An t-iompar a dhigitiú – príomhtheicneolaíochtaí

Trí Fhís 2020, chuir an tAontas tacaíocht ar fáil do go leor tionscadal taighde agus nuálaíochta, agus réitigh iompair nua á bhforbairt agus á dtástáil aige. Tá an tacaíocht sin fós ar siúl leis na cláir chistiúcháin faoi bhuiséad fadtéarmach 2021-2027, agus béim á leagan ar chur in úsáid.

Soghluaisteacht Nasctha agus Uathoibrithe (CAM)

Chun gur féidir feithiclí uathoibríocha a ghlacadh, cuirfidh an Coimisiún Eorpach creat dlíthiúil chun feidhme lena bhformheas. Ag tógáil ar an méid a baineadh amach faoi Fhís 2020, go háirithe i réimse na Soghluaisteachta Nasctha, Comhoibríche agus Uathoibrithe (CCAM), leanfaidh an Coimisiún de thacaíocht a thabhairt don taighde agus don nuálaíocht chun go mbeidh an Eoraip ina ceannaire domhanda i gcórais agus i seirbhísí CAM. 

Is Comhpháirtíocht de chuid Fís Eorpach í an tSoghluaisteacht Nasctha, Chomhoibríoch agus Uathoibrithe (CCAM) agus tagann sí i gcomharbas ar thionscnaimh a bhí ann roimhe seo. Tá dul chun cinn suntasach léirithe aige cheana féin lena léirítear dul chun cinn i dteicneolaíochtaí soghluaisteachta uathoibrithe.  Gheobhaidh an chomhpháirtíocht sin ranníocaíocht €500 milliún chun an nuálaíocht a spreagadh a thuilleadh.

Tá córais iompair chliste chomhoibritheacha (C-ITS), lenar féidir faisnéis a mhalartú i measc feithiclí, agus idir feithiclí agus an bonneagar bóthair, ríthábhachtach chun CAM a chur in úsáid. Táthar ag súil go gcuirfidh sé feabhas ar shábháilteacht ar bhóithre, ar éifeachtúlacht tráchta agus ar chompord. Bainfidh imscaradh C-ITS tairbhe as tacaíocht ó chlár na Saoráide um Chónascadh na hEorpa (SCE) ó 2021-2027.

© Autopilot">

Dhírigh tionscadal AUTOPILOT, a bhí ar siúl ó 2017 go 2020, ar úsáid feistí IoT a phíolótú le haghaidh tiomáint uathoibrithe i bhfíordhálaí. Osclaíonn AUTOPILOT an bealach do sheirbhísí tráchtála nuálacha a bhaineann le feithiclí féintiomána. Agus infheistíocht de thart ar €20 milliún á fáil aige, leag an tionscadal béim ar an tábhacht a bhaineann le teicneolaíochtaí digiteacha chun feabhas a chur ar chumais feithiclí féintiomána chun tuiscint níos fearr a fháil ar a dtimpeallacht, agus chun braiteoirí IoT a chomhlánú. Mar shampla, is féidir le húsáid IoT sábháilteacht a fheabhsú trí chonstaicí a bhrath thar líne radhairc.

Nascacht 5G

 Is cumasóir ríthábhachtach é 5G d’fheithiclí uathoibrithe agus do thraenacha digitithe. Chun imscaradh conairí 5G ar fud na hEorpa a ullmhú, tá tionscadail uaillmhianacha trialach conairí trasteorann le cásanna úsáide CAM á ndéanamh le haghaidh modhanna iompair éagsúla in áiteanna éagsúla. Faoi 2025, tá sé mar aidhm ag an Aontas cumhdach 5G gan bhriseadh a bheith aige ar mhórbhealaí iompair ar fud na hEorpa. Tacaíonn sé ó thaobh airgeadais de leis an sprioc faoi chlár na Saoráide um Chónascadh na hEorpa (SCE) agus faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus béim á leagan ar chonairí trasteorann (SCE) agus ar chodanna náisiúnta (STA agus SCE). In éineacht le hinfheistíocht phríobháideach agus foinsí cistiúcháin phoiblí eile, rannchuideoidh siad le cumhdach iomlán 5G a bhaint amach faoi 2030, le haghaidh taisteal sábháilte nasctha ar fud na hEorpa.

