Het handhavingskader in het kader van de wet inzake digitale diensten

Tenuitvoerleggingsprocedure

De algemene datum van toepasselijkheid van de wet inzake digitale diensten is 17 februari 2024. De digitaledienstenverordening is echter van toepassing op aanbieders van onlineplatforms en onlinezoekmachines waarvan de diensten zijn aangewezen als zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) en zeer grote onlinezoekmachines (VLOSE’s) vanaf vier maanden na de kennisgeving van het besluit waarbij die diensten als zodanig worden aangewezen. 

Op 25 april 2023 heeft de Commissie 17 onlineplatforms aangewezen als zeer grote onlineplatforms en 2 onlinezoekmachines als zeer grote onlinezoekmachines. Bijgevolg is de digitaledienstenverordening reeds van toepassing op de aanbieders van die zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines, waarvoor de Commissie bevoegd is om toezicht te houden en te handhaven. 

Opening van een onderzoek

Na beoordeling van de tijdens het toezicht verkregen informatie of van betrouwbare bronnen kan de Commissie het vermoeden van een inbreuk hebben. In dat geval kan de Commissie besluiten een onderzoek in te stellen en haar onderzoeksinstrumenten in te zetten, zoals het indienen van een verzoek om informatie, het afnemen van interviews en inspecties van gebouwen. 

Op elk moment tijdens het onderzoek kan de Commissie haar onderzoeksbevoegdheden uitoefenen om betrouwbaar en consistent bewijsmateriaal te verzamelen over de naleving van de VLOP/VLOSE.

In oktober 2023 heeft de Commissie het allereerste nalevingsonderzoek in het kader van de digitaledienstenverordening geopend door verzoeken om informatie naar bepaalde zeer grote onlineplatforms te sturen. 

Inleiding van een procedure

Indien de Commissie na deze onderzoeksstappen een inbreuk op de wet inzake digitale diensten blijft vermoeden, kan zij een procedure inleiden. Alvorens een besluit tot niet-naleving, een besluit tot oplegging van geldboeten of een besluit tot oplegging van dwangsommen vast te stellen, moet de Commissie de betrokken VLOP of VLOSE in de gelegenheid stellen te worden gehoord over haar voorlopige bevindingen, met inbegrip van alle aangelegenheden waartegen de Commissie bezwaar heeft gemaakt; en eventuele maatregelen die de Commissie voornemens is te nemen naar aanleiding van deze voorlopige bevindingen.

Niet-nalevingsbesluit

Indien de Commissie definitief vaststelt dat er sprake is van een inbreuk op de wet inzake digitale diensten, kan zij een besluit vaststellen waarbij aan de betrokken zeer grote groep of zeer grote groep geldboeten worden opgelegd. 
Niet-nalevingsbesluiten kunnen leiden tot geldboeten, die worden bepaald door de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk. Het bedrag van de geldboete moet evenredig zijn en mag in geen geval meer bedragen dan 6 % van de totale jaaromzet van een aanbieder.
De Commissie kan die aanbieder gelasten binnen de door de Commissie vastgestelde termijn maatregelen te nemen om de inbreuk aan te pakken. 
Een besluit over niet-naleving kan ook leiden tot een verscherpte toezichtperiode om de naleving te waarborgen van de maatregelen die de aanbieder voornemens is te nemen om de inbreuk te verhelpen. Tegen een dergelijk boetebesluit kan beroep worden ingesteld bij de rechterlijke instanties van de Unie.

Voorlopige maatregelen

Indien de Commissie van oordeel is dat er sprake is van urgentie vanwege het risico op ernstige schade voor de gebruikers van de dienst op enig moment tijdens het onderzoek en voordat een definitief besluit wordt genomen, kan zij besluiten voorlopige maatregelen vast te stellen die evenredig en tijdelijk zijn om een dergelijk risico te beperken. Voorbeelden van voorlopige maatregelen zijn wijzigingen in aanbevelingssystemen, meer monitoring van specifieke zoekwoorden of hashtags, of bevelen om vermeende inbreuken te beëindigen of te verhelpen.  

Handhavingsbevoegdheden van de Commissie

Op grond van de wet inzake digitale diensten heeft de Commissie zowel onderzoeks- als sanctiebevoegdheden.

