Kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji z 2022 r.

Ustanowiony w 2018 r. kodeks postępowania został znacznie wzmocniony w 2022 r. w celu uznania go za kodeks postępowania na mocy aktu o usługach cyfrowych.

W dniu 13 lutego 2025 r. Komisja i Europejska Rada ds. Usług Cyfrowych zatwierdziły włączenie kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji z 2022 r. jako kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji do aktu o usługach cyfrowych.

Droga, która doprowadziła do przyjęcia kodeksu postępowania z 2022 r.

Uznając znaczenie dostosowania kodeksu do przyszłych wyzwań, sygnatariusze zgodzili się ustanowić ramy dalszej współpracy za pośrednictwem stałej grupy zadaniowej. Kodeks zawiera również wzmocnione ramy monitorowania oparte na jakościowych elementach sprawozdawczości i wskaźnikach poziomu usług mierzących skuteczność jego wdrażania. Sygnatariusze utworzyli Centrum Przejrzystości, które zapewnia społeczeństwu jasny przegląd strategii politycznych, które wdrażają w celu realizacji swoich zobowiązań, i regularnie aktualizuje je o odpowiednie dane.

Zobowiązania wynikające z kodeksu postępowania

Proces przeglądu kodeksu rozpoczęto w czerwcu 2021 r., a po podpisaniu i przedstawieniu zmienionego kodeksu 16 czerwca 2022 r. nowy kodeks stał się częścią szerszych ram regulacyjnych w połączeniu z przepisami dotyczącymi przejrzystości i targetowania reklamy politycznej oraz aktem o usługach cyfrowych.

Wzmocniony kodeks postępowania zawiera 44 zobowiązania i 128 konkretnych środków w następujących obszarach.

• Demonetyzacja: ograniczenie zachęt finansowych dla dostawców dezinformacji

  Wzmocniony kodeks ma na celu zapewnienie, aby dostawcy dezinformacji nie korzystali z przychodów z reklam. Sygnatariusze zobowiązują się do bardziej zdecydowanych środków zapobiegających umieszczaniu reklam obok dezinformacji, a także rozpowszechnianiu reklam zawierających dezinformację. Kodeks ustanawia również skuteczniejszą współpracę między podmiotami sektora reklamy, umożliwiając bardziej zdecydowane wspólne działania.  

• Przejrzystość reklamy politycznej

  Uznając znaczenie reklamy politycznej w kształtowaniu życia publicznego, wzmocniony kodeks zobowiązuje sygnatariuszy do wprowadzenia silniejszych środków przejrzystości, umożliwiających użytkownikom łatwe rozpoznawanie reklam politycznych poprzez zapewnienie skuteczniejszego etykietowania, zobowiązanie się do ujawnienia sponsora, wydatków na reklamy i okresu wyświetlania.  Ponadto sygnatariusze zobowiązują się do wprowadzenia wydajnych i możliwych do przeszukiwania bibliotek reklam na potrzeby reklamy politycznej.

• Zapewnienie integralności usług

  Kodeks wzmocni środki mające na celu ograniczenie zachowań manipulacyjnych wykorzystywanych do rozpowszechniania dezinformacji (np. fałszywych kont, amplifikacji opartej na botach, podszywania się pod inne osoby, złośliwych deepfake'ów) oraz ustanowi ściślejszą współpracę między sygnatariuszami w celu zwalczania wyzwań związanych z takimi technikami. Sygnatariusze uzgodnią międzyresortowe rozumienie niedozwolonych zachowań manipulacyjnych i praktyk mających na celu rozpowszechnianie dezinformacji. Będą one również zobowiązane do okresowego przeglądu wykazu taktyk, technik i procedur stosowanych przez podmioty działające w złej wierze oraz do wdrożenia jasnych polityk obejmujących szereg zidentyfikowanych zachowań i praktyk.

