Treoraíocht maidir leis an gCód Cleachtais i ndáil le Bréagaisnéis a neartú

Maidir leis an gCód Cleachtais

Cad é an Cód Cleachtais maidir le Bréagaisnéis?

Leagtar amach sa Chód Cleachtais prionsabail agus gealltanais d’ardáin ar líne agus d’earnáil na fógraíochta chun cur i gcoinne scaipeadh na bréagaisnéise ar líne san Aontas, rud a chomhaontaigh a shínitheoirí a chur chun feidhme. Is é an chéad ionstraim féinrialála ar domhan é chun an bhréagaisnéis a chomhrac. Léiríodh i measúnú 2020 ar an gCód gur sampla maith é den chomhar struchtúrtha le hardáin ar líne chun trédhearcacht agus cuntasacht níos fearr a áirithiú. Sainaithníodh inti freisin easnaimh, lena n-áirítear cur i bhfeidhm neamhréireach agus neamhiomlán ar fud na n-ardán agus thíortha an Aontais, bearnaí i gcumhdach ghealltanais an Chóid a bhféachtar le haghaidh a thabhairt orthu sa Treoir chun an Cód Cleachtais maidir le Bréagaisnéis a Neartú.

Cad é an Treoir maidir leis an gCód Cleachtais?

Leagtar amach sa Treoir ionchais an Choimisiúin maidir leis an gcaoi ar cheart d’ardáin agus do gheallsealbhóirí ábhartha eile an Cód Cleachtais maidir le Bréagaisnéis a neartú chun aghaidh a thabhairt ar bhearnaí agus ar easnaimh agus chun timpeallacht ar líne níos trédhearcaí, níos sábháilte agus níos iontaofa a chruthú. Leagtar amach ann freisin na bunchlocha le haghaidh creat láidir faireacháin ar chur chun feidhme an Chóid. Is é is aidhm don Treoir an Cód Cleachtais atá ann cheana a fhorbairt i dtreo ionstraim chomhrialála dá bhforáiltear faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha (DSA), gan dochar don chomhaontú deiridh maidir le DSA, agus mar a fógraíodh sa Phlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach. Leis an gCód neartaithe, tugtar deis luath bearta iomchuí a dhearadh chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí sistéamacha a eascraíonn as feidhmiú agus úsáid sheirbhísí na n-ardán i bhfianaise an chreata measúnaithe agus maolaithe riosca DSA a bhfuiltear ag súil leis.

Conas a thugann an Treoir aghaidh ar easnaimh an Chóid atá ann faoi láthair?

Tugtar aghaidh sa Treoraíocht ar na príomheasnaimh agus na príomhbhearnaí a sainaithníodh i measúnú 2020 an Choimisiúin ar an gCód, agus leas á bhaint freisin as na ceachtanna a foghlaimíodh ó chlár faireacháin bréagaisnéise COVID-19. Iarrann sí go dtabharfadh sínitheoirí gealltanais níos láidre chun a áirithiú go dtabharfar freagairt níos éifeachtaí ar scaipeadh na bréagaisnéise, go gcuirfear an Cód i bhfeidhm ar bhealach níos comhsheasmhaí ar fud na n-ardán agus thíortha an Aontais, go mbeidh córas faireacháin neartaithe ann ina mbeidh Eochairtháscairí Feidhmíochta (KPInna) soiléire agus sásra leordhóthanach le haghaidh oiriúnú rialta an Chóid. Moltar ann raon feidhme agus raon feidhme an Chóid a leathnú agus leagtar amach ann an chaoi ar cheart gealltanais an Chóid a neartú. Mar shampla, iarrann sé go mbeadh bearta níos láidre ann chun luach airgid a bhaint de sholáthraithe na bréagaisnéise, trédhearcacht na fógraíochta polaitiúla a mhéadú, aghaidh a thabhairt ar iompar ionramhála, úsáideoirí a chumhachtú, feabhas a chur ar an gcomhar le seiceálaithe fíricí agus rochtain ar shonraí a áirithiú do thaighdeoirí.

