Ο αντίκτυπος του νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες στις ψηφιακές πλατφόρμες

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες βελτιώνει σημαντικά τους μηχανισμούς για την αφαίρεση παράνομου περιεχομένου και για την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των χρηστών στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του λόγου. Δημιουργεί επίσης ισχυρότερο μηχανισμό δημόσιας εποπτείας για τις επιγραμμικές πλατφόρμες, ιδίως για τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες (VLOP) και τις μηχανές αναζήτησης (VLOSE). Έχουν πάνω από 45 εκατομμύρια μηνιαίους χρήστες, αριθμός που υπερβαίνει το 10 % του πληθυσμού της ΕΕ.  

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί από τις πλατφόρμες να θεσπίσουν μέτρα για την καταπολέμηση της διάδοσης παράνομων αγαθών, υπηρεσιών ή περιεχομένου στο διαδίκτυο, όπως μηχανισμούς για την επισήμανση του εν λόγω περιεχομένου από τους χρήστες. 

Μπορεί να έχετε ήδη παρατηρήσει ορισμένες αλλαγές στο επιγραμμικό περιβάλλον, όπως η δυνατότητα του X να αναφέρει παράνομο περιεχόμενο, η οποία είναι διαθέσιμη εάν κάνετε κλικ στις τρεις μικρές τελείες στην επάνω δεξιά γωνία κάθε ανάρτησης. Η Apple, το Pinterest, το TikTok, το Facebook & το Instagram έχουν επίσης θέσει σε εφαρμογή νέους τρόπους αναφοράς παράνομου περιεχομένου στις πλατφόρμες τους.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί επίσης από τις πλατφόρμες να αντιμετωπίζουν με προτεραιότητα τις ειδοποιήσεις που υποβάλλονται από αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου. Πρόκειται για αμερόληπτους εμπειρογνώμονες που ειδικεύονται στον εντοπισμό ορισμένων τύπων παράνομου περιεχομένου. Περισσότερες από 60 αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου έχουν ήδη οριστεί από τις εθνικές αρχές, για παράδειγμα σε σχέση με την προστασία των ανηλίκων, τον εντοπισμό τρομοκρατικού περιεχομένου και τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης εις βάρος των καταναλωτών. 

Οι διαδικτυακές πλατφόρμες είναι ένας ψηφιακός χώρος όπου εκφραζόμαστε, προβάλουμε τη δουλειά μας και συνδεόμαστε με φίλους ή πελάτες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό όταν το περιεχόμενό μας αφαιρείται ή η εμβέλεια των αναρτήσεών μας μειώνεται ανεξήγητα. 

Με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, οι πάροχοι ενδιάμεσων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των επιγραμμικών πλατφορμών, πρέπει να κοινοποιούν στους χρήστες τους τους λόγους για τους οποίους αφαίρεσαν το περιεχόμενό τους ή τους λόγους για τους οποίους περιορίστηκε η πρόσβαση σε λογαριασμό, μέσω σαφών και συγκεκριμένων σκεπτικών για κάθε απόφαση ελέγχου περιεχομένου που λαμβάνουν. 

Για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και να καταστεί δυνατός ο έλεγχος των αποφάσεων ελέγχου περιεχομένου που λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών πλατφορμών, όπως απαιτείται από την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η Επιτροπή δρομολόγησε τη βάση δεδομένων διαφάνειας της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Η βάση δεδομένων είναι η πρώτη του είδους της. Παρέχει στο κοινό πρόσβαση σε όλες τις ανωνυμοποιημένες και συγκεντρωτικές δηλώσεις αιτιολόγησης από τους παρόχους επιγραμμικών πλατφορμών σχετικά με τις αποφάσεις τους για τον έλεγχο περιεχομένου.

Για παράδειγμα, η βάση δεδομένων δείχνει ότι μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, οι πλατφόρμες ανέφεραν περισσότερες από 9 δισεκατομμύρια αποφάσεις ελέγχου περιεχομένου, εκ των οποίων το 99 % ελήφθη προορατικά βάσει των δικών τους όρων και προϋποθέσεων. Μόνο ένα οριακό ποσοστό σχετίζεται με αναφορές παράνομου περιεχομένου.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες επιβάλλει επίσης περαιτέρω διαφάνεια στις πλατφόρμες σχετικά με τις διαδικασίες τους και τις πρακτικές ελέγχου περιεχομένου. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως το Snapchat, το TikTok, το Pinterest, το AliExpress, το Facebook & το Instagram, προσφέρουν μεγαλύτερο φάσμα πληροφοριών για τον έλεγχο περιεχομένου. Αυτό περιλαμβάνει τον αριθμό των αποσύρσεων περιεχομένου, την ακρίβεια των αυτοματοποιημένων συστημάτων, τον αριθμό των παραπόνων χρηστών που ελήφθησαν και τις πληροφορίες σχετικά με τις ομάδες ελέγχου περιεχομένου.

Στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, οι χρήστες έχουν το δικαίωμα να προσβάλλουν αποφάσεις ελέγχου περιεχομένου. Όσοι δεν είναι ικανοποιημένοι μπορούν να επιλέξουν μεταξύ της υποβολής καταγγελίας στην πλατφόρμα ή της χρήσης μηχανισμού εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών.

Από το 2024, οι χρήστες στην ΕΕ προσέφυγαν μέσω εσωτερικών μηχανισμών των πλατφορμών σε περισσότερες από 165 εκατομμύρια αποφάσεις ελέγχου περιεχομένου των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών και των πολύ μεγάλων επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την ανατροπή της απόφασης σχεδόν στο 30 % των υποθέσεων. Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, τα όργανα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών εξέτασαν περισσότερες από 1800 διαφορές σε σχέση με περιεχόμενο που διαδόθηκε στην ΕΕ στο Facebook, το Instagram και το TikTok, αντιστρέφοντας την απόφαση των πλατφορμών στο 52 % των περατωθεισών υποθέσεων —αποκατάσταση περιεχομένου και λογαριασμών, με ταχύτερο και φθηνότερο τρόπο από ό,τι η προσφυγή στο δικαστήριο.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες υποχρεώνει τους παρόχους επιγραμμικών πλατφορμών να εγγυώνται μεγαλύτερη διαφάνεια και έλεγχο των στοιχείων που βλέπουμε στις ροές δεδομένων μας. Αυτό μας επιτρέπει να ανακαλύψουμε σε ποια βάση οι επιγραμμικές πλατφόρμες ταξινομούν το περιεχόμενο στις ροές δεδομένων μας και να αποφασίσουμε αν θέλουμε να εξαιρεθούμε από τις εξατομικευμένες συστάσεις, δεδομένου ότι οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες πρέπει να προσφέρουν τη δυνατότητα απενεργοποίησης του εξατομικευμένου περιεχομένου. Το TikTok, το Facebook και το Instagram προσφέρουν επί του παρόντος τη δυνατότητα απενεργοποίησης της εξατομικευμένης τροφοδοσίας στις πλατφόρμες τους.

Παρόμοιες υποχρεώσεις ισχύουν και για τις διαφημίσεις: εκτός από την περαιτέρω διαφάνεια και τον έλεγχο των λόγων για τους οποίους βλέπουμε μια συγκεκριμένη διαφήμιση στη ροή δεδομένων μας, οι πλατφόρμες πρέπει να επισημαίνουν τις διαφημίσεις και οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες πρέπει να διατηρούν ένα αποθετήριο με λεπτομέρειες σχετικά με τις πληρωμένες διαφημιστικές εκστρατείες που εκτελούνται στις επιγραμμικές διεπαφές τους. 

Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή εποπτεύουν και επιβάλλουν σε στενή συνεργασία τις διατάξεις που σχετίζονται με τη διαφάνεια των συστημάτων συστάσεων και της διαφήμισης, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής αποθετηρίων διαφημίσεων.

Μετά τη διαδικασία που κίνησε η Επιτροπή, οι πάροχοι του TikTok και της AliExpress δεσμεύτηκαν να παρέχουν αποθετήρια διαφημίσεων που διασφαλίζουν πλήρη διαφάνεια σχετικά με τις διαφημίσεις στις αντίστοιχες υπηρεσίες τους.

Στις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τον τρόπο διασφάλισης της συμμόρφωσης των αποθετηρίων διαφημίσεων με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η Επιτροπή δεσμεύεται να αναλάβει δράση. Για παράδειγμα, με το πρόστιμο ύψους 45 εκατ. EUR που επιβλήθηκε στον πάροχο της X για το μη συμμορφούμενο αποθετήριο διαφημίσεών του.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαγορεύει τη στοχευμένη διαφήμιση σε ανηλίκους σε επιγραμμικές πλατφόρμες. Οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες έχουν λάβει μέτρα για τη συμμόρφωση με τις εν λόγω απαγορεύσεις. Για παράδειγμα, το Snapchat, το TikTok και το Instagram και το Facebook της Meta δεν επιτρέπουν πλέον στους διαφημιζόμενους να προβάλλουν στοχευμένες διαφημίσεις σε ανήλικους χρήστες.

