Wytyczne dotyczące wzmocnienia kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji

W sprawie kodeksu postępowania

Czym jest kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji?

Kodeks postępowania określa zasady i zobowiązania platform internetowych i sektora reklamowego w zakresie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się dezinformacji w internecie w UE, które sygnatariusze zgodzili się wdrożyć. Jest to pierwszy na świecie instrument samoregulacji służący zwalczaniu dezinformacji. Ocena kodeksu z 2020 r. wykazała, że jest on dobrym przykładem zorganizowanej współpracy z platformami internetowymi w celu zapewnienia większej przejrzystości i rozliczalności. Zidentyfikowano również niedociągnięcia, w tym niespójne i niepełne stosowanie we wszystkich platformach i państwach UE, luki w zakresie zobowiązań wynikających z kodeksu, którym mają zaradzić wytyczne dotyczące wzmocnienia kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji.

Jakie są wytyczne dotyczące kodeksu postępowania?

W wytycznych określono oczekiwania Komisji dotyczące sposobu, w jaki platformy i inne odpowiednie zainteresowane strony powinny wzmocnić kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji, aby wyeliminować luki i niedociągnięcia oraz stworzyć bardziej przejrzyste, bezpieczne i godne zaufania środowisko internetowe. Określono w nim również podstawy solidnych ram monitorowania wdrażania kodeksu. Wytyczne mają na celu przekształcenie istniejącego kodeksu postępowania w instrument współregulacyjny przewidziany w akcie o usługach cyfrowych, bez uszczerbku dla ostatecznego porozumienia w sprawie aktu o usługach cyfrowych i zgodnie z zapowiedzią zawartą w europejskim planie działania na rzecz demokracji. Wzmocniony kodeks stanowi wczesną okazję do opracowania odpowiednich środków w celu przeciwdziałania ryzyku systemowemu wynikającemu z funkcjonowania i korzystania z usług platform w świetle przewidywanych ram oceny i ograniczania ryzyka w ramach aktu o usługach cyfrowych.

W jaki sposób wytyczne odnoszą się do niedociągnięć obecnego kodeksu?

W wytycznych odniesiono się do głównych niedociągnięć i luk stwierdzonych w przeprowadzonej przez Komisję w 2020 r. ocenie kodeksu, czerpiąc również z wniosków wyciągniętych z programu monitorowania dezinformacji w związku z COVID-19. Wzywa sygnatariuszy do podjęcia bardziej zdecydowanych zobowiązań w celu zapewnienia skuteczniejszej reakcji na rozprzestrzenianie się dezinformacji, bardziej spójnego stosowania kodeksu we wszystkich platformach i państwach UE, wzmocnionego systemu monitorowania z jasnymi kluczowymi wskaźnikami skuteczności działania oraz odpowiedniego mechanizmu regularnego dostosowywania kodeksu. Zaproponowano w nim rozszerzenie zasięgu i zakresu kodeksu oraz określono, w jaki sposób należy wzmocnić zobowiązania wynikające z kodeksu. Na przykład wzywa do podjęcia bardziej zdecydowanych środków w celu demonetyzacji podmiotów dostarczających dezinformację, zwiększenia przejrzystości reklamy politycznej, zajęcia się manipulacyjnymi zachowaniami, wzmocnienia pozycji użytkowników, poprawy współpracy z podmiotami weryfikującymi fakty i zapewnienia naukowcom dostępu do danych.

Jaki jest zakres wzmocnionego kodeksu zgodnie z wytycznymi?

W europejskim planie działania na rzecz demokracji zdefiniowano dezinformację jako „fałszywe lub wprowadzające w błąd treści rozpowszechniane z zamiarem wprowadzenia w błąd lub zapewnienia korzyści gospodarczych lub politycznych, które mogą wyrządzić szkodę publiczną”. Chociaż głównym celem kodeksu pozostaje dezinformacja w wąskim znaczeniu, wzmocniony kodeks powinien dążyć do tego, aby sygnatariusze dysponowali odpowiednimi strategiami politycznymi i podejmowali proporcjonalne działania w celu ograniczenia ryzyka stwarzanego również przez informacje wprowadzające w błąd, w przypadku gdy istnieje istotny wymiar szkody publicznej i przy odpowiednich zabezpieczeniach wolności słowa. Nadrzędny termin „dezinformacja” stosowany w wytycznych obejmuje również zarówno operacje wywierania wpływu na informacje, jak i ingerencje, w tym ze strony podmiotów zagranicznych, w przypadku których manipulacje informacjami są wykorzystywane w sposób powodujący znaczne szkody publiczne.

Kim są sygnatariusze kodeksu postępowania?

Obecni sygnatariusze obejmują główne platformy internetowe działające w UE, a także stowarzyszenia handlowe i odpowiednie podmioty w ekosystemach internetowych i reklamowych. Są to: Google, Facebook, Twitter, Microsoft, TikTok, Mozilla, DOT Europe (dawniej EDiMA), Światowa Federacja Reklamodawców (WFA) i jej belgijski odpowiednik, Związek Reklamodawców Belgijskich (UBA);  Europejskie Stowarzyszenie Agencji Komunikacyjnych (EACA) i jego przedstawiciele krajowi z Francji, Polski i Republiki Czeskiej – odpowiednio Association des Agences Conseils en Communication (AACC), Stowarzyszenie Komunikacji Marketingowej/Ad Artis Art Foundation (SAR) i Asociace Komunikacnich Agentur (AKA) – Interactive Advertising Bureau (IAB Europe), Kreativitet & Kommunikation oraz Goldbach Audience (Szwajcaria) AG.

W jaki sposób będą egzekwowane zobowiązania wynikające z kodeksu? Co z ramami współregulacyjnymi ustanowionymi w akcie o usługach cyfrowych?

Wytyczne stanowią część kompleksowych działań Komisji mających na celu przeciwdziałanie dezinformacji, a także określają podstawy solidnych ram monitorowania. Wytyczne mają na celu przekształcenie istniejącego kodeksu postępowania w kodeks postępowania w ramach współregulacji przewidzianych w akcie o usługach cyfrowych, bez uszczerbku dla ostatecznego porozumienia w sprawie aktu o usługach cyfrowych w procesie współustawodawczym. W ramach współregulacji akt o usługach cyfrowych określa pewne cele i minimalne kryteria, których kodeksy postępowania muszą przestrzegać.

Bardzo duże platformy skorzystają z uczestnictwa w wzmocnionym kodeksie w oczekiwaniu na nowe obowiązkowe obowiązki mające do nich zastosowanie na mocy proponowanego aktu o usługach cyfrowych. W szczególności w odniesieniu do oceny ryzyka, ograniczania ryzyka, wzmocnienia pozycji użytkowników i przejrzystości reklamy. W związku z tym wzmocniony kodeks stanowi wczesną okazję do opracowania odpowiednich środków w celu przeciwdziałania jednemu z głównych zagrożeń stwarzanych przez usługi platformowe w świetle proponowanych ram aktu o usługach cyfrowych. Mniejsze platformy i inne zainteresowane strony również skorzystałyby na przystąpieniu do odpowiednich zobowiązań zawartych w wzmocnionym kodeksie, aby czerpać korzyści z jego najlepszych praktyk i chronić się przed ryzykiem utraty reputacji wynikającym z niewłaściwego wykorzystywania ich systemów do rozpowszechniania dezinformacji.

Chociaż współpraca w ramach kodeksów postępowania przynosi liczne korzyści, podpisanie kodeksu pozostanie dobrowolną decyzją platformy, również w ramach proponowanego aktu o usługach cyfrowych.

Czy nowi sygnatariusze mogą przystąpić do kodeksu?