Onderzoeksbevoegdheden

De Commissie kan:

• een verzoek om informatie (RFI) sturen om na te gaan of platforms de digitaledienstenverordening naleven. Het RFI kan ook bij besluit van de Commissie worden toegezonden. Boetes* kunnen worden opgelegd als een antwoord onjuist, misleidend of onvolledig is.
• toegang te verkrijgen tot de gegevens en algoritmen van de VLOPS, bijvoorbeeld om te beoordelen hoe het algoritme/aanbevelingssysteem van een platform illegale inhoud bevordert. Boetes* kunnen worden opgelegd als de aanbieder niet voldoet.
• gesprekken voeren met eenieder die over informatie over het onderwerp van een onderzoek zou kunnen beschikken. Gesprekken kunnen alleen met toestemming van de persoon worden gevoerd en kunnen niet worden gedwongen.
• inspecties uitvoeren in de gebouwen van het VLOP. Inspecties kunnen alleen worden uitgevoerd na raadpleging van de DSC van de lidstaat van vestiging. Het kan nodig zijn dat de DSC een door de rechter in de lidstaat van vestiging afgegeven vergunning aanvraagt. Boetes* kunnen worden opgelegd als de aanbieder weigert zich aan inspectie te onderwerpen.

* Boetes tot 1% van de wereldwijde jaaromzet kunnen worden opgelegd. Periodieke sancties tot 5% van de gemiddelde dagelijkse wereldwijde omzet kunnen worden opgelegd voor elke dag vertraging bij het beantwoorden van RFI bij besluit of het toestaan van inspectie.

Sanctiebevoegdheden

Vanaf 17 februari 2024 kan de Commissie:

• boetes opleggen voor:
  • Inbreuk op de verplichtingen van de wet inzake digitale diensten
  • Niet-naleving van voorlopige maatregelen
  • Overschrijding van toezeggingen

Niet-nalevingsbesluiten kunnen leiden tot geldboeten, die worden bepaald door de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk. Het bedrag van de geldboete moet evenredig zijn en mag in geen geval meer bedragen dan 6 % van de totale jaaromzet van een aanbieder.

• dwangsommen opleggen tot 5 % van de gemiddelde dagelijkse wereldwijde omzet voor elke dag vertraging bij de naleving van corrigerende maatregelen, voorlopige maatregelen, verbintenissen (als gevolg van niet-naleving van het besluit van het college waarbij corrigerende maatregelen, voorlopige maatregelen of bindende verbintenissen worden opgelegd).

Als laatste redmiddel kan de Commissie, indien de inbreuk voortduurt en ernstige schade toebrengt aan gebruikers en strafbare feiten met zich meebrengt die een bedreiging vormen voor het leven of de veiligheid van personen, om de tijdelijke opschorting van de dienst verzoeken, na een specifieke procedure:

• de Commissie verzoekt belanghebbenden binnen een termijn van ten minste 14 werkdagen schriftelijke opmerkingen in te dienen met een beschrijving van de maatregelen waarom zij voornemens is te verzoeken en met vermelding van de beoogde geadresseerde(n).
• de Commissie verzoekt de DSC van de lidstaat van vestiging de bevoegde rechterlijke instantie van zijn lidstaat te verzoeken de toegang tot de dienst waarop de inbreuk betrekking heeft, tijdelijk te beperken.
• de coördinator voor digitale diensten verzoekt de rechter om een bevel.
• Het bevel moet worden uitgevaardigd door een rechter in de lidstaat van vestiging.

Er is een overzicht beschikbaar van de onderzoeksstappen die de Commissie sinds 25 augustus 2023 in het kader van de digitaledienstenverordening heeft ondernomen met betrekking tot specifieke zeer grote onlineplatforms en zeer grote onlinezoekmachines.

Dergelijke stappen mogen niet worden genomen om te impliceren dat de aanbieders van de diensten inbreuk hebben gemaakt op de digitaledienstenverordening. Zij doen geen afbreuk aan verdere onderzoeksstappen die de Commissie kan nemen met betrekking tot die aanbieders in het kader van de digitaledienstenverordening.