Η στοχευμένη διαφήμιση σε επιγραμμικές πλατφόρμες απαγορεύεται επίσης όταν η κατάρτιση προφίλ χρησιμοποιεί ειδικές κατηγορίες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως η εθνοτική καταγωγή, οι πολιτικές απόψεις ή ο γενετήσιος προσανατολισμός.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί από τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης να εντοπίζουν, να αναλύουν και να μετριάζουν με αποτελεσματικά μέτρα τους κινδύνους που σχετίζονται με τις εκλογικές διαδικασίες και τον πολιτικό διάλογο, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης.

 Τον Μάρτιο του 2024 η Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης σχετικά με τον μετριασμό των κινδύνων στο διαδίκτυο για τις εκλογικές διαδικασίες.  

Ακολουθώντας την καθοδήγηση, η Bing και η Google βελτίωσαν την ποιότητα απόκρισης των chatbots τεχνητής νοημοσύνης και εφάρμοσαν μέτρα για την αποφυγή ψευδαισθήσεων, ενώ ο πάροχος Facebook και Instagram δεσμεύτηκε για την καλύτερη επισήμανση των deepfakes που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη.

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες θεσπίζει υποχρεώσεις για τους παρόχους διαδικτυακών αγορών όσον αφορά την καταπολέμηση της εξάπλωσης παράνομων αγαθών. Ειδικότερα, οι εν λόγω πάροχοι πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι πωλητές παρέχουν επαληθευμένες πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητά τους προτού μπορέσουν να αρχίσουν να πωλούν τα προϊόντα τους στις εν λόγω διαδικτυακές αγορές. Οι εν λόγω πάροχοι πρέπει επίσης να εγγυώνται ότι οι χρήστες μπορούν εύκολα να εντοπίζουν το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για την πώληση.

Τον Ιούνιο του 2025 η Επιτροπή κατέστησε δεσμευτική μια σειρά από ευρείες δεσμεύσεις που πρότεινε ο πάροχος της AliExpress για την αντιμετώπιση ορισμένων ανησυχιών της Επιτροπής, τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας των εμπόρων της, τη διαφάνεια των συστημάτων διαφήμισης και συστάσεων και την πρόσβαση των ερευνητών σε δεδομένα. Οι χρήστες του AliExpress μπορούν πλέον εύκολα να αναφέρουν παράνομο περιεχόμενο που συναντούν στην πλατφόρμα, ακόμη και αν δεν είναι εγγεγραμμένοι στην πλατφόρμα. Οι προσφορές «αντικείμενων για ενηλίκους» στο AliExpress (π.χ. ερωτικά παιχνίδια), τα οποία ήταν προηγουμένως ορατά σε ανηλίκους, εντοπίζονται πλέον αυτόματα και θολώνουν.

Εάν ένας πάροχος επιγραμμικής αγοράς αντιληφθεί την πώληση παράνομου προϊόντος ή υπηρεσίας από πωλητή, πρέπει:

• ενημέρωση των χρηστών που αγόρασαν το παράνομο αγαθό ή προϊόν
• ταυτοποίηση του πωλητή
• παροχή επιλογών για επανόρθωση

Αρκετοί πάροχοι διαδικτυακών αγορών έχουν πλέον δημιουργήσει ειδική για την ΕΕ ιστοσελίδα ανάκλησης για να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με τυχόν τέτοια παράνομα προϊόντα ή υπηρεσίες που προσφέρονται στην πλατφόρμα τους κατά τους τελευταίους έξι μήνες και να τους ενημερώνουν σχετικά με κάθε σχετικό μέσο έννομης προστασίας (συμπεριλαμβανομένης της συλλογικής έννομης προστασίας). Άλλοι αποστέλλουν τις ειδοποιήσεις ανάκλησης απευθείας στους καταναλωτές που αγόρασαν τα παράνομα προϊόντα μέσω των υπηρεσιών τους.

Αυτές είναι μερικές από τις αλλαγές που εμείς, ως χρήστες, μπορούμε να παρατηρήσουμε στις καθημερινές μας ψηφιακές αλληλεπιδράσεις.

Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ετών, η Επιτροπή και οι εθνικοί συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών επέβλεψαν ενεργά την εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη, ανοίγοντας 16 διαδικασίες μέχρι στιγμής και διασφαλίζοντας απτά αποτελέσματα για τους πολίτες. Για παράδειγμα, η απόσυρση του δυνητικά εθιστικού προγράμματος ανταμοιβής του TikTok Lite από την ΕΕ και τα ενισχυμένα μέτρα ασφάλειας των καταναλωτών που θέσπισε το AliExpress.

Οι έρευνες αυτές συμπληρώνουν τις οριζόντιες δράσεις υπό την ηγεσία του συμβουλίου ψηφιακών υπηρεσιών, οι οποίες επικεντρώνονται στην προστασία των ανηλίκων και στην αντιμετώπιση της διαδικτυακής απάτης και απάτης . Υπάρχουν επίσης εθνικές έρευνες που κινούνται από τους συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους.