Cyfryzacja transportu - kluczowe technologie

W ramach programu „Horyzont 2020” UE wspierała liczne projekty w zakresie badań naukowych i innowacji, opracowując i testując nowe rozwiązania transportowe. Wsparcie to jest nadal realizowane w ramach programów finansowania w ramach długoterminowego budżetu na lata 2021–2027, z naciskiem na wdrażanie.

Mobilność połączona i zautomatyzowana (CAM)

Aby umożliwić przyjmowanie pojazdów zautomatyzowanych, Komisja Europejska wdroży ramy prawne dotyczące ich homologacji. Opierając się na sukcesach osiągniętych w ramach programu „Horyzont 2020”,w szczególności w dziedzinie mobilności opartej na sieci, współpracy i zautomatyzowanej(CCAM),  Komisja będzie nadal wspierać badania naukowe i innowacje, aby uczynić Europę światowym liderem w zakresie systemów i usług CAM.

Mobilność oparta na sieci, współpracy i zautomatyzowana (CCAM) jest partnerstwem w ramach programu „Horyzont Europa” i następcą wcześniejszych inicjatyw. Wykazała ona już znaczne postępy, ukazując postępy w zakresie technologii zautomatyzowanej mobilności. Partnerstwo to otrzyma wkład w wysokości 500 mln euro na dalszy rozwój innowacji.

Kluczowe znaczenie dla wdrożenia CAM mają współpracujące inteligentne systemy transportowe (C-ITS), które umożliwiają wymianę informacji między pojazdami oraz między pojazdami a infrastrukturą drogową. Oczekuje się, że poprawi bezpieczeństwo ruchu drogowego, efektywność ruchu i komfort. Wdrażanie C-ITS będzie korzystać ze wsparcia wramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF)w latach 2021–2027.

© Autopilot">

Projekt AUTOPILOT, realizowany w latach 2017–2020, koncentrował się na pilotażu wykorzystania urządzeń IoT do zautomatyzowanej jazdy w warunkach rzeczywistych. AUTOPILOT otwiera drogę dla innowacyjnych usług komercyjnych związanych z pojazdami autonomicznymi. Projekt, na który przeznaczono około 20 mln euro, uwypuklił znaczenie technologii cyfrowych dla poprawy zdolności pojazdów autonomicznych do lepszego zrozumienia ich otoczenia i uzupełnienia czujników IoT. Na przykład wykorzystanie IoT może poprawić bezpieczeństwo, wykrywając przeszkody poza zasięgiem wzroku.

Łączność 5G

5G jest kluczowym czynnikiem umożliwiającym korzystanie z pojazdów zautomatyzowanych i pociągów cyfrowych. Aby przygotować wdrożenie korytarzy 5G w całej Europie, prowadzone są ambitne projekty prób korytarzy transgranicznych z przypadkami użycia CAM dla różnych rodzajów transportu w różnych lokalizacjach. Do 2025 r. UE zamierza zapewnić nieprzerwany zasięg sieci 5G na głównych szlakach transportowych w całej Europie. Wspiera on finansowo cel w ramachinstrumentu „Łącząc Europę” oraz Instrumentu narzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności,ze szczególnym uwzględnieniem korytarzy transgranicznych i odcinków krajowych (RRF i CEF). W połączeniu z inwestycjami prywatnymi i innymi źródłami finansowania publicznego przyczynią się one do osiągnięcia pełnego zasięgu sieci 5G do 2030 r., aby zapewnić bezpieczne i połączone podróże w całej Europie.

Koncentrując się na korytarzu Bolonia-Monachium (600 km w trzech krajach), finansowany w ramach programu "Horyzont 2020"projekt 5G-CARMEN ma na celu wykorzystanie najnowszych osiągnięć w zakresie 5G, aby pomóc sektorowi motoryzacyjnemu w zapewnieniu bezpieczniejszego, bardziej ekologicznego i inteligentniejszego transportu. Kluczowe innowacje koncentrują się wokół rozwoju autonomicznie zarządzanej sieci hybrydowej, łączącej bezpośrednią komunikację pojazd-pojazd bliskiego zasięgu (V2V) i pojazd-infrastruktura (V2I) z komunikacją pojazd-sieć dalekiego zasięgu (V2N), skupiającą wiodących europejskich producentów samochodów, operatorów sieci komórkowych, sprzedawców usług telekomunikacyjnych, zarządców dróg i ośrodki badawcze.

© 5G-CARMEN">

Sztuczna inteligencja

Sztuczna inteligencja (AI) ma niezliczone zastosowania w transporcie: pojazdy zautomatyzowane, zoptymalizowane ładowanie i wykorzystanie akumulatorów w pojazdach elektrycznych, ulepszone trasy dla pasażerów i transportu towarów. Sztuczna inteligencja wspiera decyzje oparte na danych w planowaniu infrastruktury transportowej i usług transportowych oraz wdrażaniu stacji ładowania, zapewniając, że spełniają one obecne i przyszłe wymagania. Generatywna sztuczna inteligencja może jeszcze bardziej usprawnić te zastosowania, tworząc innowacyjne rozwiązania i usprawniając procesy decyzyjne (na przykład poprzez tworzenie modeli predykcyjnych i symulacji scenariuszy transportowych). Wspieranie nowych zastosowań przemysłowych sztucznej inteligencji jest priorytetem Unii Europejskiej.