Cad é raon feidhme an Chóid Neartaithe de réir na Treorach?

Sa Phlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach, sainmhínítear an bhréagaisnéis mar ‘ábhar bréagach nó míthreorach a scaiptear d’fhonn dallamullóg a chur ar dhaoine nó gnóthachan eacnamaíoch nó polaitiúil a bhaint amach agus a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh don phobal’. Cé gurb í an bhréagaisnéis príomhsprioc an Chóid sa chiall chúng i gcónaí, ba cheart don Chód neartaithe a iarraidh ar shínitheoirí beartais iomchuí a bheith i bhfeidhm acu agus gníomhaíochtaí comhréireacha a dhéanamh chun na rioscaí a bhaineann le mífhaisnéis a mhaolú, nuair atá gné shuntasach díobhála poiblí ann agus coimircí cuí ann don tsaoirse cainte. Áirítear leis an téarma uileghabhálach ‘bréagaisnéis’ a úsáidtear sa Treoraíocht oibríochtaí tionchair faisnéise agus cur isteach, lena n-áirítear ó ghníomhaithe eachtracha, i gcás ina n-úsáidtear cúbláil faisnéise a bhfuil d’éifeacht aici dochar suntasach a dhéanamh don phobal.

Cé hiad sínitheoirí an Chóid Cleachtais?

Baineann na sínitheoirí reatha le hardáin mhóra ar líne atá gníomhach san Aontas, chomh maith le comhlachais trádála agus gníomhaithe ábhartha sna héiceachórais ar líne agus fógraíochta. Is iad sin: Google, Facebook, Twitter, Microsoft, TikTok, Mozilla, DOT Europe (Iar-EDiMA), Cónaidhm Dhomhanda na bhFógróirí (WFA) agus a mhacasamhail Bheilgeach, Aontas na bhFógróirí Beilgeacha (UBA);  Comhlachas Eorpach na nGníomhaireachtaí Cumarsáide (EACA), agus a chomhaltaí náisiúnta ón bhFrainc, ón bPolainn agus ó Phoblacht na Seice – faoi seach, Association des Agences Conseils en Communication (AACC), Stowarzyszenie Komunikacji Marketingowej/Ad Artis Art Foundation (SAR), agus Asociace Komunikacnich Agentur (AKA) – an Biúró Fógraíochta Idirghníomhaí (IAB Europe), Kreativitet & Kommunikation, agus Goldbach Audience (Switzerland) AG.

Conas a fhorfheidhmeofar gealltanais an Chóid? Cad faoin gcreat comhrialála a bhunaigh an Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha?

Tá an Treoir mar chuid de ghníomhaíochtaí cuimsitheacha an Choimisiúin chun aghaidh a thabhairt ar an mbréagaisnéis agus leagtar amach inti freisin na bunchlocha le haghaidh creat láidir faireacháin. Is é is aidhm don Treoir forbairt a dhéanamh ar an gCód Cleachtais atá ann cheana i dtreo Cód Iompair mar chuid den chreat comhrialála dá bhforáiltear sa Ghníomh um Sheirbhísí Digiteacha, gan dochar don chomhaontú deiridh maidir leis an nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha sa phróiseas comhreachtach. Mar chuid den chreat comhrialála, sainítear sa Ghníomh um Sheirbhísí Digiteacha cuspóirí agus critéir íosta áirithe nach mór do na Cóid Iompair a urramú.

