Diġitalizzazzjoni tat-trasport - lejn mobbiltà intelliġenti u sostenibbli

Id-diġitalizzazzjoni kif qed ikollha impatt fuq il-mobbiltà?

Progress kbir fit-teknoloġiji diġitali bħall-Intelliġenza Artifiċjali (IA), l-Internet tal-Oġġetti (IoT), il-Cloud u l-Edge computing jew in-networks 5G qed imexxu t-trasformazzjoni diġitali tas-settur tal-mobbiltà.

• Il-vetturi awtonomi qed jiżdiedu, u dan jippermetti soluzzjonijiet ġodda tat-trasport bħat-taxis robotiċi, it-trakkijiet konnessi jew is-sistemi ta’ konsenja mingħajr sewwieq.
• Servizzi ġodda ta’ mobbiltà ffaċilitati mill-pjattaformi diġitali qed ibiddlu l-mod kif nimxu, mill-mobbiltà kondiviża (bħar-ride hailing u l-kondiviżjoni tar-roti) għall-Mobbiltà bħala Servizz, li tagħti aċċess għal modi multipli ta’ trasport fuq applikazzjoni waħda. It-trasport tal-merkanzija jiddependi aktar fuq sinkronizzazzjoni akbar bejn il-modi.
• Id-data ġġenerata u skambjata mill-vetturi qed tisplodi. Il-vetturi awtonomi jistgħu jipproduċu madwar 4 terabytes ta’ data kuljum (Intel). Il-vetturi huma dejjem aktar konnessi mal-ambjent fiżiku u diġitali tagħhom.
• Id-drawwiet u l-imġiba ġodda kkawżati mid-diġitalizzazzjoni, bħall-iżvilupp rapidu tal-kummerċ elettroniku tax-xogħol mill-bogħod, qed jittrasformaw ix-xejriet tal-mobbiltà.

Credit: monkik, smashicons, nikita golubev, surang">

X'għandu jkun mistenni?

Benefiċċji

• Il-Mobbiltà Konnessa u Awtomatizzata (CAM) tista’ tagħmel it-toroq, il-ferroviji u l-passaġġi fuq l-ilma aktar sikuri. Billi jiġi ottimizzat l-użu tal-vetturi u tal-infrastrutturi, dan jista’ jtejjeb l-effiċjenza, inaqqas il-konġestjoni u jgħin biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gass. Il-CAM tista’ toħloq ukoll opportunitajiet ta’ negozju u żżid il-kompetittività u se tagħmel it-trasport aktar aċċessibbli għall-anzjani jew għall-persuni b’diżabilità, filwaqt li tittrasforma l-ivvjaġġar fis-snin li ġejjin.
• Il-mobbiltà bħala Servizz (MaaS) billi tippermetti vjaġġar multimodali bla xkiel u tiffaċilita l-aċċess għal alternattivi aktar ekoloġiċi, tista’ tgħin fid-dekarbonizzazzjoni tat-trasport. L-ingranaġġ tal-komplementarjetà bejn il-modi differenti tat-trasport jippermetti użu aktar effiċjenti tar-riżorsi u jiffranka l-ħin u l-ispejjeż għall-passiġġieri u t-trasportaturi.
• L-akkomunament u l-iskambju tad-data dwar il-mobbiltà jistgħu jtejbu s-sinkronizzazzjoni bejn il-modi u l-infrastrutturi differenti tat-trasport. L-aċċess għal ġabriet kbar ta’ data jixpruna l-iżvilupp ta’ applikazzjonijiet xprunati mill-IA. Aċċess aħjar għad-data dwar il-mobbiltà se jgħin lill-awtoritajiet pubbliċi jimmonitorjaw l-attivitajiet tat-trasport u l-impatti tagħhom, u jippjanaw l-infrastruttura u s-servizzi tat-trasport. L-aċċess għad-data dwar il-mobbiltà jista’ joħloq sorsi ġodda ta’ valur: Id-data tas-sensuri tal-karozzi, pereżempju, tista’ tkun siewja ħafna għall-kumpaniji tal-assigurazzjoni, tan-navigazzjoni jew tal-manutenzjoni tat-toroq.
• L-appoġġ għat-tranżizzjoni lejn mobbiltà b’emissjonijiet żero. L-IA tista’ ttejjeb l-effiċjenza enerġetika tal-vetturi elettriċi jew tal-idroġenu u tottimizza l-użu tal-infrastrutturi tal-iċċarġjar. L-iċċarġjar bidirezzjonali tal-vetturi elettriċi jista’ jipprovdi flessibbiltà lill-grilja, u jagħmilha possibbli li jiġu ottimizzati l-użu u l-produzzjoni tal-enerġija filwaqt li jiġu integrati aħjar l-enerġiji rinnovabbli. Tali akkoppjament tas-setturi jeħtieġ faċilitaturi diġitali u kondiviżjoni tad-data f’ħin reali.