Akt w sprawie sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. Podzielono w nim systemy sztucznej inteligencji na różne poziomy ryzyka, przy czym systemy „wysokiego ryzyka” podlegają surowym wymogom w celu zapewnienia bezpieczeństwa i przejrzystości. W sektorze mobilności przykłady systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka obejmują technologie jazdy autonomicznej i systemy zarządzania ruchem oparte na sztucznej inteligencji. Obejmuje to systemy pełniące funkcje bezpieczeństwa w kilku obszarach mobilności, w tym w samochodach, lotnictwie cywilnym i sprzęcie bezpieczeństwa morskiego. Systemy te mają kluczowe znaczenie, ponieważ mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne i muszą spełniać surowe normy w celu ograniczenia potencjalnego ryzyka.

Akt w sprawie sztucznej inteligencji jest uzupełniony szczegółowymi wymogami dostosowanymi do tych sektorów. Aby stworzyć solidne ramy wdrażania sztucznej inteligencji w transporcie, w europejskiej strategii w zakresie sztucznej inteligencji podkreślono opracowanie wytycznych sektorowych i mechanizmów wsparcia w celu zapewnienia bezpiecznej i skutecznej integracji sztucznej inteligencji we wszystkich formach mobilności. Ponadto UE finansuje badania naukowe i innowacje w zakresie sztucznej inteligencji za pośrednictwem inicjatyw takich jakprogram „Cyfrowa Europa” (DIGITAL),który obejmuje ośrodki testowo-doświadczalne (TEF) służące opracowywaniu rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. TEF koncentrujące się na inteligentnych społecznościach korzystają z postępów AI w mobilności, włączając AI do transportu publicznego, miejskiego planowania przestrzennego i zarządzania infrastrukturą.

Aby wspierać rozwój sztucznej inteligencji, Europa musi wykorzystać niewykorzystany potencjał danych. Europejskie wysiłki na rzecz usunięcia barier w dostępie do danych i ich udostępnianiu, w szczególności poprzez wdrożenie wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności, przyczynią się do wzmocnienia pozycji Europy w zakresie sztucznej inteligencji.

Sztuczna inteligencja może również promować zrównoważone rozwiązania w zakresie mobilności. Predykcyjna konserwacja zasilana sztuczną inteligencją mogłaby zapobiec awariom pojazdów, wydłużając żywotność zasobów transportowych. Wśród innych zastosowań systemy sztucznej inteligencji mogą zoptymalizować zużycie energii w pojazdach elektrycznych i transporcie publicznym, wspierając cele UE w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Półprzewodniki

Jak pokazuje duży wpływ niedoboru półprzewodników na branże takie jak produkcja samochodów, posiadanie wystarczających zdolności w dziedzinie elektroniki ma kluczowe znaczenie dla odporności łańcuchów dostaw oraz suwerenności i konkurencyjności Europy.

W lutym 2022 r. Komisja przyjęła pakiet dotyczący europejskiego aktu w sprawie czipów. Jego celem jest wzmocnienie europejskiego ekosystemu półprzewodników i rozwiązanie problemu niedoborów. Stworzy atrakcyjne środowisko inwestycyjne, wzmocni wiodącą pozycję technologiczną Europy w całym łańcuchu wartości półprzewodników i zmobilizuje inwestycje o wartości ponad 43 mld euro do 2030 r.

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Czipów będzie wspierać badania naukowe i innowacje poprzez łączenie inwestycji publicznych i prywatnych w oparciu o osiągnięcia swojego poprzednika ECSEL (zob. przykłady poniżej). Inwestycje te są również ukierunkowane na sektory użytkowników, takie jak transport i sektor motoryzacyjny, w szczególności poprzez inicjatywę dotyczącą otwartej platformy sprzętu motoryzacyjnego.

Otwarta europejska platforma pojazdów definiowanych programowo

Oprogramowanie odgrywa coraz ważniejszą rolę w zarządzaniu eksploatacją pojazdów i wprowadzaniu nowych funkcji. Przejście na pojazdy definiowane programowo stwarza wyzwania dla wiodącej pozycji i konkurencyjności europejskiego przemysłu motoryzacyjnego, który stoi w obliczu nowych potężnych światowych konkurentów i problemów związanych z rozwojem oprogramowania.