• Wzmocnienie pozycji użytkowników

  Użytkownicy będą lepiej chronieni przed dezinformacją dzięki ulepszonym narzędziom rozpoznawania, rozumienia i sygnalizowania dezinformacji, dostępu do autorytatywnych źródeł oraz inicjatywom na rzecz umiejętności korzystania z mediów. W szczególności kodeks zapewni wprowadzenie bezpiecznych praktyk projektowania w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się dezinformacji i zapewnienia większej przejrzystości ich systemów rekomendacji, dostosowując je w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się dezinformacji.

• Wzmocnienie pozycji naukowców

  Kodeks przewiduje, że platformy internetowe zapewniają lepsze wsparcie dla badań nad dezinformacją. Naukowcy będą mieli lepszy i szerszy dostęp do danych platform. Oznacza to zapewnienie zautomatyzowanego dostępu do danych nieosobowych, zanonimizowanych, zagregowanych lub w sposób oczywisty upublicznionych oraz działania na rzecz ustanowienia struktury zarządzania w celu uproszczenia dostępu do danych wymagających dodatkowej kontroli.

• Wzmocnienie społeczności zajmującej się weryfikacją faktów

  Nowy kodeks rozszerzy zakres weryfikacji informacji we wszystkich państwach członkowskich UE i we wszystkich językach oraz zagwarantuje, że platformy będą w bardziej spójny sposób wykorzystywać weryfikację informacji w swoich usługach. Ponadto kodeks ma na celu zapewnienie sprawiedliwego wkładu finansowego na rzecz pracy weryfikatorów informacji oraz lepszego dostępu weryfikatorów informacji do informacji ułatwiających ich codzienną pracę.

• Centrum przejrzystości i grupa zadaniowa

  Centrum przejrzystości, dostępne dla wszystkich obywateli, umożliwi łatwy przegląd wdrażania środków kodeksu, zapewniając przejrzystość i regularne aktualizacje odpowiednich danych. Stała grupa zadaniowa zadba o to, by kodeks nie ulegał dezaktualizacji i był adekwatny do zakładanych celów, ustanawiając między innymi forum służące przeglądowi i dostosowywaniu zobowiązań w świetle zmian technologicznych, społecznych, rynkowych i legislacyjnych. Grupa zadaniowa składa się z przedstawicieli sygnatariuszy, Europejskiej Grupy Regulatorów ds. Audiowizualnych Usług Medialnych (ERGA), Europejskiego Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO) i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, a przewodniczy jej Komisja.

• Wzmocnione ramy monitorowania

  Kodeks zawiera solidne ramy monitorowania, w tym wskaźniki poziomu usług służące do pomiaru wdrażania kodeksu w całej UE i na szczeblu państw członkowskich. W styczniu 2023 r.sygnatariuszeprzedstawią Komisji pierwsze sprawozdania bazowe z wdrażania kodeksu. Następnie bardzo duże platformy internetowe, zgodnie z definicją zawartą w akcie o usługach cyfrowych, ponownie złożyłysprawozdanie po sześciu miesiącach, podczas gdy inni sygnatariusze składają sprawozdaniaco roku. Wzmocniony kodeks zawiera również wyraźne zobowiązanie do działania na rzecz ustanowienia wskaźników strukturalnych, które pozwolą zmierzyć ogólny wpływ kodeksu na dezinformację. Pierwszy zestaw wstępny został już opublikowany. 

• Wskaźniki strukturalne

Wzmocniony kodeks zawiera również wyraźne zobowiązanie do działania na rzecz ustanowienia wskaźników strukturalnych, które pozwolą zmierzyć ogólny wpływ kodeksu na dezinformację. Opublikowano już pierwszy wstępny zestaw wskaźników strukturalnych.

• Współpraca podczas wyborów

Sygnatariusze kodeksu zobowiązali się do współpracy i koordynacji prac podczas wyborów, gdy zagrożenie kampaniami dezinformacyjnymi jest szczególnie wysokie. Jak przewidziano w kodeksie, sygnatariusze ustanowilisystem szybkiego reagowania, aby zapewnić szybką i skuteczną współpracę między platformami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i weryfikatorami informacji w okresach wyborczych – działający w związku z wyborami do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2024 r.