Bainfidh ardáin an-mhór tairbhe as páirt a ghlacadh sa Chód neartaithe in oirchill oibleagáidí éigeantacha nua is infheidhme maidir leo faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha atá beartaithe. Go háirithe, maidir le measúnú riosca, maolú riosca, cumhachtú úsáideoirí, agus trédhearcacht maidir le fógraíocht. Dá réir sin, leis an gcód neartaithe tugtar deis luath bearta iomchuí a dhearadh chun aghaidh a thabhairt ar cheann de na rioscaí móra a bhaineann le seirbhísí ardáin i bhfianaise an chreata atá beartaithe leis an nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha. Bhainfeadh ardáin níos lú agus páirtithe leasmhara eile tairbhe freisin as gealltanais iomchuí an Chóid neartaithe a thabhairt le chéile chun leas a bhaint as a dhea-chleachtais agus chun cosaint a thabhairt ar rioscaí clú a bhaineann le mí-úsáid a gcóras chun bréagaisnéis a scaipeadh.

Cé go bhfuil go leor buntáistí ag baint le comhoibriú faoi na Cóid Iompair, is cinneadh deonach de chuid an ardáin fós é clárú leis an gCód, faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha atá beartaithe freisin.

An féidir le sínitheoirí nua páirt a ghlacadh sa Chód?

Tá, molann an Coimisiún do shínitheoirí nua páirt a ghlacadh sa Chód agus páirt a ghlacadh ina athbhreithniú de réir mar a mhéadaíonn rannpháirtíocht níos leithne tionchar agus éifeachtacht an Chóid. Ceann de na moltaí ón gCoimisiún maidir leis an gCód neartaithe is ea gealltanais shaincheaptha a chur san áireamh a chomhfhreagraíonn d’éagsúlacht na seirbhísí a sholáthraíonn sínitheoirí, dá méid, agus do na róil ar leith atá acu san éiceachóras. Ba cheart do shínitheoirí na gealltanais atá ábhartha dá seirbhísí a shíniú. Is féidir le sínitheoirí ionchasacha teagmháil a dhéanamh cheana féin le seirbhísí an Choimisiúin d’fhonn dul isteach sa Chód neartaithe agus páirt a ghlacadh i ndréachtú an Chóid.

Cé a d'fhéadfadh a bheith ina shínitheoir nua?

D’fhéadfadh sé go n-áireofaí ar shínitheoirí nua ionchasacha ardáin bhunaithe agus ardáin atá ag teacht chun cinn atá gníomhach san Aontas, seirbhísí teachtaireachtaí príobháideacha, páirtithe leasmhara ábhartha san éiceachóras fógraíochta ar líne (e.g. malartuithe fógraí, soláthraithe teicneolaíochta fógraíochta, úinéirí branda), gníomhaithe eile a sholáthraíonn seirbhísí a d’fhéadfaí a úsáid chun luach airgid a bhaint den bhréagaisnéis (e.g. seirbhísí ríomhíocaíochta, ardáin ríomhthráchtála, seirbhísí sluamhaoinithe/deonacháin), chomh maith le páirtithe leasmhara ar féidir leo rannchuidiú le huirlisí, ionstraimí, réitigh nó saineolas le feidhmiú éifeachtach an Chóid.

Clár faireacháin bréagaisnéise COVID-19

Conas a rachaidh taithí chlár faireacháin bréagaisnéise COVID-19 chun tairbhe don Chód neartaithe?

Tá forléargas cuimsitheach á thabhairt ag an gclár faireacháin bréagaisnéise COVID-19 ar na gníomhaíochtaí atá déanta ag ardáin chun faisnéis bhréagach agus mhíthreorach faoin gcoróinvíreas agus faoi vacsaíní a chomhrac. Léiríodh gur beart trédhearcachta úsáideach é chun cuntasacht phoiblí na n-ardán a áirithiú agus cuireadh an Cód trí thástáil struis. Tá tuairisc tugtha ag ardáin ar ghníomhaíochtaí a rinneadh chun infheictheacht foinsí údarásacha a mhéadú, ar uirlisí a forbraíodh chun rochtain ar fhaisnéis iontaofa ar mhaithe le leas an phobail a éascú, ar uirlisí iad a scartáil agus a rinne gníomhaíocht i leith ábhar ina bhfuil faisnéis bhréagach nó mhíthreorach ar dócha go ndéanfaidh sí díobháil fhisiciúil, ar fhógraíocht thoirmiscthe a bhaineann leas as an ngéarchéim agus ar iarrachtaí méadaithe chun faisnéis chruinn a sholáthar maidir le vacsaíní.