Komisja zainicjowała przedkonkurencyjną, prowadzoną przez UE współpracę w zakresie niezróżnicowanych elementów stosu oprogramowania pojazdu. Inicjatywę tę wspierają działania w zakresie zarządzania z udziałem głównych unijnych przedsiębiorstw motoryzacyjnych oraz inwestycje w ramachWspólnego Przedsięwzięcia na rzecz Czipów. Umożliwi to uczestnikom osiągnięcie większej wydajności i szybszego czasu wprowadzenia produktu na rynek, przy jednoczesnym zapewnieniu równych warunków działania. Będzie on ściśle powiązany z inicjatywą dotyczącą otwartej platformy sprzętu motoryzacyjnego. Więcej informacji można znaleźć w specjalnymdokumencie koncepcyjnym.

Cyberbezpieczeństwo

Większe uzależnienie mobilności od infrastruktury cyfrowej i usług cyfrowych zwiększa znaczenie cyberbezpieczeństwa. Dyrektywa UE w sprawie bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych (dyrektywa NIS) ma na celu osiągnięcie wysokiego poziomu wspólnego bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych w całej infrastrukturze krytycznej UE. Zmieniona dyrektywa w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii (NIS 2) oraz nowa dyrektywa w sprawie odporności podmiotów krytycznychdotyczą zarówno cyber-,jak i fizycznej odporności podmiotów krytycznych i sieci krytycznych, w tym infrastruktury transportowej. Program „Cyfrowa Europa” (DIGITAL) wspiera wdrażanie infrastruktury cyberbezpieczeństwa, wzmacnia unijny sektor cyberbezpieczeństwa oraz zwiększa wykorzystanie cyberbezpieczeństwa i wdrażanie przepisów UE.

Chmura obliczeniowa i przetwarzanie brzegowe

Komisja Europejska wspiera badania, rozwój iwdrażanie na dużą skalę infrastruktury i usług chmury obliczeniowej nowej generacji w całej UE, co jest kluczowym czynnikiem umożliwiającym cyfryzację mobilności iuwolnienie potencjału danych dotyczących mobilności.

W ramach programu „CyfrowaEuropa” (DIGITAL) zostanie utworzona europejska federacja infrastruktury chmury obliczeniowej i przetwarzania brzegowego, któraprzyniesie korzyści sektorowi transportu, wspierając zaufane usługi w zakresie mobilności, a także wymianę danych w ekosystemie produkcji motoryzacyjnej. W ramach programu „Horyzont Europa” sfinansowana zostanie inicjatywa o wartości 150 mln euro dotycząca przetwarzania w chmurze na potrzeby IoT, przy czym UE sfinansuje do 2 mld euro na obrzeżach chmury za pośrednictwem różnych programów, a państwa członkowskie uzupełnią te inwestycje. Kilka trwających projektów obejmuje przypadki użycia koncentrujące się na mobilności, na przykład automatyczne wyłączanie pieszych w sytuacjach awaryjnych i inteligentna logistyka na stacjach terminali.

Aby koordynować wysiłki inwestycyjne, wspierać partnerstwa strategiczne i mobilizować kluczowe europejskie podmioty przemysłowe, w lipcu 2021 r. uruchomiono europejski sojusz na rzecz danych, przetwarzania brzegowego i przetwarzania w chmurze w przemyśle,skupiający szerokie grono zainteresowanych stron z sektora prywatnego i publicznego. Toruje drogę ważnemu projektowi stanowiącemu przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania w zakresie infrastruktury i usług chmury obliczeniowejnowej generacji. 

Przyspieszenie wdrażania technologii cyfrowych

Dla przedsiębiorstw zajmujących się mobilnością i transportem, zwłaszcza mniejszych, sukces w transformacji cyfrowej może być prawdziwym wyzwaniem. Europejskiecentra innowacji cyfrowych (EDIH),wspierane w ramach programu DIGITAL, działają jako punkty kompleksowej obsługi, wspierając przedsiębiorstwa w ich cyfryzacji. Mają one na celu zapewnienie dostępu do wiedzy technicznej i eksperymentów, możliwości „testowania przed inwestowaniem” oraz usług innowacyjnych, takich jak doradztwo finansowe, szkolenia i rozwój umiejętności. Zajmują się również kwestiami środowiskowymi, takimi jak zużycie energii i redukcja emisji dwutlenku węgla.

Umiejętności cyfrowe

Ponieważ transport i mobilność przechodzą istotne zmiany, między innymi ze względu na transformację technologiczną i dostęp do danych, istnieje potrzeba zarówno zmiany, jak i podnoszenia kwalifikacji siły roboczej. UE przyjęła cele, podjęła działania i zaproponowała zalecenia dla państw członkowskich, aby wyposażyć pracowników w wymagane umiejętności cyfrowe i przeszkolić większą liczbę specjalistów w dziedzinie ICT. Na przykład europejska platforma umiejętności cyfrowych i zatrudnieniaw ramachinstrumentu „Łącząc Europę”ma stać się wyjątkowym punktem odniesienia dla umiejętności cyfrowych, umożliwiającym wszystkim Europejczykom jak najlepsze wykorzystanie transformacji cyfrowej naszego społeczeństwa i gospodarki.