Tak, Komisja zachęca nowych sygnatariuszy do przystąpienia do kodeksu i wzięcia udziału w jego przeglądzie, ponieważ szerszy udział zwiększa wpływ i skuteczność kodeksu. Jednym z zaleceń Komisji dotyczących wzmocnionego kodeksu jest uwzględnienie dostosowanych zobowiązań, które odpowiadają różnorodności usług świadczonych przez sygnatariuszy, ich wielkości i szczególnej roli, jaką odgrywają w ekosystemie. Sygnatariusze powinni podpisać zobowiązania, które są istotne dla ich usług. Potencjalni sygnatariusze mogą już skontaktować się ze służbami Komisji w celu przystąpienia do wzmocnionego kodeksu i uczestniczenia w jego opracowywaniu.

Kto może być potencjalnym nowym sygnatariuszem?

Potencjalnymi nowymi sygnatariuszami mogą być istniejące i powstające platformy działające w UE, prywatne usługi przesyłania wiadomości, odpowiednie zainteresowane strony w ekosystemie reklamy internetowej (np. giełdy reklam, dostawcy technologii reklamowych, właściciele marek), inne podmioty świadczące usługi, które mogą być wykorzystywane do demonetyzacji dezinformacji (np. usługi płatności elektronicznych, platformy handlu elektronicznego, usługi finansowania społecznościowego/darowizn), a także zainteresowane strony, które mogą wnieść wkład w skuteczne funkcjonowanie kodeksu za pomocą narzędzi, instrumentów, rozwiązań lub wiedzy fachowej.

Program monitorowania dezinformacji związanej z COVID-19

W jaki sposób doświadczenia z programu monitorowania dezinformacji w związku z COVID-19 przyniosą korzyści wzmocnionemu kodeksowi?

Program monitorowania dezinformacji związanej z COVID-19 zapewnia dogłębny przegląd działań podejmowanych przez platformy w celu zwalczania fałszywych i wprowadzających w błąd informacji na temat koronawirusa i szczepionek. Okazał się on użytecznym środkiem służącym przejrzystości w celu zapewnienia rozliczalności publicznej platform i poddał kodeks testowi warunków skrajnych. Platformy informowały o działaniach podjętych w celu zwiększenia widoczności wiarygodnych źródeł, narzędziach opracowanych w celu ułatwienia dostępu do wiarygodnych informacji leżących w interesie publicznym, zdegradowanych i podjętych działaniach w odniesieniu do treści zawierających fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje, które mogą powodować szkody fizyczne, zakazanych reklamach wykorzystujących kryzys oraz wzmożonych wysiłkach na rzecz dostarczania dokładnych informacji na temat szczepionek.

W programie monitorowania zwrócono również uwagę na szereg niedociągnięć. Ulepszony system monitorowania powinien przewidywać regularną ocenę realizacji zobowiązań wynikających z kodeksu przez sygnatariuszy i umożliwiać ocenę skuteczności kodeksu jako narzędzia zwalczania dezinformacji. Ramy monitorowania powinny opierać się na solidnych i precyzyjnych kluczowych wskaźnikach skuteczności działania, które mierzą wyniki i wpływ polityk wdrażanych przez sygnatariuszy („wskaźniki poziomu usług”), a także na kluczowych wskaźnikach skuteczności działania, które mierzą ogólny wpływ kodeksu na dezinformację w UE („wskaźniki strukturalne”). Wzmocniony kodeks powinien zapewniać przekazywanie informacji i danych w znormalizowanych formatach, z podziałem na państwa członkowskie.

Reklamy i reklama polityczna

W jaki sposób wytyczne mają na celu ograniczenie czerpania zysków z dezinformacji?

Platformy i wszystkie inne podmioty ekosystemu reklamy internetowej powinny współpracować, aby powstrzymać monetyzację dezinformacji za pomocą przychodów z reklam. Wzmocnione zobowiązania zawarte w kodeksie powinny zatem obejmować bardziej szczegółowe, dostosowane do potrzeb działania mające na celu przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z dezinformacją związanym z dystrybucją reklam w internecie. Ponadto narzędzia bezpieczeństwa marki powinny obejmować analizę źródeł kampanii dezinformacyjnych przeprowadzoną przez weryfikatorów faktów i badaczy. Z drugiej strony właściciele marek i reklamodawcy powinni zobowiązać się do unikania umieszczania swoich reklam obok dezinformacji lub w miejscach, które wielokrotnie publikują dezinformację.

