Dostępność stron internetowych

Wraz z szybkim rozwojem usług informacyjnych i interaktywnych świadczonych za pośrednictwem internetu i urządzeń mobilnych część ludności może zostać wykluczona z podstawowych usług zarówno z sektora prywatnego, jak i publicznego, takich jak pozyskiwanie informacji z usług publicznych, zakupy spożywcze, konsultacje medyczne, bankowość internetowa, usługi przesyłania wiadomości i rozmowy wideo.

Proste zmiany, dzięki którym strony internetowe i aplikacje stają się bardziej „dostępne”, mogą pomóc wszystkim, a nie tylko użytkownikom z niepełnosprawnościami. Na przykład możliwość słuchania tekstu, gdy nie ma wystarczającej ilości światła do czytania lub podczas wielozadaniowości, lub czytanie napisów do filmu w hałaśliwym środowisku. Przedsiębiorstwa z dostępnymi usługami mogą dotrzeć do większej, w większości niewykorzystanej bazy klientów i czerpać z tego korzyści ekonomiczne. Szacuje się, że 100 mln osób w UE cierpi na jakąś formę niepełnosprawności, a zatem stanowi ważny rynek.

Dostępność cyfrowa wykracza poza standardy techniczne, architekturę i projektowanie stron internetowych. Osoby niepełnosprawne mają prawo dostępu do technologii informacyjno-komunikacyjnych na równych zasadach ze wszystkimi innymi osobami. Zapewnia to ich niezależność, integrację społeczną i zawodową oraz udział w życiu społeczności (Kartapraw podstawowych Unii Europejskiej, art. 26). Jednocześnie art. 9 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych – sprostowanej przez UE i jej państwa członkowskie – wymaga podjęcia odpowiednich środków w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym internetu, na równych zasadach z innymi osobami. 

Dyrektywa w sprawie dostępności stron internetowych

Dyrektywa w sprawie dostępności stron internetowych (WAD) obowiązuje od 22 grudnia 2016 r. i zapewnia osobom niepełnosprawnym lepszy dostęp do stron internetowych i aplikacji mobilnych w ramach usług publicznych. Przeczytaj również streszczenie dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych.

Zasady określone w dyrektywie WAD odzwierciedlają trwające prace Komisji nad stworzeniem społecznej i sprzyjającej włączeniu społecznemu europejskiej „Unii równości”, w której wszyscy Europejczycy mogą odgrywać pełną i aktywną rolę w gospodarce cyfrowej i społeczeństwie cyfrowym. Dyrektywa zobowiązuje strony internetowe i aplikacje organów sektora publicznego do tego, by były „bardziej dostępne”, zapewniając standard techniczny wyjaśniający, co jest „dostępne”. Przewidziano w nim również ograniczoną liczbę wyjątków, które obejmują nadawców i transmisję strumieniową na żywo. 

WAD wymaga:

• oświadczenie o dostępności dla każdej strony internetowej i aplikacji mobilnej, określające niedostępne treści i alternatywy, a także kontakty
• mechanizm informacji zwrotnej, dzięki któremu użytkownicy mogą sygnalizować problemy z dostępnością lub żądać informacji opublikowanych w niedostępnych treściach
• regularne monitorowanie stron internetowych i aplikacji sektora publicznego przez państwa członkowskie oraz składanie Komisji sprawozdań z wyników co trzy lata

WAD uzupełnia europejski akt w sprawie dostępności, który obejmuje szeroki zakres produktów i usług również w sektorze prywatnym. Dalsze prawodawstwo europejskie wspiera osoby niepełnosprawne w innych dziedzinach, w tym w dziedzinie łączności elektronicznej, audiowizualnych usług medialnych, książek elektronicznych, handlu elektronicznego i sprzętu ICT. Infografika pt. „Włączenie cyfrowe w UE” pokazuje, w jaki sposób te polityki UE wpływają na dostępność cyfrową.

Przegląd dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych

W 2022 r. Komisja dokonała przeglądu dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych. W przeglądzie uwzględniono wyniki konsultacji publicznych przeprowadzonych w 2021 r., w ramach których zebrano opinie na temat stosowania dyrektywy WAD w praktyce, pierwsze sprawozdania państw członkowskich z monitorowania dostępności oraz badanie uzupełniające. Możesz zapoznać się ze sprawozdaniem z oceny i jego streszczeniem. Dokumenty te i wyniki konsultacji są również publikowane na portalu „Wyraź swoją opinię”.

Badanie wspierające przegląd dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych

Badanie wspierające przegląd dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych i aktów wykonawczych do niej opublikowano na portalu publikacji UE:

• Łatwe do odczytania streszczenie
• Łatwe do odczytania streszczenie sprawozdania z konsultacji publicznych
• Końcowe sprawozdanie z badania
• Streszczenie

Wdrożenie dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych

W październiku 2018 r. Komisja przyjęła dwie decyzje wykonawcze zapewniające jednolite warunki wdrażania dyrektywy:

1. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1523 ustanawiająca wzór oświadczenia w sprawie dostępności
2. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1524 ustanawiająca metodykę monitorowania i ustalenia dotyczące sprawozdawczości państw członkowskich

Trzecią decyzję wykonawczą w sprawie normy zharmonizowanej dotyczącej stron internetowych i aplikacji mobilnych, która przewiduje domniemanie zgodności z WAD, przyjęto w grudniu 2018 r., a następnie zmieniono w sierpniu 2021 r. Więcej informacji na temat norm i harmonizacji.

Transpozycja dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych

Wszystkie państwa członkowskie dokonały transpozycji dyrektywy do prawa krajowego (termin upłynął dnia 23 września 2018 r.). Wykaz krajowych środków transpozycji znajduje się na stronie internetowej .

Monitorowanie dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych

W dyrektywie WAD zobowiązano państwa członkowskie do okresowego monitorowania zgodności stron internetowych i aplikacji mobilnych organów sektora publicznego z wymogami dostępności. Od 2021 r., a następnie co trzy lata, państwa członkowskie publikują i przedkładają Komisji sprawozdanie na temat wyników monitorowania i stosowania egzekwowania przepisów.

Nakładki na dostępność

Podstawę prawnych wymogów dostępności w UE stanowią kryteria techniczne określone w zharmonizowanej normie europejskiej EN 301 549 v3.2.1. Nakładki na dostępność to narzędzia, które można dodawać do stron internetowych w celu poprawy dostępności. Nakładki lub inne narzędzia, które nie zapewniają, że sama strona internetowa spełnia szczegółowe kryteria normy, nie są odpowiednim rozwiązaniem. Najlepiej rozwiązać problemy z dostępnością u źródła.

Inną dobrą praktyką jest przekazywanie informacji zwrotnych na temat kwestii dostępności osobom opracowującym lub utrzymującym narzędzia cyfrowe, aby zapewnić, że osoby odpowiedzialne dowiedzą się o dostępności cyfrowej i unikną przyszłych problemów. Aby strony internetowe były rzeczywiście dostępne, ważne jest, aby zawsze angażować osoby z niepełnosprawnościami w testowanie.

Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych, użytkownicy niepełnosprawni i wielu ekspertów ds. dostępności wyraziło zaniepokojenie stosowaniem nakładek. Więcej informacji można znaleźć na stronie:

• Wspólne oświadczenie EDF & IAAP
• Źródło: The A11Y Project
• Nakładka na arkusz informacyjny podpisana przez prawie 900 ekspertów ds. dostępności.