Ag díriú ar chonair Bologna-München (600km thar thrí thír), tá sé mar aidhm ag tionscadal 5G-CARMEN arna mhaoiniú ag Fís 2020 an dul chun cinn is déanaí i 5G a ghiaráil chun cabhrú leis an earnáil mótarfheithiclí iompar níos sábháilte, níos glaise agus níos cliste a sholáthar, an sprioc gluaisteáin féintiomána a chumasú. Tá na príomhnuálaíochtaí dírithe ar líonra hibrideach a bhainistítear go huathrialach a fhorbairt, lena gcomhcheanglaítear cumarsáid dhíreach ghearr-raoin ó fheithicil go feithicil (V2V) agus ó fheithicil go bonneagar (V2I) le cumarsáid fhadraoin ó fheithicil go líonra (V2N), lena dtugtar le chéile príomh-mhonaróirí gluaisteán Eorpacha, oibreoirí líonraí móibíleacha, díoltóirí teileachumarsáide, oibreoirí bóithre agus ionaid taighde.

© 5G-CARMEN">

An Intleacht Shaorga

Is iomaí feidhm atá ag an Intleacht Shaorga (IS) maidir le hiompar: feithiclí uathoibrithe, luchtú barrfheabhsaithe agus úsáid ceallraí le haghaidh feithiclí leictreacha, cúrsaí taistil feabhsaithe do phaisinéirí agus iompar earraí. Tacaíonn an intleacht shaorga le cinntí sonraíbhunaithe maidir le bonneagar agus seirbhísí iompair a phleanáil, agus stáisiúin luchtaithe a chur in úsáid, lena n-áirithítear go gcomhlíonann siad na héilimh atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo. Is féidir le IS giniúnach na feidhmchláir sin a fheabhsú a thuilleadh trí réitigh nuálacha a ghiniúint agus trí phróisis chinnteoireachta a fheabhsú (mar shampla, trí shamhlacha tuarthacha agus ionsamhlúcháin a chruthú le haghaidh cásanna iompair). Is tosaíocht de chuid an Aontais Eorpaigh é borradh a chur faoi úsáidí tionsclaíocha nua na hintleachta saorga.

Tháinig an Gníomh um an Intleacht Shaorga i bhfeidhm an 1 Lúnasa 2024. Déantar córais intleachta saorga a chatagóiriú i leibhéil éagsúla riosca, agus córais ‘ardriosca’ faoi réir ceanglais dhiana chun sábháilteacht agus trédhearcacht a áirithiú. In earnáil na soghluaisteachta, áirítear ar shamplaí de chórais intleachta saorga ardriosca teicneolaíochtaí tiomána uathrialaitheacha agus córais bainistithe tráchta IS-tiomáinte. Áirítear leis sin córais a fheidhmíonn feidhmeanna sábháilteachta i roinnt réimsí soghluaisteachta, lena n-áirítear gluaisteáin, eitlíocht shibhialta, agus trealamh sábháilteachta muirí. Tá na córais sin ríthábhachtach toisc go mbíonn tionchar díreach acu ar shábháilteacht an phobail agus ní mór dóibh cloí le caighdeáin dhiana chun rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ann a mhaolú.

Comhlánaítear an Gníomh um an Intleacht Shaorga le ceanglais shonracha atá saincheaptha do na hearnálacha sin. Chun creat láidir a chruthú le haghaidh imlonnú IS in earnáil an iompair, leagtar béim sa Straitéis Eorpach maidir leis an Intleacht Shaorga ar threoirlínte earnáilsonracha agus ar shásraí tacaíochta a fhorbairt chun comhtháthú IS sábháilte agus éifeachtúil a áirithiú i ngach cineál soghluaisteachta. Ina theannta sin, maoiníonn an tAontas taighde agus nuálaíocht IS trí thionscnaimh amhail an Clár don Eoraip Dhigiteach (DIGITAL), lena n-áirítear Saoráidí Tástála agus Turgnamhaíochta (TEF) chun réitigh IS a fhorbairt i ngar d’fhíordhálaí. Baineann TEFanna a dhíríonn ar phobail chliste tairbhe as dul chun cinn IS sa tsoghluaisteacht, lena gcomhtháthaítear IS san iompar poiblí, sa phleanáil uirbeach agus i mbainistiú bonneagair.

Chun tacú le forbairt na hintleachta saorga, ní mór don Eoraip leas a bhaint as acmhainneacht neamhshaothraithe na sonraí. Le hiarrachtaí Eorpacha chun deireadh a chur leis na bacainní ar rochtain ar shonraí agus ar chomhroinnt sonraí, go háirithe trí spás coiteann Eorpach do shonraí soghluaisteachta a chur in úsáid, rannchuideofar le seasamh na hEorpa maidir leis an intleacht shaorga a neartú.