Sfidi

• L-indirizzar tal-isfidi teknoloġiċi: Il-Mobbiltà Konnessa u Awtomatizzata (CAM) u s-sistemi tat-trasport intelliġenti jeħtieġu investimenti kbar biex jiġu żviluppati u varati teknoloġiji u infrastrutturi ġodda. Se jkollna bżonn kontinwità tal-computing mill-aktar avvanzata biex nipproċessaw ammonti kbar ta’ data f’ħin reali, konnettività 5G biex niżguraw trasferiment rapidu u affidabbli tad-data, IA biex nanalizzaw informazzjoni kumplessa, ċipep għal vetturi intelliġenti, u tipi ġodda ta’ sistemi operattivi tal-karozzi. L-UE għadha dipendenti ħafna fuq reġjuni oħra għal xi teknoloġiji bħall-IA, il-cloud, jew is-semikondutturi.
• L-għaqda fid-diversità: l-ekosistema Ewropea tal-mobbiltà hija magħmula minn għadd kbir ta’ atturi bi speċjalizzazzjonijiet u daqsijiet differenti. Din id-diversità hija saħħa iżda tista’ twassal ukoll għal frammentazzjoni. Biex jinħatfu l-benefiċċji tad-diġitalizzazzjoni, il-partijiet ikkonċernati tal-mobbiltà u tat-trasport se jkollhom jibnu sħubijiet, jiġbru flimkien l-investimenti, u jaqblu dwar standards, infrastrutturi, pjattaformi u oqfsa ta’ governanza komuni, sabiex tintlaħaq massa kritika u tiġi evitata d-dipendenza fuq atturi dominanti kbar.
• L-iżgurar tas-sigurtà u l-privatezza: id-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni tat-trasport joħolqu sfidi f’termini ta’ protezzjoni tad-data personali, ċibersigurtà, u aċċettazzjoni mill-utenti. L-attakki ċibernetiċi jistgħu jaffettwaw il-funzjonament tas-servizzi, jikkawżaw ħsara lis-sistemi, serq tad-data u saħansitra korrimenti.
• Il-ġestjoni tal-impatti soċjali: l-aċċettazzjoni soċjali tal-mobbiltà awtonoma se tkun kruċjali għall-iskjerament tagħha. Din it-tranżizzjoni se teħtieġ ħiliet ġodda u tista’ twassal għall-għajbien ta’ ċerti tipi ta’ impjiegi. Għalhekk għandu jiġi ġestit tajjeb. Ċerti forom ġodda ta’ mobbiltà joħolqu tipi ta’ xogħol ikkaratterizzati minn kundizzjonijiet aktar flessibbli, li jeħtieġ li jirrispettaw il-liġi tax-xogħol tal-UE u jiżguraw il-protezzjoni soċjali.

Lejn il-futur tal-mobbiltà

L-Istrateġija għal Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti, adottata f’Diċembru 2020, tiddefinixxi d-diġitalizzazzjoni bħala faċilitatur essenzjali għat-trasformazzjoni lejn mobbiltà aktar sikura, aktar effiċjenti, aċċessibbli u sostenibbli. Dan jista’ jkollu rwol importanti fil-kisba tal-mira ta’ tnaqqis ta’ 90 % fl-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mis-settur tat-trasport sal-2050.

Sfida kruċjali għall-Ewropa hija li jiġi sfruttat il-potenzjal tad-data dwar il-mobbiltà billi jiġi ffaċilitat l-aċċess għaliha u l-kondiviżjoni tagħha. Il-Kummissjoni Ewropea tiddependi fuq taħlita ta’ politiki, kemm speċifiċi għat-trasport kif ukoll transsettorjali, u appoġġ finanzjarju biex jintlaħaq dan l-objettiv.

Id-diġitalizzazzjoni tat-trasport teħtieġ ukoll l-iżvilupp u l-adozzjoni ta’ teknoloġiji ewlenin, li l-UE tappoġġa permezz ta’ diversi inizjattivi ta’ finanzjament u ta’ politika.

Il-kooperazzjoni hija kruċjali għas-suċċess tal-Ewropa

Huwa urġenti li tiġi mmodernizzata l-infrastruttura diġitali u jitħaffef l-użu tat-teknoloġiji diġitali fil-qasam tal-mobbiltà, biex jinkisbu n-newtralità karbonika, il-kompetittività, is-sovranità teknoloġika, ir-reżiljenza u s-sigurtà. Il-Kummissjoni Ewropea sserraħ fuq ir-rwol attiv tal-industrija Ewropea fl-investiment f’din it-trasformazzjoni diġitali.

L-iskala tal-investimenti meħtieġa teħtieġ kooperazzjoni fost il-partijiet ikkonċernati Ewropej. Mingħajr sħubijiet, koinvestimenti, standards komuni u interoperabbiltà, soluzzjonijiet u approċċi innovattivi mhux se jilħqu massa kritika.

L-investimenti ewlenin mill-Istati Membri, appoġġati mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, jirrappreżentaw opportunità storika biex jitħaffef dan il-moviment. Il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-atturi pubbliċi u privati biex jieħdu vantaġġ mill-inizjattivi u l-programmi Ewropej u jipparteċipaw fihom.