit gegevens en de toegang tot en het gebruik van gegevens bevorderen. In de mobiliteitssector zal het bijvoorbeeld de markt openstellen voor diensten op basis van voertuiggegevens, van reparaties tot verzekeringen. De uitvoeringshandeling betreffende hoogwaardige datasets maakt belangrijke openbare datasets vrij beschikbaar in een machinaal leesbaar formaat, met inbegrip van datasets op vervoersnetwerken (binnenwateren). Tot slot heeft de datagovernanceverordening tot doel het vertrouwen in gegevensbemiddelaars te vergroten en de mechanismen voor het delen van gegevens te versterken.
In haar politieke richtsnoeren voor 2024-2029 kondigde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan dat de Commissie een strategie voor de Europese data-unie zal voorstellen om het kader voor bedrijven en overheden om gegevens uit te wisselen te vereenvoudigen en te stroomlijnen, op basis van bestaande regels.
© carloscastilla - Getty/iStock">
Initiatieven voor digitalisering en gegevensuitwisseling op het gebied van vervoer
De EU bevordert ook actief de samenwerking met regeringen en de industrie om gemeenschappelijke normen en beste praktijken te ontwikkelen voor het verzamelen, beheren en gebruiken van gegevens in de vervoerssector. Verschillende initiatieven ondersteunen de digitalisering van het vervoer, waardoor het gemakkelijker wordt om toegang te krijgen tot mobiliteitsgerelateerde gegevens en deze uit te wisselen. Voorbeelden hiervan zijn het kader voor intelligente vervoerssystemen (ITS), dat de toegang tot essentiële vervoersgegevens organiseert via nationale toegangspunten (NAP’s) en het NAPCORE-project, dat tot doel heeft deze toegangspunten in heel Europa te harmoniseren en te verbeteren. Het Digital Transport and Logistics Forum (DTLF) creëert interoperabele omgevingen voor het delen van gegevens voor vracht en logistiek. Daarnaast ondersteunt de Connecting Europe Facility (CEF) Digital de oprichting van operationele digitale platforms (ODP’s), die de aanpassing van energie- en vervoersinfrastructuur zullen ondersteunen en ICT-middelen zullen verstrekken om de stroom, opslag en verwerking van gegevens te vergemakkelijken en nieuwe slimme diensten te helpen ontwikkelen.
© Mathis Works - DigitalVision Vectors via Getty Image">
Naar een gemeenschappelijke Europese ruimte voor mobiliteitsgegevens
© funky-data - Getty/iStock">
In de EU-datastrategie werd de oprichting aangekondigd van gemeenschappelijke Europese dataruimten in belangrijke sectoren, waaronder mobiliteit. Deze dataruimten bieden de governance en infrastructuur die nodig zijn om de toegang tot, het bundelen en delen van gegevens op een gecontroleerde en veilige manier te vergemakkelijken.
Hoewel er veel gegevens worden gegenereerd in de mobiliteits- en vervoerssector, is deze sterk gefragmenteerd. Te veel bedrijven hebben moeite om toegang te krijgen tot de gegevens die ze nodig hebben, terwijl grote buitenlandse technologiebedrijven Europese gegevens gebruiken om hun bedrijf van brandstof te voorzien.
De Europese dataruimte voor mobiliteit (EMDS) heeft tot doel een gemeenschappelijk technisch en governancekader te bieden om interoperabiliteit mogelijk te maken en belemmeringen voor de toegang tot en het delen van gegevens in de mobiliteits- en vervoerssector weg te nemen. Het bouwt voort op bestaande en opkomende ecosystemen voor vervoersgegevens en helpt deze te bundelen en met elkaar te verbinden. Het ondersteunt bedrijven en overheden door hen te helpen gegevens effectief te gebruiken, waardoor vooruitgang in transporttechnologieën en -diensten wordt gestimuleerd.
Acties om de gemeenschappelijke Europese ruimte voor mobiliteitsgegevens tot stand te brengen
In de mededeling van de Commissie over de totstandbrenging van een gemeenschappelijke Europese ruimte voor mobiliteitsgegevens werden de doelstellingen, ondersteunende maatregelen, mijlpalen en een voorgestelde koers voor de EMDS aangekondigd. Om de visie van een gemeenschappelijke Europese ruimte voor mobiliteitsgegevens (EMDS) te verwezenlijken, zijn verschillende gecoördineerde acties aan de gang.
In het kader van het programma Digitaal Europa (DIGITAL) werd in september 2023 een voorbereidende actie afgerond en werden bestaande initiatieven in kaart gebracht en mogelijke gemeenschappelijke bouwstenen geïdentificeerd. In november 2023 is een uitrolactie van start gegaan om gegevensinfrastructuur en governancemechanismen ter ondersteuning van use cases in negen steden en regio’s beschikbaar te stellen, gericht op stedelijke mobiliteit, zoals multimodale routeplanning, monitoring van de milieueffecten van het verkeer of het toegankelijker maken van vervoerswijzen voor mensen met beperkte mobiliteit. Een nieuwe actie heeft 15 miljoen EUR toegewezen om een duurzame samenwerkingsstructuur op te zetten en verdere grensoverschrijdende mobiliteits- en logistieke use cases in te zetten.
In het kader van de Connecting Europe Facility (CEF) zal een lopende studie helpen bij het definiëren van de governancestructuur voor de EMDS en de rol van de verbindingslaag die de vindbaarheid en toegankelijkheid van gegevens in verschillende ecosystemen zal vergemakkelijken.
Tot slot zijn de Europese consortia voor digitale infrastructuur (EDIC) een nieuw mechanisme voor de uitvoering van meerlandenprojecten, dat is ingesteld bij het beleidsprogramma voor het digitale decennium tot 2030 en dat is ontworpen om de uitrol van duurzame infrastructuur te vergemakkelijken. De lopende voorbereiding van het EDIC voor mobiliteit en logistieke gegevens zou een belangrijke rol kunnen spelen bij de oprichting, opschaling en levensvatbaarheid op lange termijn van de EMDS.
Voortbouwen op data-ecosystemen en -platforms in de hele EU
Naast deze EU-initiatieven beogen verschillende data-ecosystemen, -initiatievenplatforms en -marktplaatsen – aangestuurd door lidstaten of particuliere actoren – het delen van gegevens in de mobiliteitssector te vergemakkelijken. Belangrijke voorbeelden zijn:
-
Mobiliteitsdataruimte: Dit open gedecentraliseerde ecosysteem, dat wordt ondersteund door de Duitse regering, stelt aanbieders van mobiliteitsgegevens in staat gegevens te delen en tegelijkertijd de controle te behouden en bestaande platforms voor mobiliteitsgegevens te koppelen.
-
Eona-X: deze dataruimte voor mobiliteit, vervoer en toerisme is opgericht door toonaangevende particuliere actoren, waaronder luchtvaart-, spoorweg-, luchthaven-, automobiel- en reistechnologiebedrijven. Het maakt deel uit van het GAIA-X-initiatief en heeft tot doel een naadloze integratie van reisgegevens tussen verschillende vervoerswijzen te bieden om de reiservaring te verbeteren.
-
Basisgegevensinfrastructuur (BDI): deze reeks overeenkomsten gericht op de logistieke sector stelt de deelnemende partijen in staat gezamenlijk een IT-netwerk te ontwikkelen dat het delen van vertrouwelijke gegevens ondersteunt en tegelijkertijd de gegevenssoevereiniteit waarborgt. De ontwikkeling en toepassing ervan wordt ondersteund door de Nederlandse overheid.
-
Verkeersgegevensecosysteem: dit publiek-private partnerschap waarbij ongeveer 200 organisaties uit Finland en daarbuiten betrokken zijn, ontwikkelt regels voor het doeltreffend delen van gegevens op het gebied van verkeer om innovatieve oplossingen voor gegevensgebruik en een eerlijke data-economie tot stand te brengen. Het wordt ondersteund door Fintraffic.
De gemeenschappelijke Europese ruimte voor mobiliteitsgegevens zal voortbouwen op de vele bestaande initiatieven. Het zal de onderlinge interoperabiliteit bevorderen door instrumenten bij te dragen om de convergentie ervan te ondersteunen en de ontdekking van en toegang tot gegevens in ecosystemen te vergemakkelijken.
Bevordering van interoperabiliteit tussen sectoren
De totstandbrenging van synergieën met andere gemeenschappelijke Europese dataruimten (zoals toerisme, slimme gemeenschappen, Green Deal en productie) is van essentieel belang, aangezien enkele van de meest veelbelovende kansen liggen op het kruispunt tussen sectoren. Het benutten van de dataruimten voor energie en mobiliteit zal het bijvoorbeeld mogelijk maken om elektromobiliteitsgegevens te benutten en de energieproductie en -vraag te optimaliseren.
Om de interoperabiliteit tussen sectorale gegevensruimten mogelijk te maken, ondersteunt de EU de ontwikkeling van een gemeenschappelijke blauwdruk, gedeelde normen en gemeenschappelijke bouwstenen. Het programma Digitaal Europa financiert met name het ondersteuningscentrum voor dataruimten en de ontwikkeling van Simpl, de open-source slimme middleware voor Europese dataruimten.
Meer informatie
-
Belangrijke technologieën om de digitalisering van het vervoer te stimuleren
-
De webpagina over de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit voor sectorale initiatieven en maatregelen in verband met mobiliteitsgegevens
Laatste nieuws
De Europese Commissie heeft het vierde verslag over de staat van het digitale decennium gepubliceerd, waaruit blijkt dat Europa vooruitgang heeft geboekt met zijn streefcijfers voor de digitale transformatie voor 2030, zoals veilige en duurzame digitale infrastructuren en de digitalisering van overheidsdiensten, maar de uitdaging is nu om resultaten te boeken op schaal, snelheid en consistentie.
De EU-strategie voor het Alpengebied (EUSALP) is een macroregionale strategie die de samenwerking in het hele Alpengebied bevordert. De conferentie over digitale Alpen in 2026 brengt leiders, beleidsdeskundigen en pioniers samen om de EUSALP te bespreken en te onderzoeken hoe digitale technologieën het volledige potentieel van plattelands- en berggebieden in de Alpen kunnen ontsluiten. De conferentie van 2026, gesteund door het Beierse EUSALP-voorzitterschap, is een nevenevenement tijdens de EU Macro-regional&Sea Basin Strategies Days (MRSBSD) in Brussel.
De Europese Commissie zal op 23-24 juni 2026 in Brussel het eerste forum van de European Connected and Autonomous Vehicle Alliance (ECAVA) organiseren, waar leiders uit de industrie, beleidsmakers, steden en internationale partners bijeenkomen om de ambities van Europa op het gebied van geconnecteerde en autonome mobiliteit te bevorderen.
De Europese Commissie heeft het Europees pakket inzake technologische soevereiniteit gepresenteerd, een reeks maatregelen om de capaciteit van Europa op het gebied van halfgeleiders, artificiële intelligentie (AI), cloud en open source te versterken.
Gerelateerde inhoud
Grote afbeelding