Identyfikacja elektroniczna - eID

Identyfikacja elektroniczna (eID) jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony transakcji cyfrowych. Służy jako cyfrowy dowód tożsamości, umożliwiając osobom fizycznym dostęp do usług online, przeprowadzanie transakcji elektronicznych i interakcję z platformami rządowymi o wyższym poziomie zaufania. System identyfikacji elektronicznej weryfikuje tożsamość danej osoby, zapewniając świadczenie usług na rzecz prawowitej osoby, w szczególności w newralgicznych obszarach, takich jak bankowość. Wyzwanie polega na stworzeniu systemu, który będzie sprawnie funkcjonował ponad granicami i branżami. 

Przed 2014 r. brak wspólnej podstawy prawnej uniemożliwiał państwom UE uznawanie i akceptowanie systemów identyfikacji elektronicznej wydanych w innych państwach UE. Niewystarczająca transgraniczna interoperacyjność systemów krajowych uniemożliwiła również obywatelom i przedsiębiorstwom pełne korzystanie z cyfrowej UE. Wprowadzone w 2014 r. rozporządzenie w sprawie identyfikacji elektronicznej, uwierzytelniania i usług zaufania (eIDAS) umożliwiło korzystanie z krajowych identyfikacji elektronicznych na potrzeby internetowych usług publicznych ponad granicami UE. Rozporządzenie eIDAS, które stanowi podstawę transgranicznej identyfikacji elektronicznej, uwierzytelniania i certyfikacji stron internetowych w UE, było kamieniem milowym w kierunku stworzenia przewidywalnego otoczenia regulacyjnego. Obecnie z obecnego systemu może korzystać ponad 90% Europejczyków. Komisja utrzymuje również i dostarcza szereg otwartych i nadających się do ponownego wykorzystania rozwiązań cyfrowych, które zapewniają pełną interoperacyjność usług cyfrowych związanych z tożsamością (eDelivery, eSignature, eID). Poziom wykorzystania jest jednak niski, korzystanie z niego jest uciążliwe, a uzasadnienia biznesowe, zwłaszcza w sektorze prywatnym, są ograniczone. Wraz z rozwojem usług cyfrowych i rosnącymi obawami dotyczącymi prywatności stało się jasne, że rozporządzenie wymaga aktualizacji, aby nadążyć za zmieniającym się środowiskiem cyfrowym i pojawiającymi się zagrożeniami dla prywatności.

W odpowiedzi na te zmiany Komisja Europejska zaproponowała w 2021 r. zmiany do rozporządzenia eIDAS z 2014 r. W unijnym portfelu tożsamości cyfrowej, wprowadzonym rozporządzeniem w sprawie europejskiej tożsamości cyfrowej z 2024 r., podkreślono prawo osób fizycznych do utrzymania kontroli nad ich tożsamością cyfrową. Unijny portfel tożsamości cyfrowej jest narzędziem umożliwiającym obywatelom bezpieczne i prywatne zarządzanie swoją tożsamością cyfrową podczas przemieszczania się po UE, zgodnym z unijną deklaracją praw cyfrowych i mającym na celu osiągnięcie celu programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie”, jakim jest powszechny dostęp do tożsamości cyfrowej do 2030 r.

W swoim komunikacie „Cyfrowy kompas na 2030 r.” Komisja określiła szereg celów i kamieni milowych w zakresie identyfikacji elektronicznej:  Europejska droga w cyfrowej dekadzie. Na przykład do 2030 r. wszystkie kluczowe usługi publiczne powinny być dostępne online, wszyscy obywatele będą mieli dostęp do elektronicznej dokumentacji medycznej, a 100 % obywateli będzie miało dostęp do bezpiecznej identyfikacji elektronicznej, co oznacza, że będą one uznawane w całej Unii, co umożliwi im pełną kontrolę nad transakcjami dotyczącymi tożsamości i udostępnianymi danymi osobowymi. Już teraz pilotażowe wdrożenie prototypu portfela cyfrowego umożliwia opracowanie, wdrożenie i zwiększenie skali europejskich ram tożsamości cyfrowej. Celem jest uzyskanie zestawu odniesień technicznych, norm, komponentów i rozwiązań, w tym aplikacji, tak aby unijny portfel tożsamości cyfrowej mógł być udostępniany państwom UE.