Is féidir leis an intleacht shaorga réitigh soghluaisteachta inbhuanaithe a chur chun cinn freisin. D’fhéadfadh cothabháil thuarthach arna cumhachtú ag an intleacht shaorga cliseadh feithiclí a chosc, rud a chuirfeadh síneadh le saolré na sócmhainní iompair. I measc na bhfeidhmchlár eile, is féidir le córais intleachta saorga an t-ídiú fuinnimh i bhfeithiclí leictreacha agus in iompar poiblí a bharrfheabhsú, rud a thacaíonn le spriocanna inbhuanaitheachta an Aontais.

Leathsheoltóirí

Mar a léirítear leis an tionchar mór atá ag an nganntanas leathsheoltóirí ar thionscail amhail monarú gluaisteán, tá acmhainneachtaí leordhóthanacha i réimse na leictreonaice ríthábhachtach d’athléimneacht na slabhraí soláthair agus do cheannasacht agus d’iomaíochas na hEorpa.

Ghlac an Coimisiún pacáiste an Ghnímh Eorpaigh um Shliseanna i mí Feabhra 2022. Is é is aidhm dó éiceachóras leathsheoltóirí na hEorpa a neartú agus aghaidh a thabhairt ar ghanntanais. Cruthóidh sé timpeallacht infheistíochta tharraingteach, neartóidh sé ceannaireacht theicneolaíoch na hEorpa feadh an tslabhra luacha leathsheoltóirí agus slógfaidh sé infheistíochtaí de níos mó ná €43 bhilliún faoi 2030.

Tacóidh an Comhghnóthas um Shliseanna le taighde agus nuálaíocht trí infheistíochtaí poiblí agus príobháideacha a chomhthiomsú, ag tógáil ar a bhfuil bainte amach ag a réamhtheachtaí ECSEL (féach na samplaí thíos). Díríonn na hinfheistíochtaí sin freisin ar thionscail úsáideoirí amhail earnáil an iompair agus earnáil na ngluaisteán, go háirithe trí thionscnamh ar ardán oscailte crua-earraí mótarfheithiclí.

Ardán feithiclí oscailte Eorpach atá sainithe ag bogearraí

Tá ról níos tábhachtaí ag bogearraí maidir le hoibríochtaí feithiclí a bhainistiú agus gnéithe nua a chumasú. Tá an t-aistriú chuig feithiclí atá sainithe ag bogearraí ag cruthú dúshláin do cheannaireacht agus d’iomaíochas thionscal gluaisteán na hEorpa, a bhfuil iomaitheoirí cumhachtacha domhanda nua os a chomhair agus saincheisteanna maidir le forbairt bogearraí.

Tá tús curtha ag an gCoimisiún le comhar réamhiomaíoch faoi stiúir an Aontais maidir le gnéithe neamhdhifreáilte den chruach bogearraí feithiclí. Tacaítear leis an tionscnamh seo le sruth oibre rialachais a bhfuil baint ag mórchuideachtaí mótarfheithiclí an Aontais leis agus le hinfheistíochtaí faoin gComhghnóthas um Shliseanna. Cuirfidh sé ar chumas na rannpháirtithe éifeachtúlachtaí níos fearr agus am níos tapúla chun an mhargaidh a bhaint amach, agus cothrom iomaíochta á áirithiú ag an am céanna. Beidh sé ag teacht go dlúth leis an tionscnamh ar ardán oscailte crua-earraí mótarfheithiclí. Chun tuilleadh eolais a fháil, féach an páipéar coincheapa tiomnaithe.

An chibearshlándáil

Leis an spleáchas níos mó ar bhonneagair dhigiteacha agus ar sheirbhísí digiteacha na soghluaisteachta, méadaítear tábhacht na cibearshlándála. Is é is aidhm do Threoir an Aontais maidir le Slándáil Córas Líonra agus Faisnéise (Treoir NIS) ardleibhéal slándála coiteann líonra agus córas faisnéise a bhaint amach ar fud bhonneagar criticiúil an Aontais. Leis an Treoir athbhreithnithe maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal comhchoiteann cibearshlándála ar fud an Aontais (NIS 2), agus le Treoir nua maidir le hathléimneacht eintiteas criticiúil, tugtar aghaidh ar chibear-athléimneacht agus athléimneacht fhisiciúil eintiteas criticiúil agus líonraí criticiúla araon, lena n-áirítear bonneagar iompair. Tacaíonn an Clár don Eoraip Dhigiteach (DIGITAL) le bonneagar cibearshlándála a chur in úsáid, neartaíonn sé tionscal cibearshlándála an Aontais, agus cuireann sé borradh faoi ghlacadh cibearshlándála agus faoi chur chun feidhme reachtaíocht an Aontais.