W jaki sposób wytyczne uwzględnią przyszłe przepisy dotyczące przejrzystości sponsorowanych treści politycznych?

Przegląd kodeksu postępowania w dziedzinie reklamy politycznej będzie musiał uwzględniać przyszły wniosek ustawodawczy i służy jako ważny instrument osiągnięcia wymiernych postępów, zarówno przed przyjęciem przepisów, jak i po ich wejściu w życie za pośrednictwem ram prawnych. W ramach wzmocnionego kodeksu należy opracować rozwiązania kierowane przez przemysł, aby wspierać jego wdrażanie i osiągać stałe postępy w tej dziedzinie. W wytycznych proponuje się wzmocnienie zobowiązań sygnatariuszy kodeksu do zwiększenia przejrzystości i publicznego ujawniania reklam politycznych. Reklamy te powinny być wyraźnie i skutecznie oznakowane i rozróżnialne jako treści płatne, a użytkownicy powinni być w stanie zrozumieć, że wyświetlane treści zawierają reklamy związane z kwestiami politycznymi.

Wzmocnienie pozycji użytkownika

W jaki sposób wzmocniony kodeks powinien odnosić się do zachowań manipulacyjnych?

W wytycznych sugeruje się wzmocnienie kodeksu w celu zapewnienia kompleksowego uwzględnienia obecnych i pojawiających się form zachowań manipulacyjnych wykorzystywanych do rozpowszechniania dezinformacji, takich jak boty, fałszywe konta, zorganizowane kampanie manipulacyjne, przejęcia kont. Dostosowane do potrzeb zobowiązania powinny dotyczyć słabych punktów oraz zapewniać przejrzystość i rozliczalność działań podejmowanych w celu ograniczenia wpływu zachowań manipulacyjnych.

Jakie środki proponuje się w wytycznych w celu zwiększenia świadomości użytkowników?

Zapewnienie użytkownikom narzędzi umożliwiających lepsze zrozumienie środowiska internetowego i wspieranie bardziej odpowiedzialnych zachowań w internecie ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia rozprzestrzeniania się dezinformacji. W wytycznych wezwano sygnatariuszy kodeksu do zobowiązania się do „bezpiecznego projektowania” jako zasady przewodniej dla architektury ich usług. Oznacza to, że sygnatariusze powinni zobowiązać się do oceny ryzyka, jakie stwarzają ich systemy, i zaprojektować architekturę swoich usług w sposób minimalizujący ryzyko związane z rozprzestrzenianiem się i nasilaniem dezinformacji.

Wzmocniony kodeks powinien obejmować konkretne środki mające na celu ograniczenie ryzyka związanego z systemami rekomendacji napędzającymi wirusowe rozprzestrzenianie się dezinformacji, zwiększenie widoczności wiarygodnych informacji leżących w interesie publicznym oraz wydawanie ostrzeżeń użytkownikom, którzy wchodzili w interakcję z treściami uznanymi przez weryfikatorów faktów za fałszywe lub wprowadzające w błąd. Użytkownicy muszą również zyskać większą agencję, na przykład dzięki możliwości sygnalizowania dezinformacji i dostosowywania preferencji w systemach rekomendacji. Sygnatariuszy zachęca się do kontynuowania działań na rzecz rozwijania umiejętności korzystania z mediów.

Wzmocnienie społeczności zajmującej się badaniami naukowymi i weryfikacją faktów

W jaki sposób można zapewnić środowisku naukowemu dostęp do danych niezbędnych do właściwego badania dezinformacji?

Naukowcy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dziennikarze śledczy i naukowcy nieakademiccy odgrywają ważną rolę w zrozumieniu ewolucji zagrożeń związanych z dezinformacją. Jakość badań w tej dziedzinie zależy od tego, czy badacze danych platform mają do nich dostęp. Komisja zwraca się do sygnatariuszy o radykalną poprawę obecnej sytuacji charakteryzującej się epizodycznym i arbitralnym dostarczaniem danych, co nie odpowiada pełnemu zakresowi potrzeb badawczych. Sygnatariusze powinni zatem współpracować ze środowiskiem naukowym, Europejskim Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO) i odpowiednimi organami krajowymi w celu współtworzenia prawnych i solidnych ram dostępu do danych do celów badawczych.

W jaki sposób kodeks może poprawić wpływ działań weryfikacyjnych?

Aby wyeliminować znaczne luki i nierównomierny zakres działań weryfikacyjnych we wszystkich służbach i państwach UE, sygnatariusze powinni zobowiązać się do rozszerzenia współpracy z podmiotami weryfikującymi fakty. Większy wpływ weryfikacji faktów można również osiągnąć dzięki lepszemu włączaniu i widoczności treści opracowywanych przez podmioty weryfikujące fakty. Sygnatariusze powinni przyjrzeć się skutecznym systemom etykietowania, a także utworzeniu wspólnego repozytorium weryfikacji faktów, które ułatwiłoby jego skuteczne wykorzystanie we wszystkich platformach, aby zapobiec ponownemu pojawieniu się dezinformacji, którą obalili weryfikatorzy faktów. Współpraca z weryfikatorami informacji powinna zapewniać ich niezależność, sprawiedliwe wynagrodzenie, sprzyjać współpracy i ułatwiać przepływ między służbami.

Monitorowanie kodeksu

W jaki sposób będzie monitorowane wdrażanie kodeksu w przyszłości?

Ocena kodeksu postępowania i trwający program monitorowania dezinformacji związanej z COVID-19 dostarczyły przydatnych informacji na temat sposobów wzmocnienia systemu monitorowania kodeksu. Ulepszony kodeks powinien obejmować wzmocniony system monitorowania i stworzyć solidne ramy obejmujące nowe kluczowe wskaźniki efektywności mierzalne na szczeblu państw członkowskich. Powinny one umożliwić ocenę wpływu polityk wdrażanych przez sygnatariuszy w celu wypełnienia ich zobowiązań wynikających z kodeksu, a także ogólnego wpływu kodeksu na dezinformację w UE.

Sygnatariusze powinni publikować regularne sprawozdania w ramach wzmocnionego monitorowania z wykorzystaniem zharmonizowanych szablonów, w tym zestawów standardowych i możliwych do skontrolowania formatów przekazywania danych w odniesieniu do kluczowych wskaźników efektywności. Usługi internetowe o wyższych profilach ryzyka w odniesieniu do rozpowszechniania dezinformacji powinny co sześć miesięcy składać sprawozdania z realizacji zobowiązań i co roku oceniać ryzyko związane ze zjawiskiem dezinformacji. Inni sygnatariusze kodeksu powinni składać sprawozdania roczne oraz dostarczać dane i wskaźniki odpowiadające ich działaniom.

W wytycznych sugeruje się, że sygnatariusze powinni zobowiązać się do utworzenia, utworzenia i utrzymywania publicznie dostępnego internetowego wspólnego centrum przejrzystości zapewniającego przegląd konkretnych strategii politycznych przyjętych przez sygnatariuszy w celu realizacji zobowiązań wynikających z kodeksu.

Jaka jest rola stałej grupy zadaniowej?

Stała grupa zadaniowa powinna przeanalizować, jak ewoluować i dostosowywać kodeks w świetle zmian technologicznych, społecznych, rynkowych i legislacyjnych. Grupie zadaniowej przewodniczyć będzie Komisja, a w jej skład wejdą sygnatariusze kodeksu i przedstawiciele Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, EDMO, Europejskiej Grupy Regulatorów Audiowizualnych Usług Medialnych (ERGA). Powinna ona na przykład rozważyć opracowanie wskaźników i mechanizmów strukturalnych mierzalnych na szczeblu państw członkowskich lub ustanowienie metody oceny ryzyka w celu szybkiego reagowania w szczególnych sytuacjach i kryzysach, takich jak wybory lub pandemia.