Praktijkcode desinformatie 2022

De in 2018 vastgestelde praktijkcode is in 2022 aanzienlijk versterkt, met als doel te worden erkend als gedragscode in het kader van de wet inzake digitale diensten.

Op 13 februari 2025 hebben de Commissie en de Europese Raad voor digitale diensten hun goedkeuring gehecht aan de integratie van de praktijkcode betreffende desinformatie van 2022 als gedragscode betreffende desinformatie in het kader van de digitaledienstenverordening.

De weg die heeft geleid tot de praktijkcode van 2022

De ondertekenaars erkenden het belang om de code toekomstbestendig te maken en kwamen overeen een kader vast te stellen voor verdere samenwerking via een permanente taskforce. De code komt ook met een versterkt monitoringkader op basis van kwalitatieve rapportage-elementen en indicatoren op dienstniveau die de doeltreffendheid van de uitvoering ervan meten. De ondertekenaars hebben eentransparantiecentrumopgericht dat het publiek een duidelijk overzicht geeft van het beleid dat zij hebben ingevoerd om hun verbintenissen na te komen, en dat centrum regelmatig actualiseert met de relevante gegevens.

De verbintenissen van de praktijkcode

Het herzieningsproces ervan is in juni 2021 van start gegaan en na de ondertekening en presentatie van de herziene code op 16 juni 2022 werd de nieuwe code onderdeel van een breder regelgevingskader, in combinatie met de wetgeving inzake transparantie en gerichte politieke reclame en de wet inzake digitale diensten.

De aangescherpte praktijkcode bevat 44 verbintenissen en 128 specifieke maatregelen op de volgende gebieden.

• Demonetisering: minder financiële prikkels voor aanbieders van desinformatie

  De aangescherpte code heeft tot doel ervoor te zorgen dat aanbieders van desinformatie niet profiteren van reclame-inkomsten. De ondertekenaars verbinden zich ertoe strengere maatregelen te nemen om het plaatsen van reclame naast desinformatie en de verspreiding van reclame die desinformatie bevat, te voorkomen. De code voorziet ook in een effectievere samenwerking tussen de spelers in de reclamesector, waardoor een krachtiger gemeenschappelijk optreden mogelijk wordt.  

• Transparantie van politieke reclame

  De aangescherpte code erkent het belang van politieke reclame voor de vormgeving van het openbare leven en verbindt de ondertekenaars ertoe strengere transparantiemaatregelen in te voeren, zodat gebruikers politieke advertenties gemakkelijk kunnen herkennen door efficiëntere etikettering te bieden, en zich ertoe te verbinden de sponsor, de advertentie-uitgaven en de weergaveperiode bekend te maken.  Bovendien verbinden de ondertekenaars zich ertoe efficiënte en doorzoekbare advertentiebibliotheken voor politieke reclame op te zetten.

• Waarborging van de integriteit van de dienstverlening

  The Code will strengthen the measures to reduce manipulative behaviour used to spread disinformation (e.g. fake accounts, bot-driven amplification, impersonation, malicious deep fakes), and establishes a stronger cooperation among signatories to fight the challenges related to such techniques. Ondertekenaars zullen het eens worden over een dienstoverschrijdend begrip van niet-toegestane manipulatieve gedragingen en praktijken om desinformatie te verspreiden. Zij zullen ook verplicht zijn de lijst van tactieken, technieken en procedures (TTP's) die door kwaadwillende actoren worden gebruikt, periodiek te herzien en een duidelijk beleid ten uitvoer te leggen dat de vastgestelde gedragingen en praktijken bestrijkt.

• Gebruikers mondiger maken

  Gebruikers zullen beter worden beschermd tegen desinformatie door middel van verbeterde instrumenten om desinformatie te herkennen, te begrijpen en te signaleren, toegang te krijgen tot gezaghebbende bronnen en door middel van initiatieven op het gebied van mediageletterdheid. De code zal er met name voor zorgen dat veilige ontwerppraktijken worden ingevoerd om de verspreiding van desinformatie te beperken en te zorgen voor meer transparantie van hun aanbevelingssystemen, door deze aan te passen om de verspreiding van desinformatie te beperken.

• Empowerment van onderzoekers

  In de code is bepaald dat onlineplatforms onderzoek naar desinformatie beter ondersteunen. Onderzoekers krijgen betere en ruimere toegang tot de gegevens van platforms. Dit betekent dat moet worden gezorgd voor geautomatiseerde toegang tot niet-persoonsgebonden, geanonimiseerde, geaggregeerde of kennelijk openbaar gemaakte gegevens, en dat moet worden gewerkt aan de invoering van een governancestructuur om de toegang tot gegevens te vereenvoudigen die aanvullende controle vereist.

• Versterking van de factcheck-community

  De nieuwe code zal de dekking van factchecking in alle EU-lidstaten en -talen uitbreiden en ervoor zorgen dat platforms consequenter gebruik zullen maken van factchecking op hun diensten. Bovendien streeft de code naar eerlijke financiële bijdragen voor het werk van factcheckers en een betere toegang tot informatie voor factcheckers die hun dagelijkse werk vergemakkelijken.

• Transparantiecentrum en taskforce

  Het transparantiecentrum, dat toegankelijk is voor alle burgers, zal een gemakkelijk overzicht bieden van de uitvoering van de maatregelen van de code, door transparantie te bieden en relevante gegevens regelmatig bij te werken. De permanente taskforce zal de code toekomstbestendig en geschikt voor het beoogde doel houden door een forum op te richten – onder meer – om de verbintenissen te herzien en aan te passen in het licht van technologische, maatschappelijke, markt- en wetgevingsontwikkelingen. De taskforce bestaat uit vertegenwoordigers van de ondertekenaars, de Europese Groep van regelgevende instanties voor audiovisuele mediadiensten (ERGA), het Europees Waarnemingscentrum voor digitale media (EDMO) en de Europese Dienst voor extern optreden, en wordt voorgezeten door de Commissie.

• Versterkt monitoringkader

  De code wordt geleverd met een sterk monitoringkader, met inbegrip van indicatoren voor het dienstverleningsniveau om de uitvoering van de code in de hele EU en op het niveau van de lidstaten te meten. In januari 2023 verstrekken de ondertekenaarsde Commissie de eerste basisverslagen over hun uitvoering van de code. Vervolgens brengen zeer grote onlineplatforms, zoals gedefinieerd in de wet inzake digitale diensten (DSA),nazes maanden opnieuw verslaguit, terwijl andere ondertekenaarsjaarlijks verslag uitbrengen. De aangescherpte code bevat ook een duidelijke toezegging om te werken aan de vaststelling van structurele indicatoren, zodat het algemene effect van de code op desinformatie kanworden gemeten. Een eerste eerste set is al gepubliceerd. 

• Structurele indicatoren

De aangescherpte code bevat ook een duidelijke toezegging om te werken aan de vaststelling van structurele indicatoren, zodat het algemene effect van de code op desinformatie kan worden gemeten. Een eerste reeks structurele indicatoren is reeds gepubliceerd.

• Samenwerking tijdens verkiezingen

De ondertekenaars van de code hebben zich ertoe verbonden samen te werken en hun werkzaamheden te coördineren tijdens verkiezingen, wanneer de dreiging van desinformatiecampagnes bijzonder groot is. Zoals bepaald in de code hebben de ondertekenaars eensysteem voor snelle responsopgezet om te zorgen voor een snelle en doeltreffende samenwerking tussen platforms, maatschappelijke organisaties en factcheckers tijdens verkiezingsperioden – operationeel voor de verkiezingen voor het Europees Parlement van juni 2024.