Cuireadh roinnt easnamh i dtábhacht sa chlár faireacháin freisin. Leis an gcóras faireacháin feabhsaithe, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le measúnú rialta ar chur chun feidhme ghealltanais an Chóid ag na sínitheoirí agus ba cheart a bheith in ann meastóireacht a dhéanamh ar éifeachtacht an Chóid mar uirlis chun dul i ngleic leis an mbréagaisnéis. Ba cheart an creat faireacháin a bheith bunaithe ar Eochairtháscairí Feidhmíochta (KPInna) láidre agus beachta lena dtomhaistear torthaí agus tionchar na mbeartas arna gcur chun feidhme ag sínitheoirí (‘táscairí ar leibhéal seirbhíse’) chomh maith le KPInna lena dtomhaistear tionchar foriomlán an Chóid ar bhréagaisnéis san Aontas (‘táscairí struchtúracha’). Ba cheart a áirithiú leis an gCód neartaithe go gcuirfear faisnéis agus sonraí ar fáil i bhformáidí caighdeánaithe, le miondealuithe ó na Ballstáit.

Socrúcháin fógraíochta agus fógraíocht pholaitiúil

Cén chaoi a bhfuil sé d’aidhm ag an Treoir an tairbhe a bhaintear as an mbréagaisnéis a laghdú?

Ba cheart d’ardáin agus do gach gníomhaí eile san éiceachóras fógraíochta ar líne oibriú le chéile chun deireadh a chur le luach airgid a chur ar an mbréagaisnéis trí ioncam fógraíochta. Dá bhrí sin, ba cheart do ghealltanais an Chóid neartaithe gníomhaíocht níos mionsonraithe agus níos saincheaptha a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí bréagaisnéise a bhaineann le dáileadh fógraíochta ar líne. Ina theannta sin, ba cheart d’uirlisí sábháilteachta branda anailís ó sheiceálaithe fíricí agus ó thaighdeoirí ar fhoinsí feachtas bréagaisnéise a chomhtháthú. Ar an taobh eile, ba cheart d’úinéirí branda agus d’fhógróirí gealltanas a thabhairt nach gcuirfear a bhfógraíocht in aice leis an mbréagaisnéis nó in áiteanna a fhoilsíonn bréagaisnéis arís agus arís eile.

Conas a chuirfear san áireamh sa treoraíocht an reachtaíocht atá ar na bacáin maidir le trédhearcacht ábhair pholaitiúil urraithe?

Leis an athbhreithniú ar an gCód Cleachtais i réimse na fógraíochta polaitiúla, ní mór an togra reachtach atá ar na bacáin a chur san áireamh agus beidh sé ina mheán tábhachtach chun dul chun cinn nithiúil a bhaint amach, roimh an reachtaíocht agus tríd an gcreat reachtach a luaithe a bheidh sé i bhfeidhm. Leis an gCód neartaithe, ba cheart réitigh faoi stiúir an tionscail a cheapadh chun tacú lena chur chun feidhme agus chun dul chun cinn leanúnach a bhaint amach sa réimse sin. Moltar sa Treoraíocht gealltanais shínitheoirí an Chóid a neartú chun trédhearcacht agus nochtadh poiblí fógraí polaitiúla a fheabhsú. Ba cheart na fógraí sin a lipéadú go soiléir agus go héifeachtach agus a idirdhealú mar ábhar íoctha agus ba cheart d’úsáideoirí a bheith in ann a thuiscint go bhfuil fógraíocht a bhaineann le saincheisteanna polaitiúla san ábhar a thaispeántar.

Cumhachtú úsáideoirí

Conas ba cheart don Chód neartaithe aghaidh a thabhairt ar iompraíocht ionramhála?

Moltar sa Treoir an Cód a neartú chun foráil a dhéanamh maidir le cumhdach cuimsitheach ar chineálacha iompair ionramhála atá ann faoi láthair agus atá ag teacht chun cinn a úsáidtear chun bréagaisnéis a scaipeadh, amhail róbait, cuntais bhréige, feachtais ionramhála eagraithe, táthcheangail cuntas. Le gealltanais shaincheaptha, ba cheart aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí agus trédhearcacht agus cuntasacht a áirithiú maidir leis na gníomhaíochtaí a dhéantar chun tionchar an iompair ionramhála a laghdú.

Cad iad na bearta a mholtar sa Treoir chun feasacht úsáideoirí a fheabhsú?

Tá sé ríthábhachtach uirlisí a chur ar fáil d’úsáideoirí chun tuiscint níos fearr a fháil ar an timpeallacht ar líne agus chun iompraíocht níos freagraí a chothú ar líne chun leathadh na bréagaisnéise a theorannú. Iarrtar sa Treoraíocht ar shínitheoirí an Chóid gealltanas a thabhairt maidir le ‘dearadh sábháilte’ mar threoirphrionsabal d’ailtireacht a gcuid seirbhísí. Ciallaíonn sé sin gur cheart do shínitheoirí gealltanas a thabhairt measúnú a dhéanamh ar na rioscaí a bhaineann lena gcórais agus ailtireacht a seirbhísí a dhearadh ar bhealach lena n-íoslaghdaítear na rioscaí a bhaineann le scaipeadh agus aimpliú na bréagaisnéise.

Ba cheart a áireamh sa Chód neartaithe bearta nithiúla chun maolú a dhéanamh ar na rioscaí a bhaineann le córais mholtóra lena spreagtar scaipeadh víreasach na bréagaisnéise, chun feabhas a chur ar infheictheacht faisnéise iontaofa ar mhaithe le leas an phobail, agus chun rabhaidh a eisiúint d’úsáideoirí a d’idirghníomhaigh le hábhar a shainaithin seiceálaithe fíricí a bheith bréagach nó míthreorach. Ní mór níos mó gníomhaireachta a thabhairt d’úsáideoirí freisin, mar shampla trí bheith in ann bréagaisnéis a chur in iúl agus trí roghanna a shaincheapadh maidir le córais mholtóra. Moltar do shínitheoirí leanúint dá ngníomhaíochtaí chun litearthacht sna meáin a chothú.

An pobal taighde agus seiceála fíricí a chumhachtú

Conas is féidir a áirithiú go mbeidh rochtain ag an bpobal taighde ar na sonraí is gá chun staidéar ceart a dhéanamh ar an mbréagaisnéis?

Tá ról tábhachtach ag taighdeoirí, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, iriseoirí iniúchacha agus taighdeoirí neamhacadúla maidir le tuiscint a fháil ar éabhlóid na rioscaí a bhaineann leis an mbréagaisnéis. Braitheann cáilíocht an taighde sa réimse seo ar rochtain a thabhairt do thaighdeoirí sonraí ardáin. Iarrann an Coimisiún ar na sínitheoirí feabhas mór a chur ar an staid reatha arb é is príomhthréith di soláthar eipeasóideach treallach sonraí, rud nach bhfreagraíonn do raon iomlán na riachtanas taighde. Dá bhrí sin, ba cheart do shínitheoirí oibriú, i gcomhar leis an bpobal taighde, leis an bhFaireachlann Eorpach um na Meáin Dhigiteacha (EDMO) agus leis na húdaráis náisiúnta ábhartha, chun creat dlíthiúil láidir a chomhchruthú le haghaidh rochtain ar shonraí chun críoch taighde.

Conas is féidir leis an gCód feabhas a chur ar thionchar na ngníomhaíochtaí seiceála fíricí?