Néalríomhaireacht agus imeall-ríomhaireacht

Tá an Coimisiún Eorpach ag tacú le taighde, forbairt agus cur in úsáid mórscála bonneagar agus seirbhísí néalríomhaireachta den chéad ghlúin eile ar fud an Aontais, rud atá ina phríomhchumasóir chun an tsoghluaisteacht a dhigitiú agus chun leas a bhaint as acmhainneacht sonraí soghluaisteachta.

Leis an gClár don Eoraip Dhigiteach (DIGITAL), bainfear úsáid as cónaidhm Eorpach de bhonneagair néalríomhaireachta agus imeall-ríomhaireachta a rachaidh chun tairbhe don earnáil iompair, lena dtacófar le seirbhísí soghluaisteachta iontaofa chomh maith le malartú sonraí san éiceachóras táirgthe mótarfheithiclí. Maoineoidh Fís Eorpach tionscnamh €150 milliún maidir leis an Néalríomhaireacht go hIoT, le maoiniú suas le €2 bhilliún ón Aontas i néalríomhaireacht trí chláir éagsúla, agus comhlánóidh na Ballstáit na hinfheistíochtaí sin. Baineann roinnt tionscadal atá ar siúl faoi láthair le cásanna úsáide a dhíríonn ar shoghluaisteacht, mar shampla, briseadh éigeandála uathoibríoch coisithe agus lóistíocht chliste ag stáisiúin teirminéil.

Chun iarrachtaí infheistíochta a chomhordú, comhpháirtíochtaí straitéiseacha a chothú agus príomhghníomhaithe tionsclaíocha Eorpacha a shlógadh, seoladh Comhghuaillíocht Eorpach um Shonraí Tionsclaíocha, Imeall-Ríomhaireacht agus Néalríomhaireacht i mí Iúil 2021, lena dtugtar le chéile raon leathan páirtithe leasmhara príobháideacha agus poiblí. Réitíonn sé an bealach i dtreo Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne maidir le Bonneagar Néalríomhaireachta agus Seirbhísí Néalríomhaireachta den Chéad Ghlúin Eile. 

Dlús a chur le glacadh teicneolaíochtaí digiteacha

I gcás cuideachtaí soghluaisteachta agus iompair, go háirithe cuideachtaí beaga, d’fhéadfadh sé a bheith ina dhúshlán mór dá n-éireodh leo ina gclaochlú digiteach. Le tacaíocht ó DIGITAL, feidhmíonn na Moil Nuálaíochta Digití Eorpacha (EDIHanna) mar ionaid ilfhreastail, ag tacú le cuideachtaí ina ndigitiú. Is é is aidhm dóibh rochtain a sholáthar ar shaineolas teicniúil agus ar thástáil theicniúil, ar an bhféidearthacht ‘tástáil a dhéanamh roimh infheistíocht’ agus ar sheirbhísí nuálaíochta, amhail comhairle airgeadais, oiliúint agus forbairt scileanna. Téann siad i ngleic freisin le saincheisteanna comhshaoil amhail ídiú fuinnimh agus astaíochtaí carbóin a laghdú.

Scileanna digiteacha

Ós rud é go ndéantar athruithe suntasacha ar iompar agus ar shoghluaisteacht, go háirithe mar gheall ar chlaochlú teicneolaíoch agus rochtain ar shonraí, tá gá le hathsciliú agus uas-sciliú an lucht saothair araon. Tá spriocanna glactha ag an Aontas, tá gníomhaíochtaí seolta aige agus tá moltaí molta aige do na Ballstáit chun na scileanna digiteacha is gá a thabhairt d’oibrithe agus chun oiliúint a chur ar níos mó speisialtóirí TFC. Mar shampla, is é is aidhm don Ardán Eorpach um Scileanna Digiteacha agus Poist Dhigiteacha, faoi chlár na Saoráide um Chónascadh na hEorpa (SCE), a bheith ina phointe tagartha uathúil do scileanna digiteacha, rud a chuirfidh ar chumas gach Eorpaigh an leas is fearr is féidir a bhaint as claochlú digiteach ár sochaí agus ár ngeilleagair.