Chun aghaidh a thabhairt ar na bearnaí suntasacha agus ar chumhdach míchothrom na ngníomhaíochtaí seiceála fíricí ar fud seirbhísí agus thíortha an Aontais, ba cheart do shínitheoirí gealltanas a thabhairt an comhar le seiceálaithe fíricí a leathnú. Is féidir tionchar na seiceála fíricí a mhéadú freisin trí ionchorprú agus infheictheacht níos fearr a dhéanamh ar ábhar a tháirgeann seiceálaithe fíricí. Ba cheart do shínitheoirí féachaint ar chórais lipéadaithe éifeachtúla chomh maith le stór coiteann seiceálacha fíricí a chruthú, rud a d’éascódh a úsáid éifeachtúil ar fud na n-ardán chun cosc a chur ar bhorradh na bréagaisnéise atá bréagnaithe ag seiceálaithe fíricí. Leis an gcomhar le seiceálaithe fíricí, ba cheart a neamhspleáchas agus a luach saothair cothrom a áirithiú, comhar a chothú agus an sreabhadh thar sheirbhísí a éascú.

Faireachán ar an gCód

Conas a dhéanfar faireachán ar chur chun feidhme an Chóid amach anseo?

Leis an Measúnú ar an gCód Cleachtais agus leis an gclár faireacháin leanúnach ar bhréagaisnéis COVID-19, cuireadh ionchur úsáideach ar fáil maidir le conas córas faireacháin an Chóid a neartú. Ba cheart córas faireacháin treisithe a áireamh sa Chód feabhsaithe agus creat láidir a chruthú ina n-ionchorpraítear KPInna nua atá intomhaiste ar leibhéal na mBallstát. Ba cheart dóibh a bheith in ann meastóireacht a dhéanamh ar thionchar na mbeartas arna gcur chun feidhme ag sínitheoirí chun a ngealltanais faoin gCód a chomhlíonadh chomh maith le tionchar foriomlán an Chóid ar bhréagaisnéis san Aontas.

Ba cheart do shínitheoirí tuarascálacha rialta a eisiúint faoin gcreat faireacháin treisithe trí úsáid a bhaint as teimpléid chomhchuibhithe, agus lena n-áirítear tacair d’fhormáidí caighdeánacha agus in-iniúchta chun sonraí a sholáthar in aghaidh KPInna. Maidir le seirbhísí ar líne a bhfuil próifílí riosca níos airde acu i ndáil le leathadh na bréagaisnéise, ba cheart dóibh tuairisciú gach 6 mhí ar chur chun feidhme na ngealltanas agus measúnú a dhéanamh gach bliain ar na rioscaí a bhaineann le feiniméan na bréagaisnéise. Ba cheart do shínitheoirí cóid eile tuairisciú bliantúil a dhéanamh agus sonraí agus méadrachtaí a sholáthar a chomhfhreagraíonn dá ngníomhaíochtaí.

Moltar sa Treoir gur cheart do na sínitheoirí gealltanas a thabhairt lárionad coiteann trédhearcachta ar líne a chruthú, a chur ar bun agus a chothabháil a mbeidh rochtain ag an bpobal air agus ina dtabharfar forléargas ar na beartais shonracha arna nglacadh ag na sínitheoirí chun gealltanais an Chóid a chur chun feidhme.

Cén ról atá ag an Tascfhórsa Buan?

Ba cheart don tascfhórsa buan féachaint ar conas an Cód a fhorbairt agus a oiriúnú i bhfianaise forbairtí teicneolaíocha, sochaíocha, margaidh agus reachtacha. Is é an Coimisiún a bheidh ina chathaoirleach ar an tascfhórsa agus beidh sínitheoirí an Chóid agus ionadaithe ón tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí, EDMO, Grúpa na Rialálaithe Eorpacha um Sheirbhísí Meán Closamhairc (ERGA) páirteach ann. Ba cheart dó féachaint, mar shampla, le táscairí agus sásraí struchtúracha a fhorbairt atá intomhaiste ar leibhéal na mBallstát nó le modh measúnaithe riosca a bhunú chun freagairt go tapa i gcásanna agus i ngéarchéimeanna speisialta amhail toghcháin nó